Hürmüz Krizinde Küresel Petrol ve Gaz Arzının Yüzde 14'ü Kesintiye Uğradı

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksamalar, modern dönemin en büyük enerji arz kesintisi olarak kayıtlara geçti. McKinsey Küresel Enstitüsü tarafından hazırlanan raporda, krizin zirve noktasında küresel petrol ve doğal gaz arzının yüzde 14'ünün sekteye uğradığı, bu oranın 1970'lerdeki petrol şoklarının iki katına ve Rusya-Ukrayna savaşı kaynaklı 2022 zirvesinin altı katına ulaştığı belirtildi.

Rapora göre yaşanan kriz öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si ile küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin beşte biri geçmekteydi. Süreçte etkilenen enerji arzının yüzde 91'lik kısmını petrol oluştururken, doğal gaz üzerindeki doğrudan etki yüzde 3 seviyesinde kaldı. Küresel LNG ticaretinin önemli bölümü bu hat üzerinden sağlansa da LNG'nin küresel gaz arzındaki payının yüzde 15'in altında bulunması gaz tarafındaki sarsıntıyı sınırladı.

Kriz öncesinde günlük yaklaşık 21 milyon varil petrolün geçtiği boğazdan akış kriz döneminde günlük 3,3 milyon varile kadar geriledi. Ortaya çıkan günlük 15,5 milyon varillik arz-talep açığının yaklaşık yüzde 35'i alternatif boru hatları ve Hürmüz dışındaki üreticilerin üretimiyle karşılandı. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı hattı ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin Fucayra hattının kapasitesi zorlanarak 4,7 milyon varillik petrol piyasaya ulaştırıldı; Brezilya, Kazakistan, ABD ve Venezuela gibi üreticiler de günlük 500 bin varil ilave katkı sağladı.

Arz açığının kalan bölümü ise stratejik stokların kullanımı ve tüketimdeki düşüşle yönetildi. Uluslararası Enerji Ajansı koordinasyonu ve Çin'in adımlarıyla küresel stoklardan günlük 3,5 milyon varil olmak üzere ağustos sonuna kadar yaklaşık 500 milyon varil petrol çekildi. Bunun yanı sıra petrol talebinde günlük 6,8 milyon varillik gerileme yaşandı. Körfez rafinerilerindeki hasarlar ve Rusya'da devre dışı kalan günlük 2 milyon varillik rafineri kapasitesi küresel ürün arzı üzerindeki fiyat baskısını artırdı.

Raporda, enerji güvenliğinin güçlendirilmesine yönelik yatırımların 2030 yılına kadar tamamlanması halinde yeni bir Hürmüz şokunda akışın yüzde 35 ila 70'inin telafi edilebileceği hesaplandı. Mevcut durumda günlük 4,5 milyon varil olan yedek boru hattı kapasitesinin, Irak-Türkiye hattı ve Körfez'deki ilave bağlantı projelerinin hayata geçirilmesiyle 2030'da günlük 13 milyon varile kadar çıkarılabileceği değerlendirildi.