Sağlıkta yerlileşme: aşı, ilaç ve tıbbi cihaz için yeni destek adımları
Gelecek yıl aşı ve biyoteknolojik ilaç projeleri desteklenecek, yerli kanser tanı kitleri geliştirilecek ve kamu alımlarıyla tıbbi cihazların ticarileşmesi hedeflenecek.
Neden önemli?
Program, ilaç ve tıbbi cihaz alanında ithalata bağımlılığı azaltmayı ve yerli üretimi desteklemeyi hedefliyor. Hedeflerin çoğu çağrı, proje ve mevzuat çalışmalarına bağlı olduğundan uygulamanın ilerleyişi zamanla izlenebilecek.
Türkiye'de ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe yerli üretimi ve arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla gelecek yıl aşı ve biyoteknolojik ilaç projelerine destek verilecek. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'ndan yapılan derlemeye göre, kamu alımlarının etkisiyle küresel pazarda rekabet gücünün artırılması, ithalata bağımlılığın azaltılması ve arz güvenliğinin sağlanması hedefleniyor.
Programda, aşı ve alt bileşenleri için kamu, özel sektör ve AR-GE paydaşlarının ortaklığında yeni aşı adayı projeleri desteklenecek; bağışıklık programı kapsamındaki aşıların Türkiye'de üretilmesi sağlanacak. Biyobenzer ilaçların üretimi ile koruma süresi dolan ya da yakında dolacak biyoteknolojik ilaçların ülkede üretilmesi için mali ve altyapı desteği oluşturulacak. Yerli kanser tanı kitleri için özel sektörle stratejik işbirlikleri kurulacak; yapay zekâ tabanlı sağlık teknolojileri dahil girişimlere klinik araştırma süreçlerinde bilimsel danışmanlık verilecek.
Kamu desteğiyle geliştirilen tıbbi cihazların ticarileşmesi için kamu alımları etkin kullanılacak. Uluslararası akreditasyona sahip test ve analiz altyapısı kurulacak; Aziz Sancar Araştırma Merkezi laboratuvarı için ISO 15189, ISO 20387 ve ISO 27001 standartlarına yönelik hazırlıklar yürütülecek. Savunma sanayisi başta olmak üzere diğer sektörlerden tıbbi cihaz sektörüne teknoloji transferi sağlayan projeler TÜBİTAK destek programlarında öncelikli değerlendirilecek. Sağlık Vadisi'nin kurulmasına yönelik mevzuat çalışmaları da sürdürülecek.
Yurt dışındaki Türk sağlık tesislerinin ihtiyaç duyduğu ilaç, tıbbi cihaz ve sarf malzemelerinin yerli üreticilerden temin edilmesi için dijital tedarik ve izleme sistemi kurulacak. İlaç ihracatındaki kısıtlamaların kaldırılması ve AB ile karşılıklı tanıma anlaşmalarının hayata geçirilmesi amacıyla İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna bağlı ihracat kontrolörlük birimleri oluşturulacak. Programda sektör verilerine de yer verildi: ilaç üretimi ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,2 arttı; yılın 8 ayında 1,74 milyar kutu ilaç 418,4 milyar lira değerinde satıldı. Yılın 7 ayında yerli ilaçların pazar payı kutu bazında yüzde 92, değer bazında yüzde 52,5 oldu. Tıbbi cihazda 2025 dış ticaret hacmi yaklaşık 4,5 milyar dolar, ihracat 1,3 milyar dolar oldu; ihracatın ithalatı karşılama oranı bu yılın ilk 5 ayında yüzde 46 olarak kaydedildi.
