Delhi'de kış hava kirliliği yeniden başladı

Hindistan'ın başkenti Delhi'de hava kirliliği kış aylarıyla birlikte yeniden arttı. Bu hafta şehrin üzerinde gri bir sis tabakası ve duman kokusu hissediliyor; sakinler göz yanması, nefes almada zorluk ve öksürük şikâyetçi.

Delhi hükümeti, kirliliğin genellikle yükseldiği 1 Kasım-28 Şubat dönemini kapsayan Kış Eylem Planı'nı hava kötüleşmeden önce yürürlüğe koydu. Uzmanlar bu adımı doğru yönde bulsa da planın tek başına yeterli olmayacağını, daha kapsamlı ve uzun vadeli önlemler gerektiğini belirtiyor.

Plan kapsamında Delhi dışında kayıtlı, daha fazla kirleten eski araçların şehre girişi kısıtlandı; emisyon standardını karşıladığını gösteren belgesi olmayan araçlara yakıt verilmeyecek. Toz çıkaran yıkım ve açık alan inşaat çalışmaları geçici olarak durduruldu. Hükümet ayrıca özel araç kullanımını azaltmak için ofislerden çalışanların yarısının evden çalışmasına izin vermesini istedi, personel için farklı mesai saatleri getirdi ve park ücretlerini iki katına çıkardı. Sınır kapılarında uzun araç kuyrukları oluştuğu, Noida ve Gurugram'dan günlük yolculuk yapan insanların saatlerce trafikte kaldığı bildirildi.

Bunlara ek olarak, merkezî Hava Kalitesi Yönetimi Komisyonu'nun denetlediği Kademeli Müdahale Eylem Planı (GRAP) ikinci aşamada; dizel jeneratörlerin kullanımı ile kömür ve odun yakımı kısıtlanmış durumda. Hükümet ayrıca izleme ve denetimi güçlendireceğini, toplu taşıma ve elektrikli araçları teşvik edeceğini açıkladı.

Environmental Defense Fund'dan Parthaa Bosu, planlama açısından olumlu değişiklikler olduğunu ancak uygulamada hâlâ aynı noktada durulduğunu söyledi. Center for Research on Energy and Clean Air'den analist Manoj Kumar ise enerji üretimi, sanayi ve ulaşım dahil tüm sektörler için hedef belirlenmesi gerektiğini savundu.

Bosu, güneş ışığı ve su buharıyla tepkimeye giren gazların oluşturduğu ikincil kirleticilere de dikkat çekti. Toprak tozu, uçucu kül, tuğla fırınları ve kentsel atıkların yakılmasının da soruna katkı verdiğini belirten Bosu, kirleticilerin komşu eyaletlerden de Delhi'ye taşındığını ve sorunun bölgesel işbirliğiyle çözülebileceğini ekledi.

Sağlık açısından kış aylarında Delhi'deki resmî izleme istasyonlarında Hava Kalitesi Endeksi'nin sık sık 300'ün üzerinde, yani 'çok kötü' seviyede olduğu kaydediliyor. Bazı kötü günlerde değer 500'e ulaşıyor; bu, Hindistan ölçeğinin en yüksek noktası. Dünya Sağlık Örgütü'nün 24 saatlik PM2.5 sınırı metreküpte 15 mikrogram olarak öneriliyor; kirlilik sezonunda Delhi'de seviyeler genellikle bu sınırın 25 katının üzerinde.

Fortis Memorial Research Institute'tan Dr. Manoj Goel, bu küçük parçacıkların akciğerlere derinlemesine girebildiğini, kan dolaşımına karışarak birden çok organda iltihaba yol açabildiğini söyledi. Chicago Üniversitesi Enerji Politikası Enstitüsü'nün 2025 tarihli raporu ise hava kirliliğinin Delhi'de yaşam beklentisini 8,2 yıla kadar düşürebileceğini tahmin ediyor.