İran ABD yanıtını yetersiz buldu: Hürmüz için 7 şart

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD'nin İran'ın hak ve taleplerine verdiği yanıtı ikna edici bulmadığını açıkladı. Rızai, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Hürmüz Boğazı'nın açılması için İran'ın 7 şartına eksiksiz ve net biçimde yanıt verilmesi ve bu şartların yerine getirilmesi gerektiğini, boğazın ancak bu koşulla açılacağını belirtti. Şartların ayrıntıları açıklanmadı.

Neler biliniyor

DHA ve CNN Türk'ün aktardığına göre Rızai'nin açıklaması, ABD'nin yanıtına karşı İran'ın tutumunu yeniden ortaya koyuyor. Açıklamada ABD'nin yanıtının hangi noktalarda yetersiz kaldığı belirtilmedi. Hürmüz Boğazı'nın ne zaman açılacağına dair bir takvim de yer almıyor. Bu nedenle ABD'nin yanıtının içeriği ve İran'a sunulan yeni bir öneri olup olmadığı henüz belli değil.

Arka plan

Açıklama, Katar'ın ABD ile İran arasındaki gerilimi düşürmek ve boğazı yeniden açmak için taraflarla yürüttüğü görüşmelerin sürdüğü bir dönemde geldi. Katarlı arabulucular 30 Ekim'de Tahran'da İran heyetiyle görüşmüş, ardından İran heyeti Doha'da iki gün boyunca Katarlı arabulucularla görüşmelerini sürdürmüştü. Hürriyet'in aktardığına göre Katar'ın ABD ile İran arasında temas kurduğu hatırlatılıyor. DHA'ya göre son olarak bir Katarlı heyet, bir önceki akşam Tahran'a giderek ABD'nin önerisini İran yönetimiyle paylaşmıştı.

Kaynaklar ne diyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Katar ve Pakistan arabuluculuğuyla yoğun bir istişare yürütüldüğünü, İran'ın şartlarını ve planlarını sunduğunu söylemişti. Erakçi, diplomasinin tercih edilmesi halinde İran'ın hazır olduğunu, askeri bir operasyon düşünülürse geçmişten daha ağır bir karşılık verileceğini ifade etmişti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Hürriyet'e yaptığı açıklamada ABD ile olası bir anlaşma konusunda yeni bir gelişme olmadığını, mesaj alışverişinin arabulucular aracılığıyla sürdüğünü söyledi. Bekayi, ABD'nin geçmiş tutumunun diplomasiye yönelik samimiyet konusunda iyimserliğe yer bırakmadığını belirtirken, İran'ın diplomatik fırsatları değerlendirmeyi sürdüreceğini kaydetti. Sözcü ayrıca silahlı kuvvetlerin olası saldırılara karşı hazırlıklı olduğunu söyledi. CNN Türk, ABD'nin bu koşullara nasıl yanıt vereceğinin belirsiz olduğunu aktardı.

AA'nın haberinde ise İran Dışişleri Sözcüsü Kazım Garibabadi, nükleer silah kullanılması halinde uluslararası düzeyde yasal yollara başvurmakla yetinmeyeceklerini, gerekli önlemleri alacaklarını söyledi. Garibabadi, bu tehdidin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'nın (NPT) güvenilirliğini zedeleyeceğini belirtti. AA'nın haberinde, nükleer saldırı planına ilişkin iddiaların kaynağına ve doğruluğuna dair resmi bir teyit olmadığı kaydedildi.

Ne anlama geliyor

Hürmüz Boğazı, bölgesel ve küresel enerji akışı açısından kritik bir geçiş noktası olduğu için kapalılığın sürmesi, taraflar arasındaki görüşmelerin sonucu kadar piyasalar ve enerji tedariki açısından da izlenecek bir konu. Ancak malzemede boğazın kapalı kalmasının somut ekonomik etkisine ilişkin bir veri yer almıyor; bu nedenle etkinin büyüklüğü henüz belli değil. Açıklamalar, tarafların şartlarında uzlaşmadığını ve diplomasinin sürdüğünü gösteriyor; ancak bir anlaşmaya yaklaşıldığına dair kesin bir işaret bulunmuyor.

Bundan sonra ne olacak

Malzemede ABD'nin yeni bir yanıt verip vermeyeceği, arabulucuların yeni bir tur görüşme planlayıp planlamadığı açıkça belirtilmedi. Dolayısıyla müzakerenin hangi yönde ilerleyeceği henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Hürmüz Boğazı şu an açık mı? Malzemelerde boğazın açılmasının İran'ın 7 şartına bağlı olduğu belirtiliyor; boğazın açık olup olmadığına dair ayrıntılı bir bilgi yer almıyor.
• 7 şart nelerdir? Rızai şartların ayrıntılarını açıklamadı; kaynaklarda maddeler sıralanmıyor.
• Müzakereleri kim yürütüyor? Katar ve Pakistan arabuluculuk rolü üstlenmiş durumda; Katarlı arabulucular Tahran'da ve Doha'da İran heyetiyle görüşmüştü.
• ABD'nin yanıtı ne? Kaynaklarda ABD'nin yanıtının içeriğine dair ayrıntı verilmiyor.