İsrail'de hükümet kurma görevi Eisenkot'a verildi

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 27 Ekim'de yapılan parlamento seçimlerinin ardından yeni hükümeti kurma görevini muhalefetteki Yashar Partisi lideri ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'a verdi. Eisenkot'un hükümeti kurmak için 28 günü bulunuyor; gerekirse bu süre 14 gün uzatılabilecek. Resmî devir töreni 8 Kasım Pazar günü Cumhurbaşkanlık Konutu'nda yapılacak.

Neler biliniyor

Cumhurbaşkanlık Ofisi'nin açıklamasına göre Eisenkot, yetkiyi almak üzere 8 Kasım Pazar günü yerel saatle 17.00'de Ofis'e davet edildi. Herzog, partilerle yaptığı istişarelerin ardından karar verdiğini ve bu karardan önce Netanyahu ile Eisenkot'la da görüştüğünü bildirdi.

Görüşmelerde 120 milletvekilinden 67'si Eisenkot'un, 46'sı Netanyahu'nun görevlendirilmesini önerdi. Yedi milletvekili ise iki adaydan hiçbirini önermedi. CNN Türk bu yedi sandalyenin Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi'ne ait olduğunu aktardı; Hindustan Times bu ayrıntıya yer vermedi. Her iki kaynak da Eisenkot'a verilen önerinin, bu partilerin koalisyonda yer alacağı anlamına gelmediğini belirtiyor.

Eisenkot, X hesabındaki paylaşımında 'ulusal acil durum hükümeti' kurma zamanının geldiğini söyledi ve bunu hak etmek için 'her şeyi yapacağını' belirtti.

Seçim sonucu ve çoğunluk sorunu

Kesinleşmiş sonuçlara göre Netanyahu'nun liderliğindeki blok 53, Eisenkot'un muhalefet bloku 48 sandalye kazandı. 120 üyeli Meclis'te çoğunluk için 61 sandalye gerekiyor. İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki liste ise 19 sandalyeyle belirleyici konuma geldi. Hiçbir blok tek başına çoğunluk sağlayamadığı için koalisyon hesabı Arap partilerinin tutumuna da bağlı hale geldi.

Eisenkot, kuracağı koalisyonda Arap partilerinin yer almayacağını belirtti. CNN Türk'ün aktardığına göre Arap partileri ise olası bir hükümete dışarıdan destek verebileceklerini bildirdi. Hindustan Times, bazı olası ortakların Arap partilerine dayanma konusunda karşı çıktığını ve bunun müzakereleri zorlaştırdığını yazdı.

Arka plan

CNN Türk'ün aktardığına göre Eisenkot, 1960 doğumlu ve 41 yıl İsrail ordusunda görev yapmış eski bir komutan. 2015-2019 arasında Genelkurmay Başkanı olarak görev yaptı ve 2019'da ordudan emekli oldu. Netanyahu'ya karşı ana siyasi rakip olarak öne çıktı.

Seçim sonrasında Netanyahu'nun bloku ve muhalefet bloku da tek başına çoğunluğa ulaşamadı. Bu nedenle görev dağıtımı, Meclis'te güvenoyu alabilecek bir koalisyonun kurulup kurulamayacağına bağlı hale geldi.

Kaynaklar ne diyor

Hindustan Times'ın aktardığına göre Eisenkot, Likud milletvekillerini aşırı sağcı ortaklardan uzaklaşıp kendi liderliğindeki hükümete katılmaya çağırıyor. Katılım için İsrail'i Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanımak, Bağımsızlık Bildirgesi ilkelerini desteklemek, tüm vatandaşlara askerlik ya da sivil milli hizmet yükümlülüğü getirmek ve Hamas'ın askerî ve yönetim gücünü dağıtmayı taahhüt etmek şartlarını öne sürüyor.

İki lider arasındaki başlıca ayrılık, aşırı Ortodoks Yahudi erkeklerin askerlik muafiyeti ve 7 Ekim 2023 saldırılarındaki başarısızlıkların incelenmesi. Eisenkot, aşırı Ortodoks erkeklerin zorunlu askerlik ya da milli hizmete dahil edilmesini ve bir devlet soruşturma komisyonu kurulmasını istiyor. Netanyahu ise bu tür bir soruşturmaya karşı çıkıyor.

Güvenlik konusunda iki lider bağımsız bir Filistin devletine karşı çıkıyor ve Gazze'de Hamas'ın askerî kapasitesine son verilmesini destekliyor. Eisenkot ayrıca yerleşimci şiddetine karşı harekete geçilmesini ve Batı Şeria'nın resmen ilhak edilmesine karşı olduğunu söylüyor. CNN Türk, Yashar Partisi'nin Netanyahu ile birlik hükümeti kurmayacağını da aktardı.

Ne anlama geliyor

Değerlendirmeye göre, Netanyahu blokunun Meclis'te tek başına çoğunluğu olmaması ve Eisenkot'a 67 önerinin gelmesi koalisyon pazarlığında yeni bir denge oluştuğunu gösteriyor. Ancak öneri sayısı kesinleşmiş koalisyon desteği anlamına gelmiyor. Askerlik yükümlülüğü ve soruşturma komisyonu gibi konuların vatandaş için somut sonuçları, koalisyon programı ve yasal düzenlemeler açıklanmadan netleşmeyecek. Henüz belli olmayan bu konularda kesin bir sonuç öngörmek mümkün değil.

Bundan sonra ne olacak

Eisenkot'un 28 gün içinde güvenoyu alabilecek bir koalisyon kurması gerekiyor. Gerekirse bu süre 14 gün uzatılabilir. Kaynaklarda süre dolduğunda hükümet kurulamazsa ne olacağına dair ayrıntı yer almıyor.

Sıkça sorulan sorular

• Eisenkot yetkiyi ne zaman alacak? 8 Kasım Pazar günü, yerel saatle 17.00'de Cumhurbaşkanlık Ofisi'nde devir töreni yapılacak.
• Eisenkot'un hükümet kurmak için süresi ne kadar? 28 gün; gerekirse 14 gün ek süre verilebilir.
• Arap partileri hükümette yer alacak mı? Eisenkot koalisyonda yer almayacaklarını belirtti; Arap partileri ise dışarıdan destek verebileceklerini bildirdi.
• Eisenkot'a 67 öneri verilmesi hükümetin kurulacağı anlamına mı geliyor? Hayır; kaynaklar bunun kesinleşmiş koalisyon desteği olmadığını belirtiyor.