Tusk, protestolara rağmen Anayasa Mahkemesi'ne ilişkin düzenlemeyi savundu

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesi'ne yönelik tartışmalı düzenlemeyi sürdüreceğini açıkladı ve “bazı konularda uzlaşma olamaz” dedi. Tusk, cumartesi akşamı yayımlanan televizyon konuşmasında, gece boyunca yapılan protestolar sırasında mahkeme binasının korunması için çevik kuvvet polisinin görevlendirilmesine rağmen düzenlemeyi savundu. Ona göre değişiklik, yıllardır siyasi anlaşmazlıklarla felç olmuş bir mahkemeyi yeniden işler hale getirmek için gerekli.

Mahkeme, Hukuk ve Adalet Partisi'nin (PiS) sekiz yıllık iktidarı sırasında Polonya ile AB arasındaki hukukun üstünlüğü tartışmalarının merkezindeydi ve on yılı aşkın süredir işlevsiz kalmıştı. Merkez sağ Tusk, 2023'te iktidara dönmesinden bu yana bu yargısal değişiklikleri geri almaya çalışıyor; ancak geniş veto yetkilerine sahip, muhalefete yakın cumhurbaşkanlarının gündemini engellediği belirtiliyor. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, bu yıl başında parlamentonun onayladığı beş yargıcın yemin törenini düzenlemeyi reddetmişti.

Kriz cuma günü yeniden alevlendi. Hükümetin desteklediği bir grup yargıç, PiS tarafından atanan başkan ve başkan yardımcısını askıya alarak mahkemenin usul kontrolünü ele geçirmeye çalıştı; bu adım sokak protestolarına yol açtı. Tusk, PiS'in dayattığı biçimdeki mahkemenin “gerçek bir mahkeme olmadığının hiçbir zaman kuşku konusu olmadığını” söyledi ve Avrupa mahkemelerinin olumsuz kararlarına atıfta bulundu.

Tusk, muhalefetin tepkisini, bir kişinin yaşlı bir kadının çantasını kapıp kaçması ve yakalanınca şiddete uğradığını haykırmasına benzetti. Rusya'nın eski Cumhurbaşkanı Dmitry Medvedev'in değişikliklere tepki gösterenler arasına katıldığını ve Varşova'yı “anayasal darbe” ile suçladığını hatırlattı. Tusk, Nawrocki'nin cuma gecesi protestolara katılıp mahkeme binasına girmesini de eleştirdi: “Demokratik bir devlette hiçbir siyasetçi, cumhurbaşkanı dahil, mahkemeye talimat vermek ya da yargıçları gözdağı vermek için giremez.” Hükümetin mahkemenin güvenliği ve işleyişi için gerekli koşulları sağlama görevi olduğunu ve bunu yerine getireceğini belirtti.

Polonya Helsinki İnsan Hakları Vakfı, cumartesi günü geçici askıya almanın yasal dayanağının “tartışmalı” olduğunu ve mahkemenin yeniden işlemesine “katkı sağlamayacağını” açıkladı. Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, mahkeme dışındaki olayların “zarif” olmadığını kabul etti; alternatifin Polonya'nın anayasaya aykırı biçimde başkanlık cumhuriyetine dönüştürülmesine razı olmak olacağını savundu. Uzmanlar ise hükümetin bu usul hamlesinin hukuka uygun olup olmadığı konusunda görüş ayrılığı içinde.

Nawrocki cumartesi günü bazı partilerle görüşmeler yaptı, ancak bir uzlaşı sağlanamadı. Cumhurbaşkanlığı danışmanı Zbigniew Bogucki, Tusk'ın konuşmasına yanıt verdi. Gelecek yıl yapılacak parlamento seçimi öncesinde, Tusk'ın geniş koalisyonu ile milliyetçi sağ arasında yakın bir yarış beklendiği anketlerde görülüyor.