Peña görevden alındı, Alliana Paraguay'ın başkanı oldu

Paraguay'da Senato, Cumhurbaşkanı Santiago Peña'yı görevden aldı. Peña, Ueno Bank'ın çöküşünün ardından suçlanarak gözaltına alındı; kaynakların farklı aktardığı biçimde ev hapsine konuldu. Görevden alınmasının ardından başkan yardımcısı Pedro Alliana Kongre'de yemin ederek devlet başkanlığına geçti.

Bankanın çöküşü, ülke nüfusunun yarısından fazlasının hesaplarına erişimini kaybetmesine yol açtı. Olayın gelişimi ve kaynakların aktardığı ayrıntılar aşağıda bir arada sunuluyor.

Neler biliniyor

Senato, Peña'yı 45 senatörden 44'ünün oyuyla görevden aldı. Yahoo News ve Clarín, oylamanın sonucunda aynı rakamı aktarıyor. Suçlamalar çıkar çatışması, düzenleyici denetimin manipüle edilmesi, emeklilik fonlarının başka yöne kaydırılması ve merkez bankasıyla ilgili kurumsal örtbas iddialarını kapsıyor. Yahoo News'a göre Peña görevden çekilmeyi Perşembe günü önermişti; senatörler bu istifayı kabul etmek yerine görevden alma sürecini başlattı.

Savcı Silvia Margarita Gonzalez Vester, Peña'nın güven ihlali, nüfuz ticareti ve zimmet iddialarıyla cumartesi günü ifadeye çağrıldığını açıkladı. Peña, bankadaki paylarını geçen yıla kadar elinde tuttuğunu, herhangi bir yanlış yaptığını ise reddettiğini belirtti. Bu iddialar henüz yargıda sonuçlanmadı; suçluluğu kesinleşmiş değildir.

Alliana, geçici cumhurbaşkanı olarak yemin ederek mali çöküşten etkilenenleri yalnız bırakmayacağını söyledi. Ona göre zor durumdaki vatandaşlar tamamen tazmin edilecek. Clarín, Alliana'nın görev süresinin Ağustos 2028'e kadar süreceğini aktardı. Kongre, boşalan başkan yardımcılığına senatör Antonio Barrios'u atadı.

Arka plan

Ueno Bank, Peña'nın özel iş yaşamıyla bağlantılı olduğu bildirilen dijital bir bankaydı. Banka, Clarín'in kaynaklarına göre Peña'nın yönetimi döneminde devlet kurumlarından milyonlarca dolarlık fon aldı. Bu iddia kaynaklar üzerinden aktarılmakta olup bağımsız olarak doğrulanmış değildir.

Banco Central del Paraguay, bankanın yaklaşık 2,94 milyon müşterisi olduğunu belirterek salı günü bankaya el koydu. Yahoo News ise yaklaşık üç milyon mevduat sahibinin birikimlerine ve emeklilik ödemelerine ulaşamadığını yazdı. Müşteriler arasında sıradan vatandaşların yanı sıra Devlet Sosyal Güvenlik Kurumu (IPS) gibi emeklilik fonları da bulunuyor. Bu kurumların paraları, el koymadan bu yana dondurulmuş durumda.

Ueno şubeleri önünde uzun kuyruklar oluştu. Başkent Asunción'da sokaklara uzanan kuyruklarla birlikte ülke genelinde protestolar yapıldı. Protestolarda polisin biber gazı ve tazyikli su kullandığı bildirildi.

Kaynaklar ne diyor

Yahoo News, Peña'nın görevden alınmasının ardından bir video paylaşarak istifa ettiğini ve niyetinin halkın güvenini kırmak olmadığını söylediğini aktardı. Senato Başkanı Basilio Núñez, Peña'nın görev ihmalinden suçlu bulunduğunu ifade etti. Senatör Rafael Filizzola ise olayı ülkenin demokratik tarihindeki en büyük yolsuzluk skandalı olarak nitelendirdi.

Peña'nın savunma avukatı Ricardo Preda, iddiaları 'pervasız bir suçlama' olarak niteleyip 'sorumsuz ve fırsatçı' buldu. Yahoo News'un aktardığına göre analistler, Peña'nın banka çöküşü nedeniyle yargılanmasının muhtemel olduğunu düşünüyor.

Clarín, Peña'nın gıyabında suçlu bulunduğunu yazdı. Yahoo News ise Peña'nın gözaltına alındığını ve ev hapsine konulduğunu aktardı. Clarín, polisin Peña'yı gözaltına almak için evini çevrelediğini bildirdi. Bu nedenle Peña'nın tam olarak hangi hukuki durumda olduğu kaynaklara göre farklılık göstermekte.

Ne anlama geliyor

Olay, mevduat sahipleri için birikimlere erişimin ne kadar kırılgan olabileceğini gösteriyor. Bankanın kapanmasıyla birlikte emeklilik fonları gibi kamusal kaynakların da dondurulmuş olması, kamu güveni açısından uzun süreli bir etki yaratabilir. Bu etkinin büyüklüğü, tazminat sürecinin nasıl işleyeceğine bağlı olacak.

Siyasi açıdan, bir cumhurbaşkanının görevden alınması ülkede kurumsal denetim mekanizmalarının işlediğini gösteriyor. Ancak yargı süreci tamamlanmadan suçlamaların sonucu hakkında kesin bir yargıya varmak mümkün değil.

Paraguay'da bu yöntemle görevden alma ilk kez değil. 2012'de Fernando Lugo, aynı süreçle görevinden ayrılmış ve yardımcısı Federico Franco göreve gelmişti.

Sıkça sorulan sorular

• Kimleri etkiliyor? Yaklaşık üç milyon mevduat sahibi ile emeklilik fonları, bankaya el konulması nedeniyle birikimlerine erişemiyor.
• Alliana ne zamana kadar görevde kalacak? Clarín'e göre Ağustos 2028'e kadar görev yapacak.
• Peña'ya ne suçlaması yöneltiliyor? Çıkar çatışması, denetimin manipülasyonu, fon yönlendirme ve örtbas iddiaları ileri sürülüyor; Peña bunları reddediyor.
• Müşteriler tazminat alacak mı? Alliana tam tazmin sözü verdi; ancak tazminatın ne zaman ve nasıl ödeneceği malzemede henüz belli değil.