İngiltere faizi yüzde 4'e yükseltti: Neden artırıldı?

İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini yüzde 3,75'ten yüzde 4'e yükseltti. Kurulun dokuz üyesinden sekizi 25 baz puanlık artışa oy verdi; Catherine Mann ise yarım puanlık daha sert bir artış önerdi. Üç yılın ardından gelen ilk faiz artışı, Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatlarına yansıdığı bir dönemde geldi.

Neler biliniyor

Anadolu Ajansı'na göre karar piyasa beklentileriyle uyumluydu. BoE Başkanı Andrew Bailey dahil 8 üye 25 baz puanlık artışı, bir üye ise 50 baz puanlık artışı, yani faizin yüzde 4,25'e çıkarılmasını önerdi. The Guardian da aynı oy dağılımını aktardı.

Kurum, kararın gerekçesi olarak küresel enerji fiyatlarının yüksek seyrini gösterdi. Enerji maliyetlerindeki artışın şirketlere ve hanehalklarına fatura yoluyla yansımaya devam edeceği belirtildi.

Arka plan

Anadolu Ajansı, Orta Doğu'daki savaşın dokuzuncu ayında olunduğunu hatırlattı. The Guardian'a göre petrol fiyatları son aylarda 100 doların üzerinde seyretti ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşma umutları azaldı.

İngiltere'de yıllık enflasyon eylül ayında yüzde 3,5 olarak ölçüldü. Kurum, temmuzdaki tahmininde yüzde 3,2 olan enflasyonun gelecek yılın ortasında yüzde 4,9'a çıkmasını beklediğini açıkladı. Guardian'ın aktardığına göre bu beklenti, kurumun iki yıl önce... henüz faiz indirimi beklediği döneme göre belirgin bir değişim anlamına geliyor. Faiz indirimi beklentisi savaş nedeniyle geri çekilmiş durumda.

Kaynaklar ne diyor

Bailey, karar sonrası açıklamasında bugünkü artışın kaçınılmaz olarak uzun bir faiz artırım serisinin ilk adımı olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Ancak Orta Doğu'daki çatışma çözülmedikçe bunun son artış olmasının da pek olası olmadığını ekledi.

Guardian, Bailey'nin Orta Doğu'daki çatışmanın çözülmemesi halinde bir artışın daha gelebileceğini belirttiğini aktardı. Bir sonraki faiz kararının 17 Aralık'ta açıklanacağı bildirildi. Oxford Economics'ten baş ekonomist Andrew Goodwin ise mevcut enflasyon baskısı nedeniyle Aralık ya da Şubat'ta bir artışın daha olası olduğunu söyledi.

Kurulun tutanaklarında görüş ayrılıkları da yer aldı. Alan Taylor bunu sigorta niteliğinde tek bir artış olarak değerlendirdi; Mann ise enflasyonla mücadele güvenilirliğinin korunması için hemen yarım puanlık artış gerektiğini savundu.

Hükümet tarafında Maliye Bakanı John Healey, bütçesinde enerji fiyatlarını yumuşatmaya yönelik önlemler açıkladığını söyledi. Muhalefetten gölge maliye bakanı Andrew Griffith ise faiz artışını çalışan aileler için yeni bir yük olarak değerlendirdi.

Ne anlama geliyor

Kurumun tahminlerine göre Ofgem enerji fiyat tavanı, ortalama bir hanehalkı için yıllık 1.723 sterlinden Ocak'ta 2.150 sterline çıkacak ve Nisan'da yeniden artacak. Bu, borçlu hanehalkları için faiz yükünün yanı sıra enerji giderlerinin de artacağı anlamına geliyor.

Banka ayrıca bu yıl ve gelecek yıl gerçek vergi sonrası gelirin düşmesini öngörüyor. Bu tablo, faiz artışının konut kredisi sahipleri ve gelirleri enflasyona göre kısılan çalışanlar için etkisini ağırlaştırabileceği yorumuna yol açıyor. Bu bir değerlendirme olup kesin bir sonuç değildir.

Öte yandan Bailey, son 48 saatte enerji fiyatlarındaki sert düşüşü olumlu bulduğunu, ancak bunun kalıcı olması gerektiğini söyledi. Petrolün 100 doların altına indiği bildirildi.

Bundan sonra ne olacak

Bir sonraki faiz kararı 17 Aralık'ta açıklanacak. Kararların yönü büyük ölçüde Orta Doğu'daki çatışmanın seyrine ve enerji fiyatlarının kalıcılığına bağlı olacak. Kurul, her toplantıda enflasyonist baskıları yeniden değerlendirecek.

Sıkça sorulan sorular

• Faiz artışı kimleri etkiliyor? Kaynaklarda, değişken faizli konut kredisi sahipleri ve enerji faturası ödeyen hanehalkları ile şirketler öne çıkarılıyor. Mortgage borçlularının etkileneceği Guardian tarafından belirtildi.
• Bir sonraki faiz kararı ne zaman? Banka, bir sonraki kararını 17 Aralık'ta açıklayacak.
• Hükümet tedbir aldı mı? Healey, bütçede yaklaşık 20 milyon hanehalkına 100 sterlinlik enerji ödemesi yapılacağını, elektrik faturalarındaki vergi indiriminin uzatıldığını ve akaryakıt vergisinin dondurulduğunu söyledi.
• Yeni bir artış kesin mi? Hayır. Bailey, çatışma çözülmezse artışın daha gelebileceğini, ancak bunun kesin olmadığını belirtti.