Bölgesel kalkınma için 3 yılda 18,6 milyar lira planı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2027-2029 dönemi için Bölgesel Kalkınma Programına toplam 18 milyar 627 milyon 204 bin lira ödenek ayırması planlanıyor. Program, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Doğu Anadolu Projesi (DAP), Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) bölge kalkınma idareleri üzerinden yürütülecek. Anadolu Ajansı, rakamların bütçe tekliflerine dayandığını ve henüz kesinleşmediğini belirtiyor.

Neler biliniyor

Plana göre program için 2027'de 5 milyar 471 milyon 809 bin lira, 2028'de 6 milyar 280 milyon 529 bin lira, 2029'da 6 milyar 874 milyon 866 bin lira ödenek öngörülüyor. Bu üç yıllık rakamların toplamı ana tutarla örtüşüyor.

İdarelere göre program ödenekleri ise şöyle: GAP için 5 milyar 901 milyon 615 bin lira, DAP için 2 milyar 180 milyon 350 bin lira, DOKAP için 4 milyar 447 milyon 182 bin lira ve KOP için 2 milyar 730 milyon 482 bin lira. Bu dört kalemin toplamı yaklaşık 15 milyar 260 milyon lira ediyor; ana tutarla arasındaki yaklaşık 3,37 milyar liralık fark, kaynaklarda açıklanmıyor.

Toplam 43 ilde faaliyet gösteren idareler, bu yılın ilk altı ayında 76 projeyi tamamladı, 508 projenin ise sürdüğü bildiriliyor.

Arka plan

Programın amacı, bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını azaltmak, yerel potansiyeli ekonomiye kazandırmak ve bölgesel rekabet gücünü artırmak olarak anılıyor. Kaynaklarda önceki dönem programının ödenekleriyle karşılaştırma yer almıyor, bu nedenle planın önceki yıllara göre artış ya da azalış içerip içermediği belli değil.

Ayrıca her idarenin 2027-2029 için hesaplanan toplam yatırım ödeneği de aktarılıyor: GAP için 3 milyar 329 milyon 419 bin, DAP için 2 milyar 174 milyon 74 bin, DOKAP için 4 milyar 412 milyon 334 bin ve KOP için 2 milyar 645 milyon 564 bin lira. Bu tutarların program ödenekleriyle ilişkisi kaynaklarda açıklanmamış.

Kaynaklar ne diyor

Anadolu Ajansı, Bakanlık ile dört idarenin bütçe tekliflerinden yaptığı derlemeye dayandığını ve rakamların kesinleşmediğini vurguluyor. CNN Türk de aynı program tutarlarını ve idare dağılımını aktarıyor, ancak kesinleşme notunu haberine eklemiyor ve ifadeyi "planlanıyor" biçiminde kullanıyor.

Kaynaklar ayrıca 2027 ve 2028 yıllarında bölge kalkınma idarelerine toplam 1,42 trilyon lira ödenek tahsis edilmesinin öngörüldüğünü bildiriyor. Bu tutarın GAP'a 347,7 milyar, DAP'a 332,6 milyar, DOKAP'a 466,3 milyar ve KOP'a 273,9 milyar lira olarak dağıtılması planlanıyor. Ancak kaynaklar bu tahsis ile 18,6 milyar liralık program ödeneği arasındaki ilişkiyi açıklamıyor.

Bölgelere etkisi

GAP için hedefler arasında 40 bin çiftçiye eğitim verilmesi, bunların 8 binine yakınının kadın çiftçi olması ve 200 binden fazla çocuğa ulaşılması yer alıyor. DAP'ta 2029'a kadar sulamaya açılan alanın 156 bin 273 hektara çıkarılması hedefleniyor. DOKAP'ta 250'den fazla turizm projesi ve 1820 kilometrelik yeşil yol ağı öngörülüyor. KOP'ta ise 135 bin 227 hektar sulama alanı ve 8 bin üretici ile 3 bin işletmeye destek hedefleniyor.

Bu hedeflerin ağırlıklı olarak tarım, sulama ve kırsal kalkınmaya dayandığı görülüyor. Değerlendirmemize göre ödeneklerin etkisi, idarelerin projeleri üzerinden üreticilere ve yerel ekonomiye ulaşacak. Ancak bu etkinin büyüklüğü, planın kesinleşmesine ve yıllık bütçe süreçlerine bağlı; kesin bir sonuç öngörmek mümkün değil.

Bundan sonra ne olacak

Rakamların kesinleşmesi için bütçe sürecinin tamamlanması gerekiyor. Kaynaklarda bu sürecin takvimi ya da onay tarihi yer almıyor; bu nedenle ne zaman netleşeceği henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Program kimleri kapsıyor? 43 ilde faaliyet gösteren GAP, DAP, DOKAP ve KOP bölge kalkınma idarelerinin yürüttüğü projeleri kapsıyor.
• Rakamlar kesin mi? Hayır. Anadolu Ajansı'na göre rakamlar bütçe tekliflerine dayanıyor ve henüz kesinleşmiş değil.
• Hangi alanlar öncelikli? Tarımsal üretim, sulama altyapısı, kırsal kalkınma, turizm, eğitim ve kültür yatırımları öncelikli alanlar arasında yer alıyor.