ABD ve Çin ticaret görüşmelerini sürdürecek

ABD ve Çin, istikrarlı ticaret ilişkisini sürdürmek için görüşmelerine devam etmeyi kabul etti. Çin Resmî Haber Ajansı Xinhua'nın aktardığına göre taraflar, geçen yıl Busan'da varılan ticaret ateşkesinin uygulanmasını ve ekonomik istişarelerin sonuçlarını ele aldı. Gelişme, Çin'in ABD'nin yeni yaptırımlarından duyduğu endişeyi iletmesiyle aynı döneme denk geldi.

Neler biliniyor

Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile cuma günü bir temas gerçekleştirdi. Infobae, EFE'ye dayanarak bunun video görüşmesi olduğunu aktarırken, The Times of India bunu telefon görüşmesi olarak niteledi. Bessent, X hesabındaki paylaşımında Çin'in taahhütlerini tam ve derhal yerine getirmesinin önemini vurguladığını, Çin'in son dönemdeki bazı adımlarına ilişkin kaygılarını dile getirdiğini ve ilerlemenin somut sonuçlara bağlı olduğunu yazdı.

Çin tarafı ise görüşmede Washington'ın son dönemde uyguladığı ekonomik kısıtlamalara ilişkin ciddi endişesini iletti. Xinhua'ya göre iki taraf, ortak ilgi alanındaki temel ekonomik ve ticari konuları da ele aldı. Ayrıca iki ülke bu mekanizmadan daha fazla yararlanmayı ve farklılıkları uygun biçimde yönetmeyi kabul etti.

Aynı gün ABD, Çinli CEIEC ve Beijing H&C Technologies şirketlerine, Küba'ya askerî ekipman sağladıkları iddiasıyla yaptırım uyguladı. Infobae, yaptırım kararının görüşmeden bir gün önce açıklandığını kaydediyor. The Times of India haberinde bu yaptırımdan söz etmiyor.

Arka plan

Taraflar arasındaki ticaret ateşkesi Ekim 2025'te kabul edilen Busan düzenlemesine dayanıyor ve başlangıçta 10 Ocak'ta sona erecekti. Eylül ayında Şi Cinping'in Washington ziyareti sırasında iki ülke süreyi uzatmaya karar verdi. Ancak uzatmanın bitiş tarihi kaynaklarda farklı aktarılıyor: The Times of India süreyi iki ay uzatarak Ocak 2027'ye ertelediklerini yazarken, Infobae 10 Ocak'a kadar uzatıldığını bildiriyor. Henüz netleşmeyen bu nokta yayından önce teyit edilmelidir.

Washington'ın öncelikli kaygıları arasında nadir toprak elementleri tedariki var. ABD yetkilileri Eylül'de Financial Times'a Çin'in Busan taahhütlerinin yaklaşık üçte ikisini karşıladığını söylemişti. Bir kaynak, Bessent'in Eylül'de New York'ta He Lifeng ile bu konuyu doğrudan görüşmesine rağmen tedariğin artmadığını aktardı. Çin ise ABD'nin bu iddialarını reddediyor.

Tarım ürünleri alımında da ayrılık var. ABD, Çin'in soya fasulyesi alım taahhüdünü yerine getirdiğini, ancak diğer tarım ürünlerinde verdiği sözleri tutmadığını düşünüyor. Washington ayrıca Çin'in Japonya'ya itriyum ihracatına getirdiği kısıtlamalardan endişe ediyor. İtriyum jet motorlarından füzelere kadar birçok üründe kullanılıyor ve Japon şirketleri stoklarının tehlikeli ölçüde azaldığını hükümetlerine bildirdi.

Kaynaklar ne diyor

Xinhua görüşmeyi istikrarlı ve olumlu ticaret ilişkisi için bir adım olarak sundu ve ilişkinin karşılıklı saygı, adalet ve karşılıklılık temelinde kurulmasının önemine dikkat çekti. Bessent ise ilerlemenin somut sonuçlara bağlı olduğunu belirtti. Bu iki tutum, görüşmelerin sürdüğü ancak taahhütlerin uygulanmasında ayrılık bulunduğu bir tabloya işaret ediyor.

Ne anlama geliyor

Görüşmelerin sürmesi, iki ekonominin doğrudan iletişim kanalını açık tuttuğunu gösteriyor. Bu durum, tarifeler ve kısıtlamalar konusunda yeni bir kopuşun şimdilik planlanmadığı izlenimi verebilir; ancak bu bir değerlendirmedir, kesin bir sonuç değildir. Nadir toprak ve itriyum tedarikindeki belirsizlik, ileri teknoloji ve savunma sanayisine bağlı üretim zincirlerini etkileyebilir. Tarım alımlarındaki gerilim ise tarım ihracatına ilişkin beklentileri etkileyebilecek bir başlık. Bu etkilerin büyüklüğü malzemede ölçülmüş değil.

Bundan sonra ne olacak

Trump'ın iki hafta sonra Şenzen'de düzenlenecek APEC zirvesinde Şi Cinping ile bu yıl üçüncü kez görüşmesi bekleniyor. Eylülde hazırlığı yürütülen yapay zekâ güvenliği diyaloğunun takibi de gündemde. Görüşmenin somut sonuçları henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Görüşmelerin ana konusu ne? Busan ticaret ateşkesinin uygulanması, ekonomik istişarelerin sonuçları ve ortak ilgi alanındaki ekonomik konular.
• Ateşkes ne zaman bitiyor? Kaynaklar farklı tarih veriyor: The Times of India Ocak 2027'yi, Infobae 10 Ocak'ı aktarıyor.
• Yeni yaptırım hangi şirketleri kapsıyor? CEIEC ve Beijing H&C Technologies, Küba'ya askerî ekipman sağladıkları iddiasıyla.
• Zirve ne zaman? Trump'ın APEC zirvesi için Şenzen'e gitmesi iki hafta sonra bekleniyor.