Hürmüz'de tanker mayın olayı: İran ne dedi, müzakere nerede?

Hürmüz Boğazı'nda seyreden gemilere yönelik iki ayrı olay ve İran'ın bu olaylara ilişkin açıklaması, aynı günün içinde gündeme geldi. Olayların bağımsız doğrulaması henüz yapılmış değil. Aynı dönemde İran, ABD ile arabulucular üzerinden süren görüşmelerde yeni bir plan sunduğunu, ancak Boğaz'ın açılmasının ön koşullarını öne sürdüğünü belirtti.

Neler biliniyor

UKMTO, Hürmüz Boğazı'nda seyreden bir geminin şüpheli bir saldırıya uğradığını açıkladı. Ajansın aktardığına göre, bölgedeki bir ticari gemi kaptanı başka bir gemiden VHF Kanal 16 üzerinden acil durum (Mayday) çağrısı almış ve çağrıyı yapan geminin bilinmeyen bir mühimmatla vurulduğu bildirilmiş. Olayla ilgili inceleme başlatıldı. UKMTO, bölgedeki gemilerden dikkatli olmalarını ve şüpheli her durumu bildirmelerini istedi.

Ayrı bir açıklamada İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Deniz Kuvvetleri Halkla İlişkiler Birimi, izinsiz ve yasak bir rotadan geçmeye çalışan 2 petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak infilak ettiğini duyurdu. Açıklamaya göre gemilerden biri süper tanker ve patlamanın ardından yangın çıktı. Açıklamada tankerlerin seyir ve tanımlama sistemlerini kapattığı ve ABD ordusunun desteğiyle hareket ettiği de öne sürüldü. Habertürk, bu iddiaların bağımsız olarak doğrulanmadığını belirtti.

Arka plan

Haberlerde Hürmüz Boğazı'nın dünyanın stratejik ve ekonomik açıdan en kritik su yollarından biri olduğu vurgulanıyor. Bölgede seyir güvenliğine ilişkin endişeler, bu gelişmeyle birlikte daha da arttı. Malzemede olayların önceki adımları ve tarihleri ayrıntılı olarak yer almıyor.

Kaynaklar ne diyor

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran'daki haftalık basın toplantısında, arabulucular aracılığıyla ABD'ye iletilen şartların açık, net ve mantıklı olduğunu söyledi. Bekayi, İran'ın 7 şarttan oluşan 7 günlük planının ülkenin son girişimi olduğunu belirtti. Şartların hem arabulucular üzerinden iletildiğini hem de İran heyetinin New York temaslarında gündeme getirildiğini ekledi.

Bekayi'ye göre deniz ablukası kalkmadan, İran'ın talepleri karşılanmadan ve bu talepler uygulanmadan Hürmüz Boğazı açılamaz, boğaz güvenli hale getirilemez ve nihai bir anlaşma süreci başlatılamaz. Taleplerin karşılanması halinde boğazın açılabileceğini ve müzakere sürecinin başlayabileceğini de söyledi. Konuya ilişkin tutumunu "Top ABD'nin sahasında. ABD karar almalı." sözleriyle özetledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise hazırlanan iki günlük plana yönelik diplomatik temasların Katar aracılığıyla sürdüğünü, ancak henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığını açıkladı. Bu planın ayrıntılarına ve sonraki görüşme takvimine ilişkin malzemede bilgi bulunmuyor.

Bekayi, ABD ile mesaj alışverişinin sürdüğünü ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi'nin görüşmeleri kolaylaştırmak için Katar'da bulunduğunu söyledi. Müzakere heyetinde değişiklik olmadığını, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın heyete başkanlık etmeyi sürdürdüğünü belirtti. ABD'den gelen saldırı tehditlerine ilişkin ise "ABD'nin tehditleri bizim yeteneklerimizi artırma azmimizi daha kararlı hale getiriyor" dedi.

Ne anlama geliyor

Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler için güvenlik riski, sigorta ve rota kararlarını etkileyebilir. Bu bir değerlendirmedir; olayların ölçeği ve sorumluluğu henüz netleşmediği için kesin bir sonuç öngörmek mümkün değil. Diplomatik tarafta ise iki taraf da sürecin devam ettiğini belirtiyor, ancak ortak bir çerçeve henüz oluşmuş değil.

Bundan sonra ne olacak

Malzemede müzakerenin bir sonraki turunun tarihi, yeri ya da hangi aşamada olacağı belirtilmiyor. UKMTO'nun inceleme sonucu da henüz açıklanmadı. Bekayi'nin açıklamaları, Boğaz'ın açılmasının ABD'nin adımlarına bağlı olduğunu gösteriyor.

Sıkça sorulan sorular

• Kaç tanker etkilendi? İran Devrim Muhafızları 2 petrol tankerinin mayına çarptığını açıkladı; bu bilgi bağımsız olarak doğrulanmadı. UKMTO ise ayrı bir olayda bir geminin saldırıya uğradığını bildirdi.
• Müzakereler hangi kanal üzerinden yürüyor? Malzemeye göre temaslar Katar aracılığıyla ve arabulucular üzerinden sürüyor.
• Hürmüz Boğazı ne zaman açılacak? Bekayi, deniz ablukası kalkmadan ve İran'ın talepleri karşılanmadan boğazın açılamayacağını söyledi. Tarih belli değil.
• Bir anlaşma sağlandı mı? Hayır. Arakçi, henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığını açıkladı.