Yarısı Bizden Projelerinde İnşaat Muhasebesi ve Vergilendirme Esasları

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile 8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı çerçevesinde uygulanan "Yarısı Bizden" kampanyasında, hak sahiplerine sağlanan finansal desteklerin müteahhitler nezdindeki muhasebe kayıtları ve vergisel niteliği Gelir Vergisi Kanunu'nun inşaat işlerine ilişkin hükümleri doğrultusunda belirlenmektedir. İlgili Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hak sahibi başına 875.000 TL hibe, 875.000 TL yapım kredisi ve 125.000 TL tahliye desteği sağlanmaktadır.

Söz konusu modelde hak sahipleri adına açılan hibe ve kredi tutarlarının doğrudan müteahhidin banka hesabına yatırılması, müteahhit açısından doğrudan bir hasılat veya gelir niteliği taşımamaktadır. Yapılan bu ödemeler, inşaatın tamamlanıp hak sahiplerine teslim faturası düzenlenmesine veya hakedişlerin kesinleşmesine kadar Tekdüzen Hesap Planı gereğince 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında takip edilmektedir.

Müteahhit tarafından üstlenilen inşaat taahhüdünün birden fazla takvim yılına sirayet etmesi halinde, Gelir Vergisi Kanunu'nun 42, 43 ve 44'üncü maddeleri uyarınca yıllara sari inşaat ve onarma işlerine ilişkin özel vergileme hükümleri uygulanmaktadır. Bu kapsamda yapım sürecindeki malzeme ve hizmet harcamaları maliyet hesaplarında toplanarak 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına aktarılmakta; kâr veya zarar ancak işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilerek ilgili yılın kazancı sayılmaktadır.

Yıllara sari inşaat işi kapsamına giren projelerde mükelleflerin her bir inşaat işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya kanuni defterlerinin ayrı sayfalarında göstermeleri zorunludur. İşin tamamlandığı takvim yılını takip eden dönemin yıllık beyannamesi ile kazanç beyan edilmekte, daha önce 340 hesabında toplanan avanslar ise nihai fatura ile birlikte 600 Yurtiçi Satışlar hesabına devredilerek kapatılmaktadır.

Taahhüt edilen yapım işinin başladığı takvim yılı içinde tamamlanıp teslim edilmesi durumunda ise GVK 42 hükümleri devreye girmemekte ve genel vergileme rejimine tabi tutulmaktadır. Yıl içinde kat maliklerine ara hakediş düzenlenmesi durumunda bu tutarlar ilgili geçici vergi dönemlerinde kurum kazancına dahil edilmekte; hakediş düzenlenmemesi durumunda ise kazanç fiili teslim ve fatura tarihinde dönem matrahına intikal ettirilmektedir.

Teslim aşamasında kat maliklerine düzenlenecek faturada yer alacak katma değer vergisi uygulaması, sözleşmede yer alan hükümler ve ilgili KDV mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmelidir. Taraflar arasındaki sözleşme serbestisi kapsamında KDV'nin hak sahiplerince ayrıca ödenmeyeceğinin kararlaştırıldığı durumlarda dahi, Vergi Usul Kanunu değerleme ölçütleri ve fatura nizamına uygun muhasebe kayıtlarının eksiksiz yürütülmesi önem taşımaktadır.