Döviz Cinsinden Şüpheli Alacaklar Geçici Vergi Dönemlerinde Değerlemeye Tabidir

Yabancı para cinsinden olan ve tahsil edilemediği için şüpheli duruma düşen ticari alacakların dönem sonlarında ve geçici vergi dönemlerinde nasıl değerleneceğine ilişkin usul ve esaslar açıklandı. Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 24.02.2016 tarih ve 64597866-105[280-2016]-3601 sayılı özelgesinde, dövizli şüpheli alacaklar ile bunlara ait karşılıkların değerleme süreçleri hükme bağlandı.

Vergi Usul Kanunu'nun 323. maddesi uyarınca ticari ve zirai kazancın elde edilmesiyle ilgili olup dava veya icra safhasında bulunan ya da protesto edilmiş/yazılı olarak birden fazla istenmiş küçük alacaklar için tasarruf değerine göre karşılık ayrılabilmektedir. Şüpheli alacak uygulamasında karşılık ayrılabilmesi için takibatın başladığı hesap döneminin esas alınması gerekmekte, döneminde ayrılmayan karşılıkların sonraki yıllarda ayrılmasına izin verilmemektedir.

Yurt dışındaki borçlulardan olan alacakların şüpheli alacak statüsü kazanabilmesi için borçlu firmanın mukim olduğu yabancı ülke mahkemelerinde dava açılması veya icra takibinin başlatılmış olması şarttır. Bu hukuki süreç tevsik edilmedikçe yurt dışı alacaklar için karşılık ayrılması vergi mevzuatı açısından kabul edilmemektedir.

Vergi Usul Kanunu'nun 280. maddesi ve 217 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca, geçici vergiye esas kazancın tespitinde yabancı paralar ile yabancı para cinsinden alacak ve borçlar değerlemeye tabidir. Değerlemede, geçici vergi döneminin kapandığı tarih itibarıyla T.C. Merkez Bankasınca Resmî Gazete'de yayımlanan döviz alış kurları esas alınmaktadır.

Döviz cinsinden şüpheli alacakların dönem sonlarında kur değerlemesine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan kur farkları asıl alacağın hukuki durumunu izlemektedir. Değerleme neticesinde kur artışından doğan kambiyo karları karşılık hesabıyla paralel artırılırken, kambiyo zararı oluşması halinde şüpheli alacak ve ayrılan karşılık tutarı zarar kadar azaltılarak konusu kalmayan karşılıklar gelir hesaplarına intikal ettirilmelidir.