AYM önalım hakkında rayiç bedel kuralını iptal etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), paylı mülkiyette önalım hakkının kullanımında payın rayiç bedelinin hâkim tarafından belirlenmesini öngören kuralı Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Karar bugün Resmî Gazete'de yayımlandı; iptal hükmü dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.

Kararın dayanağı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesinin 2025'te 7571 sayılı kanunla değiştirilen ikinci fıkrası. Başvuruyu 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile CHP yaptı. Başvurularda, değişiklikle önalım hakkının satış bedeli ve tapu masrafları karşılanarak kullanılması yerine payın rayiç bedeli ve tapu masraflarının esas alınmasının tapu siciline güven ilkesiyle bağdaşmadığı, rayiç bedelin hangi tarihe göre belirleneceği ve süre kavramlarının belirsiz olduğu öne sürüldü.

AYM, önalım hakkının mülkiyet hakkı kapsamında olduğunu belirtti ve Anayasa'nın 35. maddesine atıfta bulundu. Kararda, tarafların serbest iradeyle kararlaştırdığı satış bedeli yerine mahkemece rayiç değerin esas alınmasının satıcı ve üçüncü kişi alıcının iradesini ortadan kaldırdığı ifade edildi. Gerekçede, kuralın alıcının haksız kazanç ya da zarar riskine yol açtığı ve önalım hakkı sahibini belirsiz bir konuma soktuğu, bu nedenle taraflar arasında adil bir denge kurulmadığı sonucuna varıldığı belirtildi.

Kararda, AYM'nin daha önce önalım hakkını Anayasa'ya aykırı bulmadığı bir kararına da atıf yapıldığı; yasal ön alım bedelinin satış sözleşmesindeki bedel olmaması halinde sözleşmenin farklı bir satış ilişkisine dönüşeceği değerlendirmesine yer verildiği aktarıldı.