Çin 2012'den bu yana 7,92 milyon kişiye yaptırım uyguladı: Parti yeni hangi adımı atıyor?

Çin'in Merkezi Disiplin Denetleme Komisyonu Yardımcısı Zhang Fuhai, 2012'den bu yana yürütülen yolsuzlukla mücadele kampanyası kapsamında 7,92 milyon kişiye yaptırım uygulandığını açıkladı. Açıklama, Çin Komünist Partisi'nin 20. Merkez Komite Beşinci Pleni'nin ardından cuma günü yapılan basın toplantısında geldi. Aynı toplantıda partinin, yolsuzluğa zemin hazırlayan yazılı olmayan kuralları kararlılıkla hedef alacağı da bildirildi.

Neler biliniyor

Zhang'ın aktardığına göre 8,1 milyon dosya açıldı ve bunların sonucunda 7,92 milyon kişiye yaptırım uygulandı. Bu kişilerden 963'ü üst düzey yetkili. Ocak-Eylül döneminde ise 680 bin kişiye yaptırım uygulandığı, bunların 105'inin il ya da bakanlık düzeyinde ve üstünde görev yapan yetkili olduğu belirtildi. EFE, rakamların Kasım 2012'deki XVIII. Parti Kongresi'nden bu yana olduğunu aktardı.

Hem Infobae'nin aktardığı EFE haberinde hem de Zhang'ın açıklamalarında, bu yaptırımların her birinin adli bir yolsuzluk mahkûmiyetine karşılık gelmediği vurgulandı. Rakamlar farklı disiplin ihlallerini kapsıyor. Dolayısıyla 7,92 milyon rakamı, aynı sayıda yargı kararı anlamına gelmiyor.

Arka plan

Yolsuzlukla mücadele, Xi Jinping'in 2012'de parti liderliğine gelmesinden bu yana yönetiminin temel eksenlerinden biri olarak sürdürülüyor. EFE'ye göre soruşturmalar hem alt kademe memurlara hem de siyasi ve askeri üst yönetime ulaştı. Analistler, kampanyanın siyasi rakipleri uzaklaştırmak ve partideki denetimi pekiştirmek amacına da hizmet ettiğini değerlendiriyor. Bu değerlendirme, kampanyanın kendi açıklanan amacından ayrı bir yorum olarak okunmalı.

Xi'nin bu yılın ocak ayında yaptığı ve parti teorik dergisi Qiushi'de bu ay yayımlanan konuşmasında, bazı parti yönergelerinin uygulanmadığı ya da yanlış uygulandığı uyarısı yapıldı. Konuşmada, emirlere görünürde uyup kendi bildiğini yapan memurlar eleştirildi. Beşinci Pleno'nun ardından Merkez Komite'nin 33 üst düzey sivil ve askeri yetkilinin partiden ihracını onayladığı, General Zhang Shengmin'in Politbüro'ya yükseltildiği ve parti içi disiplini sıkılaştıran bir karar aldığı bildirildi.

Kaynaklar ne diyor

EFE'nin haberine göre Zhang, mücadelenin hâlâ "ciddi ve karmaşık" bir durumda olduğunu söyledi. Yeni parti yönergelerinin, yetkililer ile iş insanları arasındaki iş birliğine, güç ve kaynakların yoğunlaştığı sektörlerdeki yolsuzluğa ve gizli yolsuzluk yöntemlerine yönelik soruşturmaların artırılmasını öngördüğü aktarıldı. Ayrıca iktidarın kullanımına ilişkin denetim mekanizmalarının güçlendirileceği ve denetim kurumları arasında koordinasyonun artırılacağı bildirildi.

SCMP'nin haberi ise daha kısa. Bu haberde partinin yolsuzluğa olanak tanıyan yazılı olmayan kuralları hedef alacağı ve yetkililerin yolsuzluğun ciddi bir sorun olmayı sürdürdüğünü, bunun sürekli baskı ve hedefli önlemler gerektirdiğini vurguladığı yer alıyor. SCMP'nin metninde yazılı olmayan kuralların somut olarak neleri kapsadığına dair ayrıntı bulunmuyor. Bu nedenle iki kaynağın birlikte okunmasıyla, yeni hamlenin yazılı olmayan kurallar boyutu ile yönergelerdeki somut alanlar arasındaki ilişki tam olarak netleşmiyor.

Ne anlama geliyor

Haberlerin ortak noktası, kampanyanın artık yalnızca tek tek ihlalleri değil, memurlar ile iş dünyası arasındaki ilişki ağlarını ve resmî olmayan uygulamaları da kapsayacak şekilde genişletildiği yönünde. Değerlendirmemize göre, gizli yöntemlere ve belirli sektörlere odaklanma, bu alanlarda faaliyet gösteren kamu görevlileri ile şirketlerin uyum ve denetim süreçlerinde daha sıkı takip anlamına gelebilir. Ancak materyalde bu sürecin şirketler, çalışanlar ya da vatandaşlar için somut sonuçlarına dair bir bilgi bulunmuyor.

Analistlerin değerlendirmesi ile partinin resmî çerçevesi arasında bir fark var. Parti yetkilileri kampanyayı yolsuzlukla mücadele olarak sunarken, analistler siyasi boyutuna dikkat çekiyor. Bu iki yorum, olayın farklı yönlerini ortaya koyuyor.

Bundan sonra ne olacak

Materyalde yeni yönergelerin uygulanma takvimi, yeni soruşturmaların hangi sektörlerde başlayacağı ya da denetim mekanizmalarının hangi tarihte değişeceği belirtilmiyor. Bu konular henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Yaptırım, yargı kararı anlamına mı geliyor? Hayır. Yetkililere göre yaptırımlar farklı disiplin ihlallerini kapsıyor ve her biri adli bir yolsuzluk mahkûmiyetine karşılık gelmiyor.
• Rakamlar neyi kapsıyor? 2012'den bu yana 8,1 milyon dosya açıldığı ve 7,92 milyon kişiye yaptırım uygulandığı, bunların 963'ünün üst düzey yetkili olduğu açıklandı.
• Yeni yönergelerde neler var? Yetkililer ile iş insanları arasındaki iş birliği, yoğun kaynak bulunan sektörler, gizli yolsuzluk yöntemleri ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi öngörülüyor.
• 2026'nın ilk dokuz ayında ne kadar yaptırım uygulandı? Ocak-Eylül döneminde 680 bin kişiye yaptırım uygulandı; bunların 105'i il ya da bakanlık düzeyinde ve üstünde yetkili.