Yapay zekâ kaygısı küresel borsaları sarstı

Yapay zekâ ile bağlantılı teknoloji hisselerindeki sert satış, 5 Kasım'da ABD borsalarında başladı ve 6 Kasım'da Asya piyasalarına yayıldı. Nasdaq Composite günü yüzde 5,5 düşüşle tamamladı; Japonya'nın Nikkei 225 endeksi ve Güney Kore'nin Kospi endeksi yaklaşık yüzde 6 geriledi. Kospi, gün içinde yüzde 8'in üzerinde düşünce devre kesiciyi devreye soktu ve işlemler 20 dakika durduruldu.

Neler biliniyor

Wall Street'te S&P 500 yüzde 4,4 düşüşle 7.353,73 puana geriledi. Bu, endeksin Nisan 2025'te Trump'ın tarifeleriyle yaşanan sarsıntıdan bu yana gördüğü en kötü günü oldu. Dow Jones yüzde 3,4 kayıpla 51.523,06 puana indi. Nasdaq yüzde 5,5 düşüşle 24.315 puana geriledi ve geçen ayki zirvesinin yüzde 11,9 altında kaldı.

En sert düşüşler yapay zekâ çipi ve veri merkezi şirketlerinde görüldü. Nvidia yüzde 9,3, AMD yüzde 17,3, CoreWeave yüzde 9,8 ve GE Vernova yüzde 7,5 değer kaybetti. Nvidia'nın yılbaşından bu yana kaybı yüzde 2,6 olarak aktarıldı.

Asya'ya gelince, Japonya'da Nikkei sabah seansında yüzde 6,2'ye varan düşüşle 57.271,19 puana geriledi. Kapanışta Nikkei'nin yüzde 5,96 düşüşle 57.434 puana indiği, Kospi'nin ise yüzde 6,02 kayıpla 5.059 puana geriledi. Tayvan'da Taiex yüzde 4,51, Singapur'da Straits Times yüzde 2,17 düştü. Avustralya'nın S&P/ASX 200 endeksi ise sınırlı kayıp yaşadı. Avrupa'da da teknoloji hisseleri baskı altına girdi: Infineon yüzde 8,5'in üzerinde, ASML yüzde 6,5 geriledi.

Arka plan

Yapay zekâ hisseleri aylardır dalgalanıyor. Yatırımcılar, yapay zekâya yapılan dev harcamaların beklenen getiriyi sağlayıp sağlamayacağını sorguluyor. Veri merkezlerinin inşa maliyetlerinin yüksek olması ve kredi maliyetlerinin artması da projelerin yavaşlayabileceği endişesini güçlendirdi. Eleştirmenler, yapay zekâ şirketlerinin hisse fiyatlarının fazla yükseldiğini ve bir balon oluşturduğunu savunuyor.

Bu tablonun üzerine 3 Kasım'daki ABD ara seçimleri geldi. Demokratların Kongre'nin iki kanadında çoğunluğu alması ve Teksas'ta vali seçimini kazanması, veri merkezlerine yönelik denetim ve kısıtlama olasılığını artırdı. Teksas'ta seçilen vali Gina Hinojosa, kampanyası sırasında veri merkezlerine karşı çıkmış ve sektörde yeni inşaatlar için moratoryum sözü vermişti. Senatör Bernie Sanders da ulusal bir veri merkezi moratoryumu çağrısı yaptı.

Kaynaklar ne diyor

Kaynaklar düşüşün büyüklüğü konusunda birbirinden küçük farklar içeriyor. Nikkei'nin kapanış kaybını Globo G1 yüzde 5,96, BBC yaklaşık yüzde 6, Ekonomim ise yüzde 6,4 olarak aktardı. Kospi için G1 ve BBC yüzde 6 civarında kayıp bildirdi; G1, endeksin gün içinde yüzde 8'in üzerine indiğini de yazdı.

BBC, Nasdaq'ın tek günde yaklaşık 2,5 trilyon dolar piyasa değeri kaybettiğini, ABD'deki büyük teknoloji hisselerinin toplamda yaklaşık bir trilyon dolar eridiğini tahmin etti. Musk'ın şirketleri SpaceX ve Tesla'nın piyasa değerinde 300 milyar doların üzerinde kayıp oluştuğu da aktarıldı. Forbes'a göre Elon Musk'ın serveti tek günde 79,4 milyar dolar azalarak 789,5 milyar dolara geriledi.

OpenAI başkanı Greg Brockman, herkesin veri merkezlerine verilen tepkiye şaşırdığını ve toplulukların sürece dahil edilmesi için daha fazla çalışılması gerektiğini söyledi. Meta başkanı Dina Powell McCormick ise yapay zekânın faydalarını anlatmak için iletişimin artırılması gerektiğini belirtti. Trump ise sosyal medya paylaşımında düşüşü seçim sonuçlarına bağladı.

Ekonomim, Tokyo'da 10 yıllık JGB getirisinin yüzde 2,627'ye gerileyerek haziran ayından bu yana en düşük seviyeye indiğini, 2 yıllık getirinin ise yüzde 1,731'e düştüğünü bildirdi. Bu hareket, Japonya Merkez Bankası'nın faiz artırımı beklentilerini gölgede bıraktı; BoJ'un gösterge faizi yüzde 1,25 seviyesinde. Dolar 157,83 yen olarak işlem gördü. ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 4,84'e geriledi.

Ne anlama geliyor

Bu gelişme, yapay zekâ yatırımlarının finansmanında bir belirsizlik dönemine işaret ediyor. Veri merkezi inşaatına yönelik sıkı düzenleme olursa, çip üreticileri, bulut altyapısı sağlayanlar ve enerji şirketleri üzerinde baskı oluşabilir. Goldman Sachs'ın, bu durumun ABD'deki planlanan veri merkezi kapasite artışının yaklaşık yüzde 45'ini kısa vadede etkileyebileceği yönündeki değerlendirmesi, bu etkinin büyüklüğünü gösteriyor. Ancak bu bir tahmin ve sonuçlar henüz belli değil.

Vatandaş açısından doğrudan etki, emeklilik fonları ve hisse senedi yatırımı yapan kişiler üzerinden ortaya çıkabilir. Asya'da devlet tahvillerine yönelen güvenli liman talebi ise faiz oranlarını etkileyebilir. Petrol fiyatları da İran'daki savaşın geleceğine dair belirsizlik nedeniyle dalgalandı; Brent yüzde 3,88 artışla 98,29 dolara yükseldi.

Bundan sonra ne olacak

Yeni Kongre'nin hangi düzenlemeleri ne zaman getireceği kaynaklarda henüz belli değil. Demokratların veri merkezleri ve yapay zekâ konusunda bir denetim planı izleyeceği öne sürülüyor, ancak somut bir yasa taslağı malzemede yer almıyor. Piyasanın bu belirsizliği ne kadar süre fiyatlayacağı da belirsiz.

Sıkça sorulan sorular

• Bu düşüşten kimler etkilendi? Nvidia, AMD, CoreWeave ve GE Vernova gibi yapay zekâ ile bağlantılı şirketlerin hisseleri sert düştü. Musk'ın Tesla ve SpaceX hisseleri de geriledi. Asya'da Japonya ve Güney Kore'deki çip üreticileri öne çıktı.
• Kospi'de işlemler neden durdu? Kospi gün içinde yüzde 8'in üzerinde düşünce devre kesici devreye girdi ve işlemler yaklaşık 20 dakika durduruldu. Sonrasında endeks bir miktar toparlandı.
• Veri merkezlerine yönelik düzenleme kesinleşti mi? Hayır. Demokratların denetim ve moratoryum çağrıları var, ancak kesinleşmiş bir yasal düzenleme kaynaklarda yer almıyor.
• Japon tahvil faizleri neden düştü? Güvenli liman arayışı ve BoJ'un faiz artırımı beklentilerinin yeniden değerlendirilmesi, 10 yıllık JGB getirisinin yüzde 2,627'ye gerilemesinde rol oynadı.