Milli Enerji 2040: 500 milyar dolar yatırım ve elektrikleşme hedefi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Milli Enerji 2040 vizyonu kapsamında 2040'a kadar toplam 500 milyar dolar yatırım yapılacağını ve bunun yaklaşık 108 bin doğrudan, 250 bin kişiye dolaylı istihdam sağlayacağını söyledi. Bayraktar açıklamalarını Mersin'de yaptı. Aynı gün ve ertesi gün farklı etkinliklerde dile getirilen hedefler, toplantı ve konuşma bağlamında Anadolu Ajansı, CNN Türk ve Milliyet tarafından aktarıldı.

Neler biliniyor

Anadolu Ajansı'na göre Bayraktar, AK Parti İl Danışma Meclisi Toplantısı'nda 500 milyar dolarlık yatırım ve 108 bin doğrudan istihdam hedefini anlattı. CNN Türk ise Bakan'ın toplam enerji kullanımında elektrikleşme oranının 2040'ta yüzde 36'ya çıkarılmasını hedeflediğini aktardı. Bu oran ulaştırmada yüzde 1'den yüzde 24'e, sanayide yüzde 33'e ve konutlarda yüzde 30'a yükseltilecek. Milliyet'e göre Bayraktar, MÜSİAD toplantısında Türkiye'nin 2040'ta doğal gaz ve petrol ihtiyacını yurt içi ve yurt dışı üretimle karşılayabileceğini ve enerjide dışa bağımlılığını sonlandırabileceğini söyledi. Ulaştırmada elektrikli araç sayısının 2040'ta yaklaşık 20 milyona ulaşması öngörülüyor.

Arka plan

Bayraktar, Türkiye ekonomisinin 2002'de yaklaşık 235 milyar dolar iken bugün 1,8 trilyon dolara yükseldiğini, 2027'de ise yaklaşık 2 trilyon dolara ulaşmasının beklendiğini belirtti. Doğal gaz alanında 2002'de yalnızca 5 ilde doğal gaz bulunduğu, bugün 81 ilde bulunduğu ifade edildi. Sakarya Gaz Sahası'ndan üretilen gaz bugün 4 milyon konutta kullanılıyor; Karadeniz'deki ikinci fazın yıl sonunda tamamlanması planlanıyor. Bayraktar ayrıca Hürmüz krizi ve Babülmendep'teki gelişmeleri 1973 ve 1979 petrol krizlerinden daha büyük bir kriz olarak nitelendirdi. Enerji destekleri konusunda, doğal gaz faturasının yüzde 63'ünün, elektrik faturasının yaklaşık yüzde 55'inin devlet tarafından karşılandığı ve son beş yılda desteklerin toplamının 74,9 milyar dolar olduğu açıklandı.

Kaynaklar ne diyor

Anadolu Ajansı, 500 milyar dolarlık yatırım ve 108 bin doğrudan istihdam rakamlarını Bakan'ın kendi ifadesi olarak aktardı. CNN Türk ise enerji uzmanı Altuğ Karakaş'ın değerlendirmesine yer verdi. Karakaş, dönüşüm için elektrik iletim hatlarına yaklaşık 38 milyar dolar, dağıtım altyapısına 70 milyar doların üzerinde yatırım öngörüldüğünü ve yenilenebilir enerjiye 100 milyar doların üzerinde kaynak ayrılmasının hedeflendiğini belirtti. Karakaş'a göre 2040'a kadar uzanan dönüşümün ekonomik büyüklüğü 300 ila 400 milyar dolar arasında olabilir. Bu rakam Bakan'ın 500 milyar dolarlık yatırım hedefinden farklı bir ölçüt olarak sunulmuştur; iki rakamın kapsamı kaynaklarda ayrıca tanımlanmamıştır. Milliyet, yenilenebilir enerjide rüzgâr ve güneşte 45 bin megavat kurulu güce ulaşıldığını, 2040'ta bunun 175 bin megavata çıkarılmasının hedeflendiğini aktardı.

Ne anlama geliyor

Hedefler, elektrik üretiminden tüketime kadar enerji sisteminin yeniden şekillenmesi anlamına geliyor. Ulaştırmada elektrikleşmenin artması elektrikli araç ve şarj altyapısının yaygınlaşmasını, konutlarda doğal gaz yerine elektrikli sistemlerin kullanılmasının artması ise ev ısıtma ve sıcak su tercihlerinin değişmesini gerektirebilir. Milliyet'e göre hedeflenen dönüşümle günlük petrol talebinin 1,2 milyon varil yerine 718 bin varil, doğal gaz talebinin ise 77 milyar metreküp yerine 55-57 milyar metreküp düzeyinde tutulması amaçlanıyor. Bu sayede enerji ithalatının cari açık üzerindeki etkisinin azalması bekleniyor; Bakan, enerji ithalatı payı yüzde 68'den yüzde 48'e indiğinde cari açığın sıfıra yaklaşabileceğini söyledi. Bu değerlendirmeler hedef niteliğindedir ve gerçekleşme koşullarına bağlıdır.

Bundan sonra ne olacak

Bayraktar, Akkuyu Nükleer Santrali'nin ilk elektriğini önümüzdeki birkaç hafta içinde üretmeye hazır hale geldiğini ve santralin Türkiye'nin enerji ihtiyacının yüzde 10'unu karşılayacağını söyledi. Gabar'daki petrol üretiminin 100 bin varile yaklaştığı ve yeni keşiflerin önümüzdeki günlerde açıklanacağı belirtildi. 2027'de Çamlıyayla dahil tüm ilçelerin doğal gaza kavuşturulacağı ifade edildi. Yatırım takvimi ve hedeflerin yıllara göre dağılımı kaynaklarda ayrıntılı olarak verilmedi.

Sıkça sorulan sorular

• Hedef ne zaman gerçekleşecek? Ana hedef 2040 yılıdır; elektrikleşme oranı için 2040, Ekim 2030 gibi ara tarihler Milliyet'te 2030 cari açık projeksiyonu için ayrıca belirtilmiştir.
• Doğrudan istihdam kimleri kapsıyor? Kaynaklarda doğrudan istihdamın hangi sektörlere dağılacağı belirtilmemiştir; 250 bin dolaylı istihdamın kaynağı da ayrıca açıklanmamıştır.
• Elektrikli araç sayısı ne kadar artacak? Togg ile birlikte yarım milyon civarında olan elektrikli araç sayısının 2040'ta yaklaşık 20 milyona ulaşması öngörülüyor.
• Enerji faturaları düşecek mi? Kaynaklarda elektrikleşmenin fatura üzerindeki etkisi kesin olarak belirtilmemiştir; Karakaş yalnızca dönüşümün bütçeye nasıl yansıyacağının merak konusu olduğunu belirtmiştir.