Rus motorini sevkiyatında tankerler rota değiştirdi

ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 9 Ekim'de duyurduğu motorin tedarik anlaşmasında sevkiyatlar sekteye uğradı. Rusya'dan ABD'ye gitmesi beklenen ilk üç tankerden ikisi farklı güzergâhlara yöneldi, üçüncünün yükünü hangi limana boşaltacağı ise kesinleşmedi.

Rusya'nın Baltık Denizi kıyısındaki Primorsk Limanı'ndan hareket eden Talisman ve Leruo adlı tankerlerin varış bildirimleri değişti. Rus bayraklı Talisman Cezayir açıklarına ulaştı; Sierra Leone bayraklı Leruo'nun varış noktası Brezilya olarak bildirildi. İki geminin de Batılı ülkelerin yaptırım listelerinde bulunması ABD limanlarında kabul edilmelerini zorlaştırıyor. Varış bildiriminin değişmesi yükün kesin olarak başka bir ülkeye teslim edileceği anlamına gelmiyor.

Yaklaşık 40 bin ton motorin taşıyan Malta bayraklı Agioi Fanendes'in 7 Kasım'da New York'a ulaşması bekleniyordu. Gemi 22 Ekim'de Primorsk'tan ayrılmıştı; başlangıçta New York'u varış noktası olarak bildiren tanker, daha sonra talimat beklediğini belirten bir ifadeyle bildirimini değiştirdi. Tankerin kesin boşaltma limanı henüz açıklanmadı.

ABD Hazine Bakanlığı, 9 Ekim'de yayımladığı 135 numaralı genel lisansla Rusya menşeli motorinin satış, taşınma, boşaltma ve ithalatına ilişkin belirli işlemlere 7 Nisan 2027'ye kadar izin verdi. Ancak 2022'de Rus petrolü ve petrol ürünlerinin ithalatını yasaklayan federal düzenlemenin yürürlükte olması hukuki tartışma yarattı. New Jersey Valisi Mikie Sherrill, eyaletteki liman ve terminal işletmecilerini Rus motorini taşıyan gemileri kabul etmemeleri konusunda uyardı. Kongre'de hem Demokrat hem Cumhuriyetçi siyasetçiler anlaşmanın hukuki dayanağına itiraz etti. Hazine Bakanlığı ise geçici izin düzenlemesinin mevcut hukukla uyumlu olduğunu savundu; konuya ilişkin nihai bir yargı kararı bulunmuyor.

Trump'ın 9 Ekim'deki açıklamasına göre Rusya ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde motorini ABD ve küresel piyasalara sunacak, kasım ayında ise 500 bin tonluk ilave sevkiyat gerçekleştirecekti. Planın sonraki aşamalarında 1 milyon ve 3 milyon ton daha motorin gündeme gelmişti. Toplamda 4,8 milyon tonu aşan planın uygulanması Rus rafinerilerinin kapasitesine ve sevkiyatların alıcı bulmasına bağlı. İlk tankerlerin karşılaştığı güçlükler kasım ayı teslimatlarında gecikme yaşanabileceğini gösteriyor.

Moskova, tankerlerin güzergâh değiştirdiği yönündeki haberleri reddetti. Rus yetkililer sevkiyatların sürdüğünü savunurken Kremlin ticari teslimatların ayrıntılarını paylaşmadı.

ABD'de motorin stokları 20 yılı aşkın sürenin ardından ilk kez 100 milyon varilin altına geriledi; pompa fiyatları galon başına 6,27 dolara ulaştı. İran ve Ukrayna'daki savaşların enerji altyapısına etkisi, küresel rafineri kapasitesindeki kayıplar ve lojistik sorunlar fiyat baskısını artırıyor. Rus motorininin ABD pazarına ulaşmasının kısa vadede arzı destekleyebileceği, ancak sınırlı büyüklüğü nedeniyle fiyatlarda kalıcı bir düşüş sağlamasının beklenmediği belirtiliyor.