Şimşek: Savaş sonrası bölgede ekonomik iş birliği artabilir

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen TRT World Forum'un son oturumunda Orta Doğu'daki savaşın ekonomik etkilerini ve savaş sonrası dönemi değerlendirdi. Şimşek, savaşın kısa vadede büyük bir enerji arzı şokuna yol açtığını, küresel ekonominin bu tabloya dayanmasının zor olduğunu söyledi. Forumun "Sancılı Bir İyileşme Sürecine Doğru" başlıklı oturumunda yapılan konuşmada, ekonomik toparlanmanın kalıcı barışa bağlı olduğu vurgulandı.

Neler biliniyor

Şimşek'in açıklamalarına göre savaş, bölge ülkelerinin ihracat ve ithalat hacmini önemli ölçüde düşürdü, küresel büyümeyi yavaşlattı ve enflasyon nedeniyle finansal koşulları sıkılaştırdı. Şimşek, bu gelişmelerin tamamının savaştan kaynaklanmadığını, ancak savaşın etkisinin büyük olduğunu belirtti. Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin önemli kaynaklara sahip olmasının mali hareket alanı sağladığını, bunun toparlanmayı hızlandırabileceğini söyledi. İran'da ise belirsizliğin sürdüğünü kaydetti.

Şimşek, savaşın ülkeleri Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarına bağımlılığı azaltmaya yönelteceğini, bölgesel entegrasyonun ve enerji güvenliğinin öne çıkacağını belirtti. Bölgesel bağlantısallığa yatırım yapılmasını "son derece açık bir gereklilik" olarak niteledi. Türkiye gibi ülkeler için elektrifikasyonun hızlandırılmasının artık zorunluluk olduğunu ifade etti.

Arka plan

Şimşek, savaşın bölgeyi temelden değiştireceğini ve bölge ülkelerinin önce kendi yerli ve milli kabiliyetlerine yatırım yapmak zorunda kalacağını söyledi. Türkiye'nin son 20 yılda altyapıya yaklaşık 260 milyar dolar yatırım yaptığını hatırlattı.

Kaynaklar ne diyor

Hürriyet, Şimşek'in onay sürecinde bekleyen 3 serbest ticaret anlaşması bulunduğunu aktardı. CNN Türk ise aynı konuşmayı, Şimşek'in "Bölge artık eskisi gibi olmayacak" sözlerini öne çıkararak aktardı. Her iki yayın da Şimşek'in Türkiye'nin bu gelişmelerden önemli ölçüde fayda sağlayabileceği yönündeki değerlendirmesine yer verdi. Şimşek'in konuşmasında savaşın ekonomik etkisine ilişkin rakam ve sonuçlar Bakan'ın kendi ifadesiyle sınırlı kaldı; bağımsız bir doğrulama malzemede yer almıyor.

Ne anlama geliyor

Şimşek'in tarif ettiği tablo, alternatif ticaret koridorlarına ve altyapıya yapılacak yatırımların hız kazanabileceğini gösteriyor. Konuşmada bu yatırımların yaklaşık 660 milyar dolara ulaşabileceği konuşulduğu aktarıldı; ancak bu rakamın kesinleştiği belirtilmedi. Türkiye açısından bu durum, Orta Koridor ve Kalkınma Yolu Projesi üzerinden lojistik ve transit rolünün güçlenmesi anlamına gelebilir. Şimşek ayrıca yakın coğrafyadaki savaşlar nedeniyle gelecek 10 yılda en az 1 trilyon dolarlık yeniden imar ihtiyacının doğabileceğini, Türk şirketlerinin bu süreçte aktif rol alacağını söyledi. Bunlar Bakan'ın değerlendirmeleri olup kesin sonuç olarak değerlendirilmemelidir.

Savunma sanayisine ilişkin olarak Şimşek, geçen yıl yaklaşık 18 milyar dolarlık yeni sipariş alındığını, sektörde yaklaşık 4 bin şirket bulunduğunu ve 1 milyar doların üzerinde değere sahip 1400-1500 projenin yürütüldüğünü bildirdi. Mekke Anlaşması'nın TBMM tarafından kısa süre önce onaylandığı ve Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'yi kapsadığı belirtildi.

Bundan sonra ne olacak

Şimşek, Japonya, Endonezya, Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ve Kanada ile yeni nesil serbest ticaret anlaşmaları için görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. Suudi Arabistan ile Osmanlı döneminden kalan demir yolu hattının canlandırılması ve elektrik bağlantılarının değerlendirildiği aktarıldı; bu projelerin takvimi henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Türkiye'nin kaç serbest ticaret anlaşması var? Şimşek, Gümrük Birliği ülkeleri dahil 54 serbest ticaret anlaşması bulunduğunu, bunların ihracatın yaklaşık yüzde 70'ini kapsadığını söyledi.
• Onay bekleyen anlaşmalar hangileri? Şimşek, onay sürecinde 3 serbest ticaret anlaşması bulunduğunu belirtti; hangi ülkelerle olduğu konuşmada ayrıca sayılmadı.
• Hizmet ihracatı ne durumda? Şimşek, geçen yıl hizmet ihracatının 120 milyar doları aştığını söyledi.