Trump İsrail'e yardımı yıl sonunda kesecek

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'e yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık güvenlik yardımının bu yıl sonundan itibaren durdurulacağını açıkladı. Trump, 3 Kasım'da Fox News kanalına yaptığı açıklamada, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile daha önce varılan mutabakata dayanarak mali yardımların kesileceğini söyledi. Trump, İsrail'in gelişmiş bir ülke olduğunu ve bu kaynağa ihtiyacı bulunmadığını, ancak ciddi bir kriz anında Amerikan desteğinin değerlendirilebileceğini belirtti.

Netanyahu ise ABD siyasetindeki değişime dikkat çekerek, "Buna alışın, bu yardımlar artık sürmeyecek" dedi. Netanyahu'ya göre sorun İsrail'de değil, Amerika'nın değişmiş olmasındaydı.

İsrail basınına göre Maliye Bakanlığı kararı önceden bilmiyordu ve gelişme bakanlıkta şaşkınlıkla karşılandı. Yardımın kesilmesiyle Savunma Bakanlığının yıllık yaklaşık 12 milyar şekel (yaklaşık 4 milyar dolar) kaybedeceği, oluşacak açığın vergi mükelleflerinden karşılanacağı bildirildi. Güvenlik ve ekonomi çevrelerinde, Trump'ın asıl amacının 2028 sonuna kadar geçerli ikili güvenlik anlaşmasını tamamen feshetmek olduğunun ileri sürüldüğü aktarıldı.

İsrail devlet televizyonu KAN'a konuşan üst düzey bir güvenlik yetkilisi, açıklamanın beklenmediğini ve Amerikalılarla sürekli diyalog halinde olduklarını söyledi. Yetkili, resmî tebligat henüz ulaşmadığı için kararın askeri ve finansal sonuçlarının inceleneceğini kaydetti.

Muhalif lider Yair Golan, X hesabından yaptığı açıklamada kararı eleştirdi. Golan, Amerikan yardımının kesilmesinin İsrail'in güvenliği ve yaşam kalitesi için ağır bir darbe olduğunu, güvenlik bütçesinin tamamen halkın sırtına yükleneceğini belirtti.

Dış İlişkiler Konseyi (CFR) Ekim 2025 tarihli raporuna göre, ABD'nin 1948'den bu yana İsrail'e sağladığı ekonomik ve askeri yardımların toplamı, enflasyon ayarlamasıyla birlikte 300 milyar doları aşıyor. ABD Dışişleri Bakanlığının Nisan 2025 raporunda ise bu tarihten bu yana ikili yardımların cari tutarı 130 milyar doların üzerinde olarak verildi. Farkın, CFR'nin enflasyon düzeltmeli hesabından ve Dışişleri'nin net cari rakamlardan kaynaklandığı belirtiliyor. CFR'ye göre ABD yardımlarının neredeyse tamamı İsrail ordusunun finansmanına aktarılıyor.

Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılar kapsamında kabul edilen üç ayrı yasal düzenlemeyle İsrail'e en az 16,3 milyar dolarlık doğrudan askeri yardım yapıldı. Bu tutarın 6,7 milyar doları füze savunma sistemlerine ayrıldı.

2019-2028 yıllarını kapsayan on yıllık mutabakat uyarınca ABD, İsrail'e her yıl 3,3 milyar dolar Yabancı Askeri Finansman programından ve 500 milyon dolar ortak füze savunma programından olmak üzere toplam 3,8 milyar dolar veriyordu. Trump'ın açıkladığı kesinti, bu mutabakatın normal bitiş tarihi olan 2028'den çok önce askeri yardımın sona ermesi anlamına geliyor. ABD Dışişleri verilerine göre, iki ülke arasında yürürlükte 751 aktif savunma tedarik dosyasının toplam değeri 39,2 milyar dolar.