Fabrika İnşaatına Bağlı Demiryolu İşlerinde Hak Ediş Stopajı Yüzde 5 Olarak Uygulanacak

Gelir İdaresi Başkanlığı, fabrika yapımı ile bağlantılı demiryolu altyapı işlerini içeren karma projelerde uygulanacak tevkifat oranına ilişkin önemli bir özelge yayımladı. İdare, sözleşmenin ana konusunun fabrika inşası olması durumunda, raylı sistem ve demiryolu imalatlarının bağımsız bir demiryolu hattı yapımı olarak değerlendirilemeyeceğini ve hak ediş ödemelerinden genel oran olan yüzde 5 tevkifat yapılması gerektiğini belirtti.

Bilindiği üzere 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 42 nci maddesi kapsamında bir işin yıllara sari inşaat ve onarım işi sayılabilmesi için faaliyetin inşaat ve onarım niteliği taşıması, birden fazla takvim yılına sirayet etmesi ve resmî ya da özel bir taahhüde dayanması gerekiyor. Bu kapsamdaki işlerde kâr veya zarar, geçici kabul tutanağının onaylandığı ya da işin fiilen tamamlandığı yıl kesinleşerek ilgili dönem beyannamesine dahil ediliyor.

Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesi uyarınca yıllara sari inşaat ve onarım işi yapan kurumlara gerçekleştirilen hak ediş ve avans ödemeleri üzerinden tevkifat yapılması zorunludur. 29 Mart 2025 tarihli ve 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile tevkifat oranlarında farklılaştırmaya gidilmiş; demiryolu hattı, tramvay, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri ile gemi inşaatında kesinti oranı yüzde 1'e indirilirken, bunlar dışında kalan diğer yıllara sari inşaat işlerinde oran yüzde 5 olarak belirlenmişti.

Özelgeye konu somut olayda, yüklenici firmanın ihale makamına A-6 Grup Demiryolu İşleri Altyapı-Üstyapı iş bitirme belgesi sunduğu, fabrikanın üretim fonksiyonunun raylı sisteme dayandığı ve demiryolu hatları, makaslar ile elektrifikasyon işlerinin taahhüt edildiği belirtilerek yüzde 1 tevkifat uygulanması talep edilmiştir. Ancak idare, stopaj oranının tayininde projenin ekonomik ve teknik bütünlüğünün, ana iş niteliğinin ve sözleşme kapsamının belirleyici olduğunu vurgulamıştır.

Değerlendirme sonucunda, sözleşmenin esas amacının bir sanayi tesisi yani fabrika binası inşası olduğu, demiryolu bağlantılarının ise fabrikanın faaliyete geçebilmesi adına yapılan tamamlayıcı ve yardımcı imalat mahiyetinde kaldığı tespit edilmiştir. Bu gerekçeyle hak ediş ödemelerinde indirimli yüzde 1 oranının uygulanamayacağı, yüzde 5 stopaj yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

İdare ayrıca ana yüklenici tarafından projenin belirli bölümlerinin taşeronlara devredilmesi durumuna da açıklık getirmiştir. Alt yüklenicilere yapılacak ödemelerde her bir taşeronun taahhüt ettiği kısmın mahiyet itibarıyla inşaat ve onarım işi kapsamında olup olmadığı ve yıllara sari nitelik taşıyıp taşımadığı münferiden incelenerek tevkifat uygulanacaktır.