Sosyal medya düzenlemesi yürürlükte: Yaş doğrulaması nasıl yapılacak?

Türkiye'de sosyal medya platformlarına yaş sınırlaması ve yaş doğrulama zorunluluğu getiren yönetmelik 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girdi. Buna göre 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmayacak. Mevcut hesaplar için yaş doğrulaması yapma süresi ise 31 Mart 2027'ye kadar tanındı.

Neler biliniyor

Yeni açılacak hesaplar için yaş doğrulaması zorunlu olacak. Doğrulama yalnızca turkiye.gov.tr adresi ve resmî e-Devlet uygulaması üzerinden yapılabilecek. Sistem, nüfus kayıtlarındaki doğum tarihine bakarak kişinin 15 ve 18 yaş sınırlarını geçip geçmediğini belirleyecek ve yalnızca yaş grubunu gösteren dijital bir belirteç (kod) üretecek. Kullanıcı bu kodu sosyal medya platformunun doğrulama alanına girecek. CNN Türk'e göre belirteçte ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve doğum tarihi bulunmayacak.

Kimleri kapsıyor

CNN Türk'ün aktardığına göre düzenleme, 18 yaş ve üzerindeki yetişkinler dahil sosyal medya kullanan tüm vatandaşlara e-Devlet doğrulamasını zorunlu kılıyor. BBC Türkçe ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın açıklamasını aktararak yalnızca 15-18 yaş arasındaki çocukların hesap açabileceğini bildirdi. Bu iki ifade birlikte okunduğunda kapsam konusunda netlik gerektiriyor.

Kaynaklara göre 15-17 yaş arası çocukların hesapları gizli açılacak ve herkese açık profil seçeneği olmayacak. 15 yaşını doldurmuş çocukların hesaplarına yalnızca takip ettikleri hesaplar mesaj gönderebilecek. Çocuk hesaplarında canlı yayın özelliği bulunmayacak. Çocukların profil fotoğrafları ve paylaşımlarının başkaları tarafından ekran görüntüsüne alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirler de zorunlu olacak.

Ebeveynler için araçlar

Sosyal medya şirketleri, anne, baba ve yasal vasilerin kullanabileceği ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda. Bu araçlarla ebeveynler çocuklarının kullanım süresini görebilecek ve günlük süre sınırı koyabilecek. Ücretli üyelik ve satın alma işlemlerini onaylayabilecek, harcama limiti belirleyebilecek ve konum paylaşımını kontrol edebilecek.

Geçiş süreci

Mevcut hesaplar için 31 Mart 2027'ye kadar doğrulama süresi var. Kaynaklarda verilen bir örnekte, 14 yaşındaki bir çocuğun hesabı 15 Ocak 2027'de doğrulamaya tabi tutulursa, o tarihte 15 yaşını doldurmadığı için hesabın kapatılacağı belirtiliyor. Çocuk 15 Şubat'ta 15 yaşına girse bile hesabın otomatik olarak yeniden açılmasına dair bir hüküm bulunmadığı; ancak yaşını doldurduktan sonra yeni hesap açabileceği aktarılıyor.

Kaynaklar ne diyor

CNN Türk, yönetmeliğin yürürlüğe girişini ve doğrulama mekanizmasını ayrıntılı biçimde aktardı. BBC Türkçe, yönetmeliğin Nisan ayında TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildiğini bildirdi ve Avustralya'nın dünyada bu tür bir sınırlamayı uygulayan ilk ülke olduğunu, İngiltere'de de 16 yaş altı için benzer bir yasağın önümüzdeki yıl planlandığını hatırlattı.

Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı, e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodları ile banka ve kredi kartı bilgilerinin hiçbir kişi, kurum ya da platformla paylaşılmaması ve üçüncü kişilerden gelen bağlantılara tıklanmaması konusunda uyardı. Hukukçu ve akademisyen Yaman Akdeniz, daha önce BBC Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede düzenlemeye destek verildiğini belirtirken, e-Devlet üzerinden yapılan doğrulamanın kullanıcıların kimlik bilgileriyle hesapların eşleştirilmesi anlamına gelebileceğini ve uygulamanın kapsamına dair ciddi soru işaretleri bulunduğunu söyledi.

Ne anlama geliyor

Yönetmelik, kimlik tespiti yerine yaş eşiğinin kontrolünü esas aldığını belirtiyor. Bu nedenle takma ad kullanımı yasaklanmış değil. Ancak düzenlemenin aileler, kullanıcılar ve platformlar açısından pratikte nasıl sonuç vereceği henüz netleşmiş değil; bu konudaki değerlendirmeler, kaynaklarda yer alan açıklamalara dayanarak yapılabilir. Ebeveynler için süre, harcama ve konum kontrolleri somut bir araç sunuyor. VPN kullanımına ilişkin kaynaklarda, platformların ilk e-Devlet doğrulamasından sonra da kendi yaş kontrol yöntemlerini kullanacağı ve makul şüphe oluşursa hesabın askıya alınarak yeniden doğrulama istenebileceği yer alıyor.

Henüz netleşmeyenler

Bir kişinin açabileceği hesap sayısına sınır getirilip getirilmeyeceği henüz belli değil. Otomatik yönetilen ve bot hesapların nasıl doğrulanacağı ve kurumsal ya da yazılımla işletilen hesaplara istisna tanınıp tanınmayacağı da netleşmedi. Doğrulama sürecinin teknik ayrıntıları ise kaynaklarda tam olarak yer almıyor.

Sıkça sorulan sorular

• Yaş doğrulaması nereden yapılacak? Yalnızca turkiye.gov.tr adresi ve resmî e-Devlet uygulaması üzerinden yapılabilecek.
• Mevcut hesaplar için son tarih ne? Mevcut hesaplar için yaş doğrulamasının 31 Mart 2027'ye kadar tamamlanması gerekiyor.
• 15-17 yaş arası çocuklar hesaplarını herkese açık yapabilir mi? Hayır; bu hesaplar gizli açılacak ve herkese açık profil seçeneği bulunmayacak.
• Ebeveynler neler yapabilecek? Günlük süre sınırı koyabilecek, kullanım süresini görebilecek, satın almaları onaylayabilecek, harcama limiti belirleyebilecek ve konum paylaşımını kontrol edebilecek.