Zarar Eden Şirketlerde Teknokent Fon Yükümlülüğü ve VUK 325/A Fonu Ayrımı

Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin girişim sermayesi fonu ayırma ve yatırım yapma zorunluluklarına ilişkin önemli bir idari görüş yayımlandı. Ankara Defterdarlığı Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğünün özelgesinde, kurumlar vergisi beyannamesinde dönem zararı beyan eden mükelleflerin iki ayrı fon düzenlemesi karşısındaki durumu değerlendirildi.

Vergi Usul Kanununun 325/A maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanununun 10/1-g bendi uyarınca ayrılan girişim sermayesi fonu, beyan edilen kurum kazancından indirim hakkı tanıyor. Düzenlemeye göre ayrılacak fon tutarı beyan edilen gelirin yüzde 10'unu, toplam fon tutarı ise öz sermayenin yüzde 20'sini aşamıyor. Tebliğ hükümlerine göre beyan edilen gelirin tespitinde kârdan indirim ve istisnalar düşüldükten sonra pozitif bir tutar kalması gerektiğinden, zarar beyan edilen dönemlerde VUK 325/A kapsamında fon ayrılamayacağı ve matrahtan indirim yapılamayacağı netleşti.

Buna karşılık 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun Ek 3 üncü maddesinde yer alan fon aktarım yükümlülüğü tamamen farklı kurallara bağlanmış durumda. Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden istisna edilen teknokent kazancı 2.000.000 TL ve üzerinde olan mükellefler, cari yıl sonucunun kâr ya da zarar olmasına bakılmaksızın istisna kazancın yüzde 3'ünü pasifte geçici bir hesaba aktarmak zorunda bulunuyor.

Zorunlu olarak ayrılan bu tutarın, geçici hesabın açıldığı yılın sonuna kadar Türkiye'de yerleşik girişim sermayesi yatırım fonlarına, ortaklıklarına veya kuluçka merkezindeki girişimcilere sermaye olarak yatırılması gerekiyor. Yıllık azami fon aktarım tavanı ise 100.000.000 TL olarak uygulanıyor.

Yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda, ilgili yıl için yıllık beyanname üzerinde yararlanılan istisna tutarının yüzde 20'si istisna kapsamından çıkarılıyor. Bu tutara isabet eden kurumlar vergisi, vergi ziyaı cezası kesilmeksizin gecikme faiziyle birlikte mükelleften tahsil ediliyor. Bu nedenle zarar beyan eden işletmelerin dahi istisna kazanç tutarlarını takip etmesi büyük önem taşıyor.