İsrail'de Kritik Seçim: Sandık Sonuçları ve Koalisyon Düğümleri

İsrail'de 27 Ekim'de yapılan genel seçimde sandıklar kapandı, ancak 120 sandalyeli Knesset'te Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ blok ile Gadi Eisenkot'un önderliğindeki muhalefet bloğu çoğunluğa ulaşamadı. Çift zarf oylar hariç sayımların büyük bölümü tamamlandı; resmî sonuçların ve hükümet kurma sürecinin netleşmesi günler ya da haftalar sürebilir.

Neler biliniyor

Sayım sürerken kaynaklar arasında sandalye dağılımında farklı rakamlar yer aldı. Anadolu Ajansı'nın aktardığı, çift zarf hariç sayımlara dayanan tabloda iktidar bloğu 53, muhalefet bloğu 48 sandalye aldı; İsrail'li Filistinlileri temsil eden partilerin ise 19 sandalye kazandığı bildirildi. Aynı dönemde CNN Türk'ün yer verdiği verilerde ise Netanyahu bloğu 54, muhalefet bloğu 49 sandalyede görülüyordu. Parti bazında Likud'un 27 sandalye ile ilk sırada olduğu, Eisenkot'un Yashar Partisi'nin ise 20 ile 22 sandalye arasında ikinci parti konumunda olduğu aktarıldı. Ortak Liste'nin 11, Raam'ın 6 sandalye alması bekleniyor.

Oy oranlarında Likud yüzde 22,2, Yashar yüzde 15,4, Ortak Liste yüzde 8,3 ve Naftali Bennett liderliğindeki Birlikte Listesi yüzde 8,2 ile öne çıktı. Bu oranlar TRT Haber'in Yedioth Ahronoth verilerine dayanan aktarımında yer aldı.

Arka plan

Seçim, dört yıllık görev dönemi sonrasında yapıldı. Merkez Seçim Komitesi'ne göre seçmen katılımı yüzde 77,7 olarak bildirildi ve bu oran 1999'dan bu yana en yüksek düzey oldu. Katılımın 2022 seçimine göre belirgin biçimde arttığı belirtildi.

Kritik bir ayrıntı 'çift zarf' sistemi. Askerler, mahkumlar, hastane hastaları ve personeli, engelliler ile yurt dışındaki diplomatlar kendi sandıklarında değil, özel zarflarla oy kullanıyor. Merkez Seçim Kurulu, bu oyların 2022'de yaklaşık 460 bin olduğunu, bu seçimde 650 bine kadar çıkabileceğini bekliyor. Yedek asker sayısındaki artışın bu yükselişte etkili olduğu aktarıldı. Bu oyların 15 sandalyeye denk gelebileceği belirtildi, ancak bunun kesin bir tahmin olduğu vurgulandı.

Kaynaklar ne diyor

Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, yeni bir seçimden kaçınmak için siyasi liderlerin açık fikirli olmasını istedi. Herzog'un, resmî sonuçları Merkez Seçim Komitesi Başkanı Noam Solberg'den alacağı ve ardından meclisteki partilerle görüşeceği bildirildi.

Muhalefetteki Demokratlar lideri Yair Golan, Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırabilecek Arap partileriyle iş birliğinin değerlendirilmesi çağrısında bulundu. Golan, bu adımın İsrail'in Arap vatandaşlarıyla ortaklık içinde bir değişim hükümeti kurma fırsatı olduğunu söyledi. Netanyahu ise Arap partilerinin yer alacağı bir hükümetin düşünülemeyeceğini açıkladı. Eisenkot ise seçim gecesi 'Siyonist çoğunluk' ifadesini kullandı; Guardian bu ifadeyi geniş bir koalisyonu dışlayan bir mesaj olarak yorumladı.

Guardian'ın aktardığına göre Likud, Arap partilerinin seçimi 'çaldığını' ileri sürdü, ancak bunu delille desteklemedi. Merkez Seçim Komitesi bu şikâyeti aldığını ve rutin seçim sonrası incelemenin bir parçası olarak değerlendireceğini bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump ise Netanyahu'nun 'çok iyi yaptığını' söyledi, ancak durumun 'biraz erken' olduğunu belirtti.

Ne anlama geliyor

Hiçbir blokun tek başına çoğunluğa ulaşamaması, küçük partilerin belirleyici olabileceği bir tablo oluşturuyor. Arap partilerinin toplam sandalye sayısının 16 ile 19 arasında gösterilmesi, bu partileri hükümet kurma hesaplarında kilit hale getiriyor. Ancak bu partilerin bir koalisyona dahil olup olmayacağı henüz belli değil; Netanyahu bu olasılığı açıkça reddediyor.

Analistlere göre hükümet kurma süreci uzayabilir. Herzog'un, tüm oylar sayıldıktan sonra bir parti liderine hükümet kurması için altı hafta süre vereceği aktarıldı. Bu süreçte mevcut Netanyahu hükümeti geçici görevde kalacak. Yeni bir seçim ihtimali de gündemde; ancak bu, kesin bir sonuç olarak değil, olası senaryo olarak değerlendiriliyor.

Sıkça sorulan sorular

• Kesin sonuçlar ne zaman açıklanacak? Kaynaklarda tarihler farklı: CNN Türk ve TRT Haber 4 Kasım'ı, Dünya Gazetesi ise itirazların ardından en geç 8 gün içinde açıklanmasını belirtiyor.
• Çift zarf oylar kimleri kapsıyor? Askerler, mahkumlar, hastane hastaları ve personeli, engelliler ile yurt dışındaki diplomatlar.
• Hükümet kurmak için kaç sandalye gerekiyor? 120 sandalyeli Knesset'te 61 sandalye.
• Hükümet kurma süreci ne kadar sürebilir? Herzog'un bir lidere altı hafta süre vereceği, bu süre içinde anlaşmaya varılamazsa yeni bir seçim senaryosunun gündeme gelebileceği bildirildi.