Enflasyonda Katılık Sürerken Gözler Faiz İndirim Takviminde

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 5 Ekim Pazartesi günü duyurulacak olan eylül ayı Tüketici Fiyat Endeksi öncesinde piyasalardaki beklenti ortalaması aylık bazda yüzde 2,18 artışa işaret ediyor. AA Finans anketine katılan 20 ekonomistin tahminleri gerçekleşirse, ağustosta yüzde 31,51 olan yıllık enflasyon sınırlı bir gerilemeyle yüzde 30,16 seviyesine inecek. Bu tablo, dezenflasyon sürecinde aylık hız kesmenin güçleştiğini gösterirken, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yılın kalanında atacağı adımlara ilişkin beklentileri de şekillendiriyor.

Beklentilerdeki Katılık ve Kurum Tahminleri

Ekonomistlerin eylül ayı için paylaştığı tahminler yüzde 1,90 ile yüzde 2,60 bandında dağılıyor. Ağustos ayındaki yüzde 1,84'lük gerçekleşmenin ardından eylülde beklenen bu ivmelenme, yıl sonu enflasyon beklentisini de yukarı yönlü baskılıyor. Nitekim ankette yıl sonu TÜFE artış beklentisi ortalama yüzde 29,66 seviyesinde kaydedildi. Yılın geçmiş dönemlerine bakıldığında, ocak ayında yüzde 23,73 olan yıl sonu beklentisinin aylar içinde kademeli biçimde yüzde 29,66 düzeyine yükseldiği görülüyor.

Enflasyon patikasındaki bu direnç sürerken, yabancı finans kuruluşlarının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na yönelik faiz indirim öngörüleri gündemdeki yerini koruyor. HSBC tarafından yayımlanan güncel analiz raporunda, bankanın yıl sonuna kadar bir haftalık repo ihale faiz oranında 200 baz puanlık bir gevşemeye gitme ihtimalinin genel kanı olarak korunduğu belirtildi. Rapora göre piyasa fiyatlamaları halihazırda yaklaşık 150 baz puanlık bir indirimi yansıtırken, genel mutabakat 200 baz puan seviyesinde yoğunlaşıyor. Asıl ayrışma ise gelecek yılın seyrinde ortaya çıkıyor. Piyasa fiyatlamaları tüm gevşeme döngüsü boyunca yaklaşık 300 baz puanlık bir indirime ve politika faizinin yüzde 34 seviyelerinde kalacağına işaret ederken; bu tablo Bloomberg konsensüsünün yüzde 28 ve HSBC ekonomistlerinin yüzde 21 seviyesindeki politika faizi beklentileriyle tezat oluşturuyor.

Ekonomiye ve Piyasalara Olası Etkileri

Enflasyonun aylık bazda yüzde 2 bandının üzerinde seyretmeye devam etmesi ve para politikasında ilk indirimin zamanlaması, makro dengeler ile şirket bilançoları üzerinde doğrudan sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyor. Bu süreçte iki farklı senaryonun öne çıktığı görülüyor.

İlk senaryoda, Merkez Bankası'nın piyasa beklentilerine uyarak yıl sonuna kadar 200 baz puanlık sembolik bir indirim yapması ihtimali yer alıyor. Böyle bir adım atıldığında, raporda da işaret edildiği üzere ilk faydayı kısa vadeli faizler sağlayacak ve piyasalardaki likidite rahatlaması sınırlı ölçüde hissedilecektir. Ancak eylül ayında aylık yüzde 2,18 olarak beklenen tüketici fiyat artışı, fiyatlama davranışlarındaki katılığın devam ettiğini göstermektedir. Bu ortamda başlayacak erken bir gevşeme döngüsü, iç talebin soğuma hızını yavaşlatabilir ve döviz talebini canlı tutarak yıllık bazda beklenen yüzde 30,16 seviyesinin altına inişi geciktirebilir.

İkinci senaryoda ise bankanın, jeopolitik gerilimler ve küresel ölçekteki yüksek faiz ortamını göz önüne alarak ihtiyatlı duruşunu koruması ve faiz indirim döngüsünü ötelemesi söz konusudur. Bu durumda mevduat ve ticari kredi faizleri bir süre daha yüksek kalmaya devam edecek, işletmelerin borçlanma maliyetlerindeki baskı sürecektir. Ancak bu sıkılık, dezenflasyon sürecinin kredibilitesini destekleyerek yıl sonu beklentisi olan yüzde 29,66 seviyesinin yakalanmasını kolaylaştırabilir.

Finansman Yönetimi ve Valentra Görüşü

Değerlendirmemize göre, yıl sonuna kadar yapılabilecek 150 ya da 200 baz puanlık sınırlı bir faiz indirimi, reel sektörün yüksek finansman yükünü hafifletmeye yetmeyecek; aksine enflasyondaki yapışkanlık nedeniyle piyasa faizlerinin politika faizinden ayrışmasına yol açacaktır.

Bu görüşe varmamızın gerekçesi, eylüldeki beklenen yüzde 2,18'lik aylık artışın ve HSBC raporunda altı çizilen temkinli piyasa fiyatlamasının gösterdiği gibi, yurt içi ve yurt dışı kaynaklı risk primlerinin henüz kalıcı olarak gevşemeye izin vermemesidir. Piyasanın gelecek dönem için tüm döngüde yalnızca 300 baz puanlık indirimi fiyatlaması ve politika faizinin yüzde 34 civarında dengeleneceğini öngörmesi, borçlanma maliyetlerinde hızlı bir gerileme yaşanmayacağının somut kanıtıdır. Dolayısıyla sembolik adımlar şirketlerin nakit çıkışlarını belirgin ölçüde azaltmayacaktır.

Bu çerçevede işletmelerin finansman planlamasını somut bir çerçevede değerlendirelim. Malzemedeki verilerden hareketle, piyasanın yıl sonuna kadar 200 baz puanlık bir indirim beklediği senaryoyu ele alalım. Varsayalım ki bir işletmenin kısa vadeli, değişken faizli ya da yenilenmesi gereken 10.000.000 TL tutarında ticari kredisi bulunmaktadır. Beklenen 200 baz puanlık (yüzde 2'lik) indirimin birebir kredi faiz oranına yansıdığını kabul edersek:

• Mevcut yıllık maliyet payı üzerinden hesaplandığında, 200 baz puanlık gerileme yıllık bazda 10.000.000 TL x 0,02 = 200.000 TL faiz tasarrufu anlamına gelir.
• Bu tutarın aylık finansman yüküne etkisi ise yaklaşık 16.666 TL seviyesinde kalacaktır.
• Yıllık enflasyonun yüzde 30,16 seviyelerinde bulunduğu bir ortamda, 10.000.000 TL gibi bir işletme sermayesi büyüklüğü için aylık 16.666 TL düzeyindeki tasarruf, operasyonel maliyet artışlarını dengelemekten oldukça uzaktır.

Bundan Sonra İzlenecekler

Piyasa aktörlerinin öncelikli olarak 5 Ekim Pazartesi günü açıklanacak resmî eylül ayı enflasyon verisini ve çekirdek göstergeleri dikkatle takip etmesi gerekiyor. Beklentilerin aşılması ya da yüzde 2,18 seviyesinin altında kalınması, Merkez Bankası'nın yılın son çeyreğindeki toplantı takviminde vereceği mesajların tonunu doğrudan belirleyecektir. Mali yönetim birimlerinin, erken indirim beklentisiyle agresif borçlanma stratejilerine girmek yerine, temkinli senaryoları esas alarak likidite yönetimini sıkı tutmaları faydalı olacaktır.