ABD ara seçimlerine doğru: Erken oy 51 milyonu aştı

ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimlerden önce 51 milyondan fazla kişi oyunu kullandı. Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı'nın erken oy takipçisi, bu rakamın 2022 ara seçimlerinde seçim gününden önce oy kullananların toplamı olan 46 milyonun üzerinde olduğunu gösteriyor. Seçimler Temsilciler Meclisi'nin tamamını ve Senato'nun üçte birini yeniliyor; eyalet ve yerel seçimler de aynı gün yapılacak.

Neler biliniyor

Laboratuvarın verilerine göre erken oyların yarısından fazlası, yani 28.133.515 oy pusulası, açılmış sandıklarda yüz yüze kullanıldı. Kalan oylar posta yoluyla iade edilen oy pusulalarından oluşuyor. Yaklaşık 40 milyon posta oyu daha talep edildi, ancak bunlar henüz iade edilmedi; bu oylar da nihai erken oy sayımına eklenebilir. Kaynaklara göre bu yıl erken oy, son ara seçimlerdeki düzeyin belirgin biçimde üzerinde seyrediyor. Erken oy sayısının nihai seçim sonucunu ne ölçüde belirleyeceği ise henüz belli değil.

Arka plan

Ara seçimler, başkanın son iki yılında Kongre'deki çoğunluğun kimin elinde olacağını belirliyor. Mevcut durumda Temsilciler Meclisi'nde 219 Cumhuriyetçi ve 214 Demokrat, Senato'da 53 Cumhuriyetçi ve 47 Demokrat bulunuyor. Decision Desk veri toplayıcısına göre Demokratların Temsilciler Meclisi'ni geri alma olasılığı yüzde 80, Senato'nun kontrolünü ele geçirme olasılığı yüzde 57 olarak gösteriliyor. Trump'ın adı pusulada yer almıyor, ancak seçim fiilen yönetimine dair bir referanduma dönüşmüş durumda. Trump destekçilerini, adı pusulada varmış gibi oy kullanmaya çağırdı.

Kamuoyu yoklamalarında Trump'ın onay oranı kampanya sürecinde yüzde 31'e kadar geriledi; Reuters ve Ipsos'un anketine göre yaşam pahalılığı, benzin fiyatlarındaki artış ve İran savaşı bu düşüşte etkili görünüyor. Trump son bir aydır neredeyse her gün miting düzenledi; Texas, Ohio, Iowa, Kansas, Misisipi, Carolina del Norte ve Carolina del Sur gibi geleneksel olarak Cumhuriyetçi eyaletleri ziyaret etti. Son günlerde ise cumartesi günü Florida ve New York başta olmak üzere altı telefonla miting yaptı; bir gün önce Daytona Beach'te miting düzenlemişti.

Kaynaklar ne diyor

Kaynaklar genel çerçevede birleşiyor, ancak bazı noktalarda farklı vurgular taşıyor. Clarín ve EFE'nin aktardığı Reuters-Ipsos anketi ile Decision Desk tahminleri, seçimin Demokratlar lehine şekillenebileceğini gösteriyor. Clarín'in Florida mitinglerine ilişkin haberi, Trump'ın Florida'da yeniden aday olan Cübalı kökenli Cumhuriyetçi milletvekili María Elvira Salazar'a oy çağrısı yaptığını ve Küba hükümeti hakkında sözler söylediğini aktarıyor. Brezilya'nın Globo kanalının Jornal Nacional programı ise yaşam pahalılığını seçmenin en önemli kaygılarından biri olarak öne çıkarıyor. Globo'ya göre benzin fiyatı son 12 ayda yüzde 34, dizel fiyatı yaklaşık yüzde 70 arttı; Ekimde yapılan bir ankete göre Amerikalıların yüzde 73'ü gıda ve günlük ürün fiyatlarından çok endişeli, neredeyse yüzde 30'u bütün faturalarını ödeyemiyor. Globo ayrıca 7,5 milyon göçmenin kayıtsız çalıştığını ve bunun inşaat ve tarımda işgücü maliyetini artırdığını bildirdi. Columbia Üniversitesi'nden Cesar Zucco, Trump'ın bazı eylemlerinin seçim kurallarını değiştirerek kaybı azaltmaya yönelik olduğunu söyledi. Trump'ın partisinin yedi eyalette, Teksas dahil, seçim bölgelerinin haritalarını değiştirmeyi başardığı, Demokratların ise Kaliforniya'da aynı yolu izlediği aktarıldı. George Washington Üniversitesi ekonomisti Mauricio Moura, Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin yalnızca yaklaşık 20'si için gerçek bir yarış yaşanacağını söyledi.

Muhalefet, Trump'ın Eylül ayında her vatandaşa 5 bin dolar verme vaadini 'siyasi rüşvet' olarak niteledi. Kaynaklar, bu vaadin uygulanabilirliğine dair ayrıntı vermiyor.

Ne anlama geliyor

Kongre çoğunluğu, başkanın gündemini doğrudan etkiliyor. Demokratlar Temsilciler Meclisi'ni alırsa komisyonları denetleyebilir, hükümete yönelik soruşturmaları artırabilir ve başkanın gündeminin bir kısmını engelleyebilir. Muhalefetin Trump hakkında yeni bir azil süreci başlatması da gündemde; ancak azil için gereken büyük çoğunluklar nedeniyle bir görevden alınmanın çok olası olmadığı belirtiliyor. Senato ise mahkeme ve bakan atamalarında ve dış politikada önemli rol oynuyor. Senato'da değişiklik için Demokratların mevcut koltuklarını korumasının yanında en az dört eyalette Cumhuriyetçilerden koltuk alması gerekiyor. Vatandaş açısından, yaşam pahalılığı ve enerji fiyatları gibi başlıklarda Kongre'nin hangi yönde ilerleyeceği bu sonuçlara bağlı olacak; bu bir değerlendirme olup kesin bir sonuç değil.

Bundan sonra ne olacak

Seçim sonuçları salı günü netleşecek. Kaynaklarda yer alan 40 milyon posta oyunun iadesi ve sayımı, nihai erken oy rakamını etkileyebilir. Kaybedilirse bile Trump'ın anayasal yetkileri 20 Ocak 2029'daki görev süresinin sonuna kadar sürüyor. Kaynaklar, 2028 cumhurbaşkanlığı seçimi için Cumhuriyetçi adaylar arasında başkan yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun öne çıktığını belirtiyor.

Sıkça sorulan sorular

• Erken oy sayısı neyi gösteriyor? Seçim gününden önce yüz yüze kullanılan ve posta ile iade edilen oy pusulalarının toplamını gösteriyor; 2022 ara seçimlerinde bu toplam 46 milyondu.
• Bu seçimde hangi meclisler yenileniyor? Temsilciler Meclisi tamamen, Senato'nun üçte biri yenileniyor; eyalet ve yerel seçimler de yapılıyor.
• Trump bu seçimde aday mı? Hayır, adı pusulada yer almıyor; ancak kaynaklara göre seçim fiilen yönetimi hakkında bir oylama niteliği taşıyor.
• Kongre çoğunluğu kaybedilirse Trump yetkilerini kaybeder mi? Hayır; kaynaklara göre anayasal yetkileri 20 Ocak 2029'a kadar sürüyor.
• Trump'ın görevden alınma olasılığı nedir? Malzemede, azil için gereken büyük çoğunluklar nedeniyle görevden alınmanın çok olası olmadığı belirtiliyor.