Oleşki'de ateşkes sırasında sivil tahliye: Melania Trump'ın arabuluculuğu

Ukrayna'nın Kherson bölgesindeki Oleşki kentinde, ABD First Lady'si Melania Trump'ın arabuluculuğunda sağlanan insani ateşkes sırasında siviller tahliye edildi. Rus ve Ukraynalı yetkililer ortak hareket etti. Yahoo News yüzlerce kişinin tahliye edildiğini yazarken NTV, toplam kaç kişinin çıktığının henüz açıklanmadığını bildirdi.

Neler biliniyor

Ateşkes salı günü, 27 Ekim'de başladı ve pazar, 1 Kasım akşamı sona ermesi bekleniyor. Cuma günü dört saatlik bir tahliye penceresi açıldı. 25 otobüslük bir konvoy, 750 kişiye kadar çıkış sağlamak üzere hazırlandı; hareket kısıtlı kişiler için ambulanslar da bulunduruldu. NTV, 9 ambulans görevlendirildiğini aktardı.

Oleşki'den çıkan yolun mayından temizlenmesine ateşkes imkân verdi. NTV, bu çalışma sırasında biri Rus mayın imha uzmanı olmak üzere iki kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Bölgeye gıda, ilaç, hijyen ürünleri ve jeneratör yakıtı ulaştırıldığı belirtildi. Tahliye edilenlerin, Rusya kontrolündeki bölgeye mi yoksa Ukrayna'ya mı gitmek istediklerine göre iki gruba ayrıldığı da kaynaklarda yer aldı.

Güzergâh konusunda anlatımlar ayrışıyor. Yahoo News, Ukrayna'ya gidecek kişilerin Belarus'un Gomel kentine inen uçaklarla ulaşacağını ve buradan otobüsle Çernihiv bölgesine geçeceğini aktardı. Ukraynalı milletvekili David Arahamiya, uçakların cumartesi sabahı Gomel'e indiğini söyledi. NTV ise tahliye edilenlerin önce Kırım'a götürüldüğünü, Ukrayna'ya dönmek isteyenler için Rusya'nın Anapa kenti ve Belarus üzerinden geçen bir güzergâh belirlendiğini yazdı. Bu iki anlatım tam olarak örtüşmüyor.

Arka plan

NTV'nin aktardığına göre Oleşki, savaş öncesinde yaklaşık 24 bin kişinin yaşadığı bir kentti; nüfus 2 bine kadar düşmüştü. Aylarca gıda ve ilaç sıkıntısı yaşandı. Bazı sakinlerin güvercin avlayarak, bazılarının ise yiyecek ve su bulmak için mayınlarla dolu, “ölüm yolu” olarak bilinen bir güzergâhı kullandığı belirtildi. Yahoo News, ateşkesin Rusya'nın 2022'de tam ölçekli işgali başladığından bu yana Kherson cephe bölgesindeki en uzun ve en geniş kapsamlı ateşkes olduğunu yazdı.

Ukrayna İnsan Hakları Komiseri Dmitro Lubinets, Rus meslektaşı Yana Lantratova ile birlikte cuma günü Kırım'daki Armiansk'tan Oleşki'ye gitti. Lubinets, savaş başladığından beri işgal altındaki Ukrayna topraklarını ziyaret eden ilk Ukraynalı yetkili olduğunu söyledi. Lubinets, ateşkesin Lantratova ile yakın iş birliği gerektirdiğini ve bunu hayat kurtarmak amacıyla yaptığını belirtti. Bazı Ukraynalıların, Rus işgal gücünün bir temsilcisinin yanında durmasına tepki gösterdiği de aktarıldı.

Kaynaklar ne diyor

Lantratova, her şeyin herhangi bir olay yaşanmadan gerçekleştiğini ve iki tarafın yüksek düzeyde örgütlenme gösterdiğini söyledi. Lantratova, Ukraynalı meslektaşıyla birlikte Melania Trump'a, benzeri insani yardım görevlerinin onun koordinasyonunda düzenli olarak yapılması talebini iletti.

Melania Trump, konvoyun tüm unsurlarının, Oleşki'ye giriş ve çıkış için güvenli geçiş dahil, Rus ve Ukraynalı liderler arasında karşılıklı anlaşmayla kurulduğunu söyledi. Kremlin cuma günü, Oleşki ateşkesinin başarısının Ukrayna'nın geri kalanında ateşkes uzatma isteği olarak yorumlanmaması gerektiğini açıkladı. NTV, Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov'un operasyonun özel ve münferit bir durum olduğunu, genel barış sürecine örnek gösterilemeyeceğini söylediğini aktardı.

Yahoo News'e göre Kherson sakinleri ateşkesi “çok sevindirici” bulduklarını, ancak ateşkesin Rusya'ya Dinyeper nehri kıyısında askeri varlığını artırma zamanı verdiğinden ve süre dolduğunda yeni bir saldırıya yol açabileceğinden endişe ettiklerini belirtti.

Ne anlama geliyor

Kentte kalmaya karar verenlerin sayısının “birkaç yüz” olduğu aktarılıyor. Gaz, elektrik ve su olmadığı ve yaygın yıkım bulunduğu için bu kişilerin durumu zor görünüyor. Değerlendirmemize göre tahliye, kısa vadede somut bir insani ihtiyaca yanıt veriyor; ancak kalıcı bir çözüm için ateşkesin ötesinde adımlar gerekebilir. Yardımların kentte kalanlara ne ölçüde ulaşacağı henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Ateşkes ne zaman başladı ve ne zaman bitiyor? Salı günü, 27 Ekim'de başladı; pazar, 1 Kasım akşamı sona ermesi bekleniyor.
• Kaç kişi tahliye edildi? Toplam sayı henüz açıklanmadı. Yahoo News, tahliye için 750 kişilik bir kapasiteden ve yüzlerce kişiden söz etti.
• Tahliye edilenler nereye gitti? Kaynaklar farklı güzergâhlar aktarıyor: Gomel ve Çernihiv hattı ile Kırım, Anapa ve Belarus güzergâhı.
• Kentte kalanlar için yardım var mı? Rusya, yiyecek, ilaç, hijyen ürünleri ve yakıt için “onlarca ton” yardım hazırladığını açıkladı.