Kaliforniya'da idam cezaları müebbete çevrildi

ABD'de California Valisi Gavin Newsom, eyaletteki 548 idam mahkumunun cezasını şartlı tahliye olmaksızın müebbet hapse çevirdiğini açıkladı. Newsom kararını “Tüm Kaliforniyalılar”a hitaben yazdığı üç sayfalık açık mektupla duyurdu. Anadolu Ajansı, kararın tüm idam mahkumlarını kapsadığını; Reuters ise bu sayıyı 548 olarak aktardı.

Neler biliniyor

Newsom, Anayasanın kendisine tanıdığı af yetkisini kullanarak, California'da o anda idam cezasına çarptırılmış olan tüm mahkumların cezasını şartlı tahliye olmaksızın müebbete çevirmeye karar verdiğini belirtti. Reuters, kararın ABD tarihindeki en büyük toplu ceza hafifletme işlemi olarak nitelendiğini aktardı. Newsom, idam cezasının ahlaken yanlış olduğuna inandığını açıkça söyledi. Anadolu Ajansı da Newsom'un yaklaşık 30 yıldır eyaletlerdeki idam kararlarına karşı çıktığını hatırlattı.

Arka plan

Newsom, Mart 2019'da, vali olarak göreve başladıktan yaklaşık iki ay sonra, eyaletteki idam infazlarının durdurulması için bir kararname imzalamıştı. Bu tarihten bu yana California'da infaz yapılmadığı biliniyor. Reuters'a göre eyaletteki son idam 2006'da, Cumhuriyetçi Arnold Schwarzenegger vali iken gerçekleşti. Anadolu Ajansı ise son idamın 20 yıl önce yapıldığını yazdı; bu iki ifade aynı tarihe işaret ediyor. California, ülkede en çok idam mahkumunun bulunduğu eyalet olarak anılıyor.

Kararın zamanlamasına ilişkin bir bağlam da Tennessee'de ortaya çıktı. Tennessee'de Christa Pike'a 30 Eylül'de uygulanan infaz girişimi, iki doz ilacın verilmesine rağmen kalbin durmaması nedeniyle başarısız oldu ve Pike cezaevi dışındaki bir sağlık kuruluşuna sevk edildi. Tennessee Valisi Bill Lee olayın incelenmesi için talimat verdi ve eyalette yılın geri kalanı için planlanan infazlar inceleme süresince durduruldu. Pike, 1995'te 18 yaşındayken sınıf arkadaşı Colleen Slemmer'ı öldürmekten suçlu bulunarak idama mahkum edilmişti.

Kaynaklar ne diyor

Anadolu Ajansı, Newsom'un mektubundan doğrudan alıntı yaparak kararın gerekçesini “idamların California'nın savunduğu değerlere aykırı olması” olarak aktardı. Reuters ise Newsom'un Demokrat Parti'den 2028 başkanlık adaylığını istemesinin beklendiğini ve ikinci ve son dört yıllık görev döneminin sonuna yaklaştığını hatırlattı. Kaynaklar, Newsom'un bu adımı atarken hangi siyasi hesapları gözettiğine dair bir değerlendirme yapmadı; bu konu malzemede yer almıyor.

Ne anlama geliyor

Kararın somut sonucu, mevcut idam mahkumlarının bir daha idam edilemeyecek olmasıdır. Mahkumlar cezaevinde kalmaya devam edecek, ancak şartlı tahliye olmaksızın müebbet cezası alacaklar. Bu, eyalet genelinde idam cezası uygulamasının fiilen sona ermesi anlamına gelebilir; ancak bu sonucun kalıcılığı ve gelecekte verilecek yeni idam kararlarına etkisi malzemede açıkça belirtilmiyor. Karar, kişisel bir af yetkisinin kullanılmasıyla alındığı için yasal dayanağının ve olası itirazların ne olacağı da henüz net değil.

Bundan sonra ne olacak

Malzemede kararın uygulanma takvimi, mahkumların hangi aşamada olduğuna göre yapılacak işlemler ve olası hukuki itirazlar hakkında bilgi yer almıyor. Tennessee'deki inceleme sürerken ABD'de idam tartışmasının sürmesi bekleniyor, ancak bu tartışmanın nasıl seyredeceği henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Karar kimleri kapsıyor? Newsom'un açıklamasına göre, California'da o anda idam cezası almış olan 548 mahkumun tamamını kapsıyor.
• Kaç mahkum etkileniyor? Reuters ve South China Morning Post'un aktardığı rakama göre 548 mahkum etkilenecek.
• Mahkumlar ne durumda olacak? Cezaları şartlı tahliye olmaksızın müebbet hapse çevrilecek.
• California'da en son idam ne zaman yapıldı? Reuters'a göre 2006'da yapıldı; Anadolu Ajansı aynı tarihi “20 yıl önce” olarak aktardı.