Ekim enflasyonu beklentiyi aştı, faiz indirimi gündemde

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ekim ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 2,58 arttı. Piyasa beklentisi yüzde 2,4 olarak aktarıldı; enflasyon bu beklentinin üzerinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon eylül ayındaki yüzde 29,73 seviyesinden yüzde 29,77'ye yükseldi.

Veri açıklandıktan sonra borsada bankacılık hisseleri ve BİST 100 endeksinde kayıplar yaşandı. Öte yandan kurumların önemli bir kısmı, 10 Aralık'taki Para Politikası Kurulu toplantısında faizin 100 baz puan indirilebileceğini değerlendiriyor.

Neler biliniyor

Ekonomim'in aktardığına göre gıda fiyatları ekimde yüzde 3,5 arttı. Taze sebze ve meyvedeki yüzde 14,66'lık aylık yükseliş bu artışta etkili oldu ve gıdanın manşet enflasyona katkısı 0,84 puan oldu. Giyim ve ayakkabıda yeni sezon nedeniyle aylık artış yüzde 12,58 olarak kaydedildi ve grubun katkısı 0,82 puan oldu.

Ulaştırmada aylık artış yüzde 2,02 olurken katkı 0,36 puan oldu. Bu artışta eşel mobil sisteminin sona ermesi ve akaryakıt zamları etkili oldu. Konut grubunda aylık artış yüzde 2,84, katkı 0,34 puan olarak açıklandı; elektrik ve doğal gaz tarifelerinde değişiklik olmadığı, artışın büyük bölümünün kira zamlarından kaynaklandığı belirtildi.

Çekirdek göstergelerde B endeksi aylık yüzde 2 arttı ve yıllık oran yüzde 29'dan yüzde 28,46'ya geriledi. C endeksi aylık yüzde 2,07 arttı, yıllık oran yüzde 28,70'ten yüzde 28,28'e indi.

Arka plan

Dünya'nın aktardığı Matriks Haber anketinde ekim yıllık enflasyonunun yüzde 29,54 olması bekleniyordu. Dünya ayrıca yıllık enflasyonun dört aylık düşüşün ardından yükseldiğini not etti. Ekonomim, eylül ayındaki aylık enflasyonun yüzde 1,84 olduğunu ve gıda fiyatlarının eylülde de beklentinin üzerinde arttığını hatırlattı.

Merkez Bankası rezervlerinde de gerileme sürüyor. QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre TCMB rezervleri geçen hafta 4,1 milyar dolar düşüşle 158,1 milyar dolara indi. Net rezerv 37,9 milyar dolar, swap hariç net rezerv 24,2 milyar dolar oldu. QNB'nin analizine göre ekim ayının tamamında yaklaşık 12 milyar dolar döviz satışı yapıldı; bu tahmin QNB'ye ait.

Kaynaklar ne diyor

Dünya'ya göre hizmet fiyatlarında aylık artış yüzde 2,15'ten yüzde 0,99'a geriledi, yıllık hizmet enflasyonu yüzde 37,7'den yüzde 36,6'ya indi. Bu gelişme, faiz indirimi beklentisini destekleyen en önemli unsur olarak gösterildi. Kira enflasyonundaki ivme kaybı ve iç talepteki soğuma da dezenflasyonu destekleyen unsurlar olarak yorumlandı.

Bazı kurumlar ise aylık çekirdek enflasyonun yüzde 2 civarında kalmasına dikkat çekerek fiyatlama davranışlarındaki katılığın sürdüğünü vurguladı. Dünya'ya göre 16 banka, aracı kurum ve araştırma biriminin değerlendirmelerinde 100 baz puanlık indirim beklentisi öne çıkarken, enerji fiyatları ve rezerv görünümü nedeniyle indirime ara verilmesini bekleyen kurumlar da var.

Dokuz kurumun sayısal tahmin verdiği 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29-30 aralığında; medyan tahmin yüzde 29,8. Veri öncesi anketteki yıl sonu medyan beklenti ise yüzde 29,5 olarak aktarıldı.

Ne anlama geliyor

Faiz indirimi kararı, enflasyon, kredi maliyetleri ve borçlanma koşulları üzerinde doğrudan etkili olabilir. Ancak enerji fiyatları, eşel mobil sisteminden çıkış ve yönetilen fiyat ayarlamaları gibi unsurlar enflasyonu yukarı çekebilir. Bu nedenle kurumların görüşleri ayrışıyor. Bu değerlendirme, kaynakların ortak görüşlerine dayanan bir yorum olup kesin bir sonuç değildir.

Ekonomim'e göre giyim ve ayakkabıda yukarı yönlü etkinin bahara kadar beklenmediği belirtildi. Kasım ve aralık aylarında ise geçen yılın düşük aylık enflasyonunun baz etkisi yaratabileceği ve yıllık enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği uzmanlarca ifade edildi.

Bundan sonra ne olacak

TCMB, yılın son Enflasyon Raporu'nu 12 Kasım'da açıklayacak. Kurumlara göre kasım ayı enflasyon verisi, enerji fiyatları ve rezerv gelişmeleri aralık faiz kararının başlıca belirleyicileri olacak. Faiz kararı henüz verilmedi ve 10 Aralık'taki toplantı öncesi bu veriler izlenecek.

Sıkça sorulan sorular

• Faiz indirimi kesinleşti mi? Hayır. 100 baz puanlık indirim beklentisi kurumların değerlendirmesi; karar 10 Aralık'taki Para Politikası Kurulu toplantısında verilecek.
• Yıllık enflasyon ne oldu? Eylül ayındaki yüzde 29,73'ten ekimde yüzde 29,77'ye yükseldi.
• Gıda ve giyim fiyatlarını ne etkiledi? Gıdada taze sebze ve meyve, giyimde yeni sezon etkili oldu.
• Merkez Bankası'nın enflasyon raporu ne zaman? 12 Kasım'da açıklanacak.