Brüksel, Polonya Cumhurbaşkanı'nı Anayasa Mahkemesi'ne yeni yargıç atamalarını onaylamaya çağırdı

Avrupa Komisyonu, 31 Ekim'de Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'yi Anayasa Mahkemesi'ne yeni yargıçların atamasını onaylamaya çağırdı. Komisyon sözcüsü, Agence France-Presse'e yaptığı açıklamada, Polonya makamlarının mahkemenin Polonya Anayasası ve Avrupa Birliği Adalet Divanı içtihatlarına uygun çalışmasını sağlamakla yükümlü olduğunu söyledi. Sözcü, sekiz yeni üyenin atanmasının Sejm'in anayasal yetkisinde olduğunu belirtti; cumhurbaşkanı ise bu atamaları onaylamayı reddediyor.

Başbakan Donald Tusk, 2023'te iktidara gelmesinden bu yana krizi çözeceğini söylüyor; ancak Sejm'in atamaları cumhurbaşkanı tarafından onaylanmadığı için bir sonuç alınamadı. Avrupa Birliği, Anayasa Mahkemesi'ni, Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) döneminde (2015-2023) siyasi olarak bağımlı olmakla eleştiriyor. Bu dönemde atanan yargıçları ne AB ne de Tusk hükümeti tanıyor.

Cuma günü polis anti-isyan birimleri mahkeme binasının erişimini engellemek için bölgeye girdi. Aynı gün adalet bakanı, aynı zamanda başsavcı olan ismi, PiS tarafından atanan mahkeme başkanı Bogdan Swieczkowski'nin dokunulmazlığının kaldırılmasını istedi. Bu sırada yeni atanan bir yargıç mahkemenin geçici yönetimini üstlendiğini duyurdu. Kaynağa göre cumhurbaşkanı, polis müdahalesi sırasında Senegal'e giden bir uçaktaydı; hemen geri dönüp akşam mahkemeye girdi. Bazı yargıçların karşı çıkmasına rağmen içeri girdiği belirtiliyor. Tusk, devlet başkanının da olsa mahkemeye girip yargıçlara emir veremeyeceğini ya da yargıçları sindiremeyeceğini söyledi.

Cumartesi günü mahkemede yönetim konusunda belirsizlik sürdü. Yeni atanan yargıç Anna Korwin-Piotrowska, Swieczkowski'nin görevden uzaklaştırıldığını ve kendisinin geçici başkanlık yaptığını açıkladı. Swieczkowski ise görevinde kaldığını söyledi; muhalefet ve cumhurbaşkanı onu destekliyor. Nawrocki, cumartesi günü merkez çoğunluk partilerinin ve milliyetçi muhalefetin temsilcileriyle görüştü; ancak krizi çözecek somut bir sonuç çıkmadı.

Tusk, cumartesi akşamı X hesabından yayımladığı konuşmada, Polonya'da uzun süredir demokrasiyi ve hukuk devletini yıkmak isteyen örgüt ve siyasetçiler bulunduğunu söyledi. Tusk, bir çözüm yolu önermedi. Helsinki İnsan Hakları Vakfı, mahkeme başkanının görevden uzaklaştırılmasının yasal dayanağının olmadığını değerlendirdi. Vakıf, cumhurbaşkanını Sejm'in atadığı yargıçları onaylamaya çağırdı ve hiçbir siyasi partinin kurumu ele geçirip siyasallaştıramayacağı bir düzenleme yapılması çağrısında bulundu.

PiS destekçileri haftalardır mahkeme önünde yargıçlara destek göstericileri düzenliyor. Varşova Üniversitesi'nden politikacı Ewa Marciniak, Kasım 2027'deki yasama seçimlerine az bir zaman kaldığını ve bu nedenle durumun çok gergin olduğunu, tırmanma riski taşıdığını söyledi.