Ekim enflasyonu açıklandı: Yıllık yüzde 29,77

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekim ayına ilişkin tüketici fiyat endeksi verilerini açıkladı. Buna göre tüketici fiyatları ekimde bir önceki aya göre yüzde 2,58, yıllık bazda ise yüzde 29,77 arttı. Bloomberg HT anketindeki beklentilerin, aylık yüzde 2,42 ve yıllık yüzde 29,59 olduğu hatırlatıldığında gerçekleşen oranların beklentinin üzerinde kaldığı görülüyor.

Aynı veri, vergi ve harçlardan kira artışlarına, emekli maaşlarına kadar birçok hesaba girdi. Kaynaklar, ekim enflasyonuyla birlikte 2027 yeniden değerleme oranının yüzde 27,83 olarak belirlendiğini ve kasım ayı kira artış tavanının yüzde 31,23 hesaplandığını aktardı.

Neler biliniyor

Eylül ayında aylık enflasyon yüzde 1,84, yıllık enflasyon yüzde 29,73 olarak açıklanmıştı. Ekimdeki aylık artış, eylüldeki orana göre 0,74 puan yükseldi. Eylül verisinde önceki yılın aralık ayına kıyasla artış yüzde 24,32 olarak yer almıştı.

Ana harcama gruplarında yıllık artışlar şöyle: gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 27,73, ulaştırma yüzde 36,39, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar yüzde 40,24. Yıllık enflasyona en yüksek katkı gıda ve alkolsüz içeceklerden geldi (6,81 puan), bunu ulaştırma (6,10 puan) ve konut grubu (4,71 puan) izledi. TÜİK'e göre yıllık çekirdek enflasyon yüzde 28,28 oldu.

Üretici fiyat endeksi (ÜFE) ekimde aylık yüzde 1,65, yıllık yüzde 27,41 arttı.

Kaynaklar ne diyor

DHA ve Ekonomim, TÜİK'in açıkladığı rakamları birbiriyle uyumlu biçimde aktardı. Öncü bir gösterge olarak İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre İstanbul'da aylık enflasyon ekimde yüzde 2,47 oldu; yıllık oran eylülde yüzde 33,55 iken ekimde yüzde 32,47'ye geriledi.

Emekli zam oranı konusunda kaynaklar arasında küçük bir fark var. Ekonomim, emeklinin hak ettiği zam oranını yüzde 8,28 olarak hesaplarken, Dünya Gazetesi bu oranı yüzde 8,29 olarak aktardı. Her iki kaynak da dönem içindeki aylık enflasyon oranlarının toplamını yüzde 8,04 olarak veriyor.

Vergi, harç ve kira tarafı

Yeniden değerleme oranı yüzde 27,83 olarak belirlendi. Ekonomim'in aktardığına göre bu oran 2027 yılında pasaport ve ehliyet harçları, Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), gelir vergisine ilişkin bazı tutarlar ve çeşitli idari para cezalarında uygulanacak artışın esasını oluşturacak. Aynı kaynakta 10 yıllık pasaport harcının 17.142 TL, yurt dışı çıkış harcının 1.598 TL ve araç muayene ücretinin 4.203 TL olarak öngörüldüğü belirtiliyor.

Kira tarafında ise kasım ayında konut ve işyeri kiralarında uygulanabilecek tavan artış oranı yüzde 31,23 olarak hesaplandı. Eylül ayında bu tavan yüzde 31,49 idi. Kaynaklara göre kira artışı, Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca TÜFE'nin 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını aşamıyor.

Emekli zammı

SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak 2027 maaşlarına uygulanacak zam oranı ekim verisiyle hesaplanmaya başlandı. Kaynaklara göre, emekli maaşları ocak-haziran ve temmuz-aralık dönemlerindeki altı aylık enflasyona göre belirleniyor. Bu nedenle kasım ve aralık enflasyonları açıklanmadan tablo tamamlanmış olmayacak. Yıl sonu enflasyon tahminlerine göre altı aylık zam oranının Merkez Bankası beklentisine göre yüzde 8,70, piyasa katılımcılarının tahminine göre yüzde 9,97 olabileceği belirtildi. En düşük emekli aylığının 23.552 TL olduğu ve bu sınırın üzerindeki maaşlara zamla birlikte etki edileceği aktarıldı.

Ne anlama geliyor

Enflasyon verisi, vergi ve harç ödemelerini, kira sözleşmelerini ve emekli maaşlarını aynı anda etkileyen bir gösterge olduğu için, geniş bir kesimin bütçesini ilgilendiriyor. Yeniden değerleme oranı, devletin belirlediği tutarların yıllık olarak nasıl güncelleneceğini gösteriyor; yani 2027'de bu kalemlerde yüzde 27,83 civarında bir artış beklenebilir. Bu bir hesap sonucudur ve uygulamada tutarlar ilgili düzenlemelerle netleşecek.

Kira tarafında tavan oran, kira artışının üst sınırını belirliyor; ancak tavanın altında bir artış da yapılabilir. Emekli maaşlarında ise zam tam olarak ancak altı aylık enflasyon tamamlandığında kesinleşecek.

Bundan sonra ne olacak

Kasım ve aralık ayı enflasyon verileri açıklandığında emekli zam tablosu tamamlanacak. Yıl sonu tahminleri, altı aylık zam oranının bu iki veriye göre ne kadar değişeceğine dair değişken bir çerçeve sunuyor.

Sıkça sorulan sorular

• Kira artış tavanı ne zaman uygulanacak? Kaynaklara göre tavan oran yüzde 31,23 olarak hesaplandı ve kasım ayında konut ve işyeri kiralarında uygulanabilecek üst sınır olarak belirlendi.
• Emekli zammı hangi enflasyona göre hesaplanıyor? Maaşlar ocak-haziran ve temmuz-aralık dönemlerindeki altı aylık enflasyona göre belirleniyor.
• Yeniden değerleme oranı neleri kapsıyor? Pasaport ve ehliyet harçları, MTV, gelir vergisine ilişkin bazı tutarlar ve çeşitli idari para cezaları.
• En düşük emekli aylığı ne kadar? Kaynaklara göre 23.552 TL.