Elektrikli Araç Dönüşümü Almanya'da Akaryakıt Vergi Gelirlerini Düşürüyor

Ulaşım sektöründe elektrikli otomobillere geçiş hızlanırken, fosil yakıtlardan alınan enerji vergisi gelirlerindeki sert düşüş kamu maliyesinde yeni tartışmalara zemin hazırlıyor. Almanya'da geleneksel akaryakıtlara uygulanan yüksek vergiler bütçeye önemli bir kaynak sağlarken, şarj edilen elektrikten yalnızca düşük elektrik vergisi alınması vergi gelirlerinde milyarlarca euroluk erimeye neden oluyor.

Almanya'da uygulanan vergi sistemine göre akaryakıt ürünlerinden litre başına maktu enerji vergisi tahsil ediliyor. Mevcut tarifede bir litre dizelden 47,04 cent, bir litre benzinden ise 65,45 cent enerji vergisi alınıyor. Bu tutarlara ek olarak karbondioksit (CO2) emisyon bedeli ve yüzde 19 oranında katma değer vergisi (KDV) uygulanıyor. Alman Otomobil Kulübü verilerine göre benzinin litre fiyatının 2,10 euroya ulaştığı koşullarda, kamu kesintilerinin toplamı litre başına 1,14 euro ile perakende fiyatın yarısından fazlasını oluşturuyor.

Almanya Federal İstatistik Dairesi verileri, dizel ve benzinden tahsil edilen enerji vergisi gelirlerinin 2016 yılındaki 37 milyar euro seviyesinden geçen yıl 33 milyar euroya gerilediğini ortaya koyuyor. Federal Ulaştırma Bakanlığı Bilimsel Danışma Kurulu tarafından yapılan araştırmalar ise vergi kaybının büyüyeceğine işaret ediyor. Kurulun projeksiyonlarına göre, mevcut eğilimin sürmesi halinde enerji vergisi gelirlerinin 2050 yılına kadar 5 milyar euro düzeyine kadar gerilemesi bekleniyor.

Almanya'da elektrikli binek araçlar için daha önce sağlanan satın alma teşvikleri 2023 yılı sonunda yürürlükten kaldırılmıştı. Buna karşın elektrikli otomobiller için sağlanan motorlu taşıtlar vergisi muafiyeti 2035 yılına kadar devam ediyor ve bu araçlara yatırım yapan şirketler çeşitli vergi avantajlarından yararlanıyor. Vergi muafiyetleri ve teşvikler elektrikli araç talebini desteklerken, fosil yakıt tüketiminin azalması kamu bütçesindeki vergi açığını hızla derinleştiriyor.

Avrupa genelinde ve dünyada diğer ülkeler azalan akaryakıt vergilerini telafi etmek üzere mesafe ve ağırlık bazlı yeni vergileme yöntemlerine geçiyor. İngiltere, Nisan 2028'den itibaren tamamen elektrikli otomobillerden mil başına 3 peni (0,35 euro cent), şarj edilebilir hibritlerden ise 1,5 peni tüketim vergisi almaya hazırlanıyor. Yeni Zelanda ve İzlanda'da yıllık kilometre sayacı kontrolleriyle mesafe vergisi uygulanırken, İsviçre 2030 yılından itibaren araç ağırlığı ve kat edilen kilometreye göre ya da şarj elektriği üzerinden kilovatsaat başına 22,8 rappen vergi tahsil etmeyi planlıyor. Norveç ise KDV muafiyetini sınırlandırarak ağırlık bazlı tescil vergisi ve yol geçiş ücretleri getirmiş bulunuyor.

Almanya'da uzmanlar ve akademik çevreler, bütçedeki gelir kaybının önüne geçilebilmesi amacıyla otoyol geçiş ücreti, süreli vinyet etiketi veya motorlu taşıtlar vergisinin artırılması gibi politika adımlarını öneriyor. Akaryakıt tüketiminin azalmasıyla ortaya çıkan kamu finansman ihtiyacının, binek araçlara yönelik yeni vergi ve harç düzenlemelerini zorunlu kılabileceği değerlendiriliyor.