Arktik'te kış deniz buzu, öngörülenden yaklaşık bir milyon kilometrekare fazla azalabilir

Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, Arktik'in kış aylarında yüzen deniz buzu tabakasının önceki iklim modellerinin öngördüğünden yaklaşık bir milyon kilometrekare daha fazla azalacağını açıkladı. Bu alan, İspanya ile Fransa'nın toplamına yakın bir büyüklüğe karşılık geliyor. Çalışma Nature Geoscience dergisinde yayımlandı.

Deniz buzu, okyanus ile atmosfer arasındaki ısı ve nem alışverişini düzenliyor. Bilim insanlarına göre bu tabakanın kaybı iklim örüntülerini değiştiriyor ve kuzey yarımkürede daha sert kışlar ile yoğun karla ilişkili bulunuyor. Bilimsel ilgi uzun süre yaz erimesine yoğunlaşmış, kış dönemi ayrıntılı incelenmemişti.

Modellerin en büyük sapmaları, buzun yıllık en geniş olduğu mart ayında görülüyor. 2025 başında uydu ölçümlerinin başlangıcından bu yana kaydedilen en düşük kış zirvesi ve 2026'da yinelenen benzer seviye bu boşluğun dikkat çekmesine yol açtı.

Ekip, yaklaşık 6 bin yıl önceki Holosen ortası koşullarını inceledi. 46 noktadan alınan deniz tortullarında, buz tabakasında yaşayan mikroalglerden kaynaklanan IP25 biyobelirtecinin kayıtlarını derleyen araştırmacılar, bu verileri açık su organizmalarına ait kalıntılarla birlikte değerlendirdi. Dünya yörüngesindeki küçük değişimlerin o dönemde yaz güneş ışınımını artırdığı ve bugünkü iklim değişikliğinin öngördüğüne benzer bir ısınma yarattığı belirlendi.

Araştırmacılar bu jeolojik kayıtları 27 bilgisayar simülasyonuyla karşılaştırdı. Bayesçi ağırlıklandırma yöntemiyle her modelin geçmişi yeniden üretmedeki doğruluğu ölçüldü ve modellere buna göre ağırlık verildi. Çalışmaya göre belirsizlik yüzde 85 azaldı ve tahminlerde buzu olduğundan fazla gösteren pozitif sapma ortadan kaldırıldı.

Çalışmanın baş yazarı Crystal Fu, geçmiş simülasyonlara bu ağırlıkları uyguladıklarında sapmanın tamamen giderildiğini söyledi. Fu, ısınmanın kaynağına bakılmaksızın sıcaklık arttıkça deniz buzunun eriyeceğini de belirtti. Ortak yazar Marco Aquino-López ise geçmiş verilerin kış deniz buzunun nerede kaybolabileceğine dair daha güvenilir haritalar çizilmesine imkân verdiğini ifade etti.

Yeni tahminlere göre Barents Denizi ile Grönland ve Labrador havzalarında kış buzu yaklaşık 5,5 derece enlem kuzeye çekilecek. Kutup girdabının zayıflamasının Birleşik Krallık ve Avrupa'da fırtına olasılığını artırabileceği; Grönland'ın güneydoğusundaki kar yağışlarının ve Akdeniz'deki yağışların da eski modellerde eksik hesaplandığı belirtildi. Akdeniz'de sel riskinin artabileceği ifade edildi. Yazarlar, kış buzu kaybının yaz erimesi kadar dikkatle ele alınması gerektiğini ve toplumların savunmasızlığını değerlendirmek için yeni parametreler sunduklarını aktardı.