Birleşmiş Milletler Vergi Sözleşmesi Müzakerelerinde 5. Oturum Tamamlandı

Birleşmiş Milletler bünyesinde küresel vergi kurallarını yeniden şekillendirmek amacıyla yürütülen Uluslararası Vergi İşbirliği Çerçeve Sözleşmesi görüşmelerinin beşinci oturumu New York'ta tamamlandı. Müzakerelerde, ana çerçeve sözleşmenin yanı sıra sınır ötesi hizmetlerin vergilendirilmesi ile vergi uyuşmazlıklarının önlenmesi ve çözümlenmesine yönelik iki öncelikli protokol taslağı masaya yatırıldı.

Sınır ötesi hizmetlerin vergilendirilmesine ilişkin birinci protokolde, kaynak ülkelerin vergilendirme yetkisi, dijitalleşme ve yapay zekâ teknolojilerinin vergilendirilmesi tartışmaların odağında yer aldı. Taslağın 5'inci maddesinde kaynakta brüt vergilendirmeye karşı Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya net vergilendirme yönünde görüş bildirdi. Japonya tek tip bir brüt oranın şirketlerin kârlılık farklarını yok sayacağı uyarısında bulunurken; Nijerya, Zambiya ve Rusya brüt esaslı yaklaşımın Birleşmiş Milletler Model Sözleşmesi ile uyumlu olduğunu vurguladı. Hindistan ise net vergilendirme opsiyonunu desteklemekle birlikte bunun yerel mevzuatlara bırakılmasının ülkeler arasında eşitsizlik yaratabileceğini kaydetti.

Protokolün 6'ncı maddesi kapsamında yapay zekâ ve otomatik dijital hizmetler müzakere edildi. Afrika Grubu, otonom yapay zekâ sistemlerini kavrayabilmek adına metindeki "asgari insan müdahalesi" ifadesinin "insan müdahalesi bulunmayan veya asgari müdahale içeren" şeklinde değiştirilmesini teklif etti. Kenya teknolojik gelişmeleri kapsayacak genel bir hüküm önerirken, Birleşik Arap Emirlikleri otomatik dijital hizmetler tanımının herhangi bir ciro eşiği olmaksızın aşırı geniş tutulduğunu ve brüt tevkifatla birleştiğinde uyum sorunları doğuracağını belirtti.

Vergi uyuşmazlıklarının önlenmesi ve çözümüne odaklanan ikinci protokolde ise Karşılıklı Anlaşma Usulü (MAP) ve transfer fiyatlandırmasına yönelik Peşin Fiyatlandırma Anlaşmaları (APA) ele alındı. Hindistan, Çin ve Singapur uyuşmazlıkların önlenmesinde APA'yı, çözümünde ise MAP'ı zorunlu mekanizma olarak önerirken; Afrika Grubu yalnızca MAP'ın zorunlu çekirdek olmasını, kapasite yetersizliği ve uzmanlık ihtiyacı nedeniyle APA gibi mekanizmaların zorunlu tutulmamasını savundu. Ayrıca Hindistan ve Nijerya, MAP çözüm sürelerinin mevcut iki yıldan üç yıla çıkarılmasını talep etti.

Tahkim mekanizması oturumun en tartışmalı başlıklarından biri oldu. Afrika Grubu ve Filipinler egemenlik ve yerel mahkeme yetkilerini gerekçe göstererek zorunlu tahkime karşı çıkarken; İsviçre, Fransa, Hollanda ve Japonya tahkimin isteğe bağlı bir son çare olarak korunmasını savundu. Öte yandan yeni protokolün mevcut çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarıyla ilişkisi konusunda OECD ülkeleri mevcut anlaşmaların yalnızca ülkelerin ortak onayıyla değiştirilebileceği seçeneği savunurken, Afrika Grubu protokolün geçmişteki asimetrik anlaşma hükümlerini varsayılan olarak doğrudan değiştirmesi gerektiğini bildirdi.