Fon soruşturmasında 433 şüpheli ve yeni açıklamalar

Adalet Bakanı Akın Gürlek, sermaye piyasalarındaki fon soruşturmasında gelinen noktayı açıkladı. Gürlek'e göre soruşturma basit bir borsa manipülasyonunun ötesine geçiyor ve üst düzey finans bürokrasisine uzanan organize bir suç yapılanması ortaya çıkarılmış durumda. Aynı günlerde Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan da İşsizlik Sigortası Fonu'nun tasfiye edilen fonlarla bir ilgisi olmadığını TBMM'de söyledi.

Neler biliniyor

Gürlek, dosyada 433 şüpheli bulunduğunu, bunlardan 112'sinin tutuklandığını ve 38 kişinin firari olduğunu, hakkında yakalama kararı çıkarıldığını bildirdi. Bakana göre şebeke bazı hisseler üzerinde manipülatif işlemlerle piyasayı ele geçirmeyi ve kartelleşerek ekonomiye zarar vermeyi amaçlamıştı. Gürlek, en üst düzeyden en alt kademeye bürokratik isimler, gerçek ve tüzel kişiler ile siyasi profiller hakkında yasal işlem yapıldığını belirtti.

Ekonomi Gazetesi'nin aktardığına göre, eski Borsa İstanbul Genel Müdürü hakkında rüşvet suçlamasıyla tutuklama kararı verildi. Aynı haberde, eski SPK ve BDDK yetkililerinin de aralarında bulunduğu 6 kişi için gözaltı kararı çıkarıldığı kaydedildi. Gürlek, suç işleyenlerin hesap vereceğini, ancak soruşturma sürerken masumiyet karinesinin gözetileceğini söyledi.

Arka plan

Soruşturma, portföy yönetim şirketlerinin bazı fonlarında olağan dışı kazançlar ve hisse senetlerinde sert fiyat hareketleri görülmesiyle gündeme gelmişti. SPK'nın 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar vermesinin ardından soruşturma genişletildi.

Yatırımcılara ödemeler

Fonların tasfiyesine ilişkin olarak Cevdet Yılmaz başkanlığındaki 9. Fon Kurulu Toplantısı sonrası yapılan açıklamaya göre, 30 Ekim itibarıyla olağan ve olağanüstü tasfiyelerde toplam 100 fonda 247 bin 839 yatırımcıya 97,3 milyar TL ödeme yapıldı. Bunun 29,3 milyar TL'si Atlas, Pusula ve Tera Portföy Yönetim Şirketlerinin olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarına, 68 milyar TL'si ise A1 Capital, Bulls, Pardus ve Hedef Portföy Yönetim şirketlerinin 93 fonundaki olağan tasfiyeye ilişkindi.

Açıklamada, 178 bin 537 tekil yatırımcıya yaklaşık 76 milyar TL nakdi ve ayni ödeme yapıldığı ve bu yatırımcıların anapara tutarlarının ödendiği de belirtildi. Yetkili kurumların denetimleriyle haksız ve fahiş kazanç elde ettiği tespit edilen yatırımcılar ara ödeme kapsamı dışında bırakıldı.

Gürlek ise gönüllü iade hesabı kapsamında TMSF bünyesinde yaklaşık 30 milyar liralık para, taşınmaz ve hisse senedinin iade edildiğini aktardı. Şüphelilerin mal varlıklarına yönelik tedbirlerin de uygulandığı bildirildi.

Kaynaklar ne diyor

Adalet Bakanı Gürlek, yapılanmanın denetim mekanizmalarını etkisiz hale getirmek için rüşvet çarkı kurduğunu ve sistemli bir işbirliğine ait deliller elde edildiğini söyledi. Bu değerlendirmeler Bakan'a aittir; yargı süreci sürmektedir.

Çalışma Bakanı Işıkhan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki açıklamasında, fon kaynaklarının Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği hükümlerine göre Devlet İç Borçlanma Senetleri, kamu mevduatı, katılım bankaları ve Takasbank'ta tutulduğunu söyledi. Işıkhan'a göre bu kaynakların başka alanlarda ya da spekülatif işlemlerde kullanılması hukuken ve teknik olarak mümkün değildir.

Işıkhan, Takasbank üzerinden işlem yetkisinin 19 Ocak 2022 yönetmelik değişikliğiyle verildiğini, bankacılık işlemlerinin Halkbank tarafından yürütüldüğünü ve Halk Yatırım'ın aracı kurum olarak görev yaptığını belirtti. Fonun Sayıştay ve bağımsız denetim kuruluşlarınca düzenli denetlendiğini, açıklanan raporlarda fon yönetim şirketleriyle bir işleminin bulunmadığının görülebileceğini savundu. Işıkhan, “Herhangi bir fona takılan 1 kuruşumuz dahi bulunmamaktadır” dedi.

Ne anlama geliyor

İki açıklama kamu fonlarının farklı yönlerini ele alıyor. Soruşturmanın odağı fon yönetim şirketleri ve borsa işlemleri; Işıkhan'ın açıklaması ise İşsizlik Sigortası Fonu'nun değerlendirme alanlarına ilişkin. Bu ayrım, iki konunun aynı şey olmadığını gösteriyor. Yatırımcılar açısından asıl etki, ödemelerin hangi koşullarda yapıldığı ve haksız kazanç tespit edilen hesapların bu süreçte nasıl ele alınacağıdır. Bu bir değerlendirmedir; sürecin sonucu henüz belli değildir.

Bundan sonra ne olacak

Gürlek, soruşturmanın derinleştirilerek sürdüğünü ve yeni şüphelilerin ortaya çıkabileceğini söyledi. Bundan sonraki adımların takvimi henüz açıklanmadı.

Sıkça sorulan sorular

• Soruşturma kimleri kapsıyor? Bakan Gürlek'e göre en üst düzeyden en alt kademeye bürokratik isimler, gerçek ve tüzel kişiler ile siyasi profiller hakkında işlem yapılıyor; açıklamada kişi isimleri yer almadı.
• Ödemeler kimlere yapıldı? 30 Ekim itibarıyla 247 bin 839 yatırımcıya ödeme yapıldı; haksız kazanç tespit edilenler ara ödeme kapsamı dışında bırakıldı.
• İşsizlik Sigortası Fonu tasfiye edilen fonlarda mı? Işıkhan, fonun tasfiye edilen fonlarla bir ilgisi bulunmadığını söyledi.