Mekke Anlaşması TBMM Genel Kurulu'nda görüşülecek

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi bugün TBMM Genel Kurulu'nda görüşülecek. Haberde, anlaşmaya taraf üç ülke 'Çekirdek Taraflar' olarak tanımlanıyor.

Anlaşmanın 2. maddesine göre, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı ya da askeri saldırganlık tüm taraflara yönelik bir saldırı sayılacak. Madde, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı çerçevesinde şekillendirilmiş; saldırıya uğrayan ülkeye mevcut tüm karşılıklı yardım olanaklarıyla derhal destek sağlanacağı öngörülüyor.

Kaynağa göre bu destek otomatik ve şartsız değil. Yardım için önce saldırıya uğrayan ülkenin talepte bulunması gerekiyor ve üç ülkenin objektif bir değerlendirmesinin ardından desteğin kapsam ve niteliğine karar verilecek. Oy birliği olmadan karar verilemeyecek. Askeri birlik gönderilmesi kararının ise Anayasa'nın 92. maddesi kapsamı dışına çıkılmadan alınabileceği belirtiliyor.

Anlaşma, savunma sanayiinde de iş birliği öngörüyor. Taraflar ortak üretim yapacak, ileri teknoloji alanlarında ortak Ar-Ge ve inovasyon projeleri yürütecek, insan kaynağı yetiştirecek ve barışta, savaşta ve olağanüstü hallerde mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedarikini içeren bir lojistik destek mekanizması kuracak.

Kurumsal yapıya ilişkin olarak Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan 'Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi' kurulacak. Komite, dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda en az iki kez toplanacak. Daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak; sekretaryaya 3 yıllık dönüşümlü süreyle bir Genel Sekreter başkanlık edecek ve ilk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Yeni ülkelerin katılımı yalnızca Çekirdek Tarafların oy birliğiyle mümkün olacak.

Anlaşmanın 9. ve 13. maddeleri terörle mücadele ve istihbarat paylaşımını düzenliyor. Gizlilik dereceli belgeler 'bilmesi gereken' ilkesiyle korunacak ve üçüncü ülkeler ya da şirketlerle paylaşılamayacak. Anlaşma, onay belgelerinin sekretaryaya tevdi edilmesinin ardından yürürlüğe girecek ve süresiz geçerli olacak. Taraflar ilk 10 yıl anlaşmadan ayrılamayacak; bu sürenin ardından en az 3 ay önceden yazılı bildirimle çekilme hakkı kullanılabilecek.

Anlaşma diğer ülkelere açık, ancak katılım için ittifakın kurumsallaşma sürecinin tamamlanması ve uluslararası hukuk ilkelerine, egemenliğe ve toprak bütünlüğüne saygı gibi koşulların sağlanması gerekiyor. Kaynağa göre Türkiye, anlaşma ile barış diplomasisi konusundaki bireysel çabasını taraf ülkelerle genişletmeyi hedefliyor.