Trump Ukrayna ve Avrupa için büyük bir anlaşma öngörüyor

ABD Başkanı Donald Trump, Washington'da Kremlin müzakerecisi Kirill Dmitriev ile görüştüğünü doğruladı ve yeni bir Ukrayna anlaşmasının ortaya çıkabileceğine dair umut verdiğini söyledi. Trump, öngördüğü anlaşmanın yalnızca Ukrayna'yı değil, belki tüm Avrupa'yı ilgilendireceğini belirtti; ancak bunun tam olarak ne anlama geldiğini açıklamadı. Görüşmenin ayrıntılarını da paylaşmadı.

Anlaşmanın ayrıntıları henüz belli değil. Trump'ın söz ettiği anlaşmanın, gelecek hafta yapılacak üçlü görüşmelerin bir parçası olup olmadığı da açık değil.

Neler biliniyor

Dmitriev ile görüşme, Beyaz Saray'da yapılan temaslar çerçevesinde gerçekleşti. Beyaz Saray'ın açıklamasına göre First Lady Melania Trump, perşembe günü Dmitriev'i ve Ukrayna'dan iki yetkiliyi kabul etti: Ukrayna'daki iktidar partisinin meclis grubu başkanı David Arachamija ile İnsan Hakları Komiseri Dmytro Lubinets. Trump, Ukraynalı temsilcilerle kendisinin görüşmediğini belirtti.

Beyaz Saray'a göre, Rus işgali altındaki Oleşki kentinde geçen hafta salı akşamından pazar akşamına kadar süren sınırlı bir ateşkes Melania Trump'ın aracılığıyla sağlandı. Hem Rusya hem Ukrayna bu konuda First Lady'ye teşekkür etti. Ateşkes sırasında yol güvenliği için mayın temizliği yapıldı ve sakinlerin Ukrayna ile Rusya'ya çıkışına izin verildi.

Arka plan

Dört buçuk yılı aşkın süredir süren savaşta kalıcı bir kırılma henüz sağlanmış değil. ABD, Moskova ile Kiev arasında arabulucu rolü üstleniyor. Trump'ın Ocak 2025'te göreve gelmeden önce savaşı 24 saat içinde bitireceğini söylediği, ancak barış çabalarının aralıklı kaldığı aktarılıyor. Bu yıl dikkatinin büyük kısmının İran'daki savaşa yöneldiği belirtiliyor.

Trump'ın Putin ile yaptığı dizel anlaşması ABD'de eleştirilmişti. Oleşki ateşkesi ise Rusya'nın Şubat 2022'deki işgalinden bu yana uygulanan en uzun ara olarak anılıyor. Üçlü görüşmeler, Şubat'tan bu yana Rusya, Ukrayna ve ABD arasında yapılacak ilk temaslar olacak.

Kaynaklar ne diyor

Bild, Trump'ın sözlerini aktardı ve anlaşmanın ayrıntısının belirsiz kaldığını vurguladı. Clarín, AFP'ye dayanarak Trump'ın anlaşmanın Ukrayna'dan daha fazlasını içereceğini söylediğini ve Avrupa'da, Washington'ın Kremlin'e yaklaşabileceği yönünde kaygı doğabileceğini aktardı. AFP haberine göre Melania Trump, Oleşki'deki ateşkesin ardından daha kalıcı bir ateşkes çağrısı yaptı ve Putin ile Zelenski'ye hitaben yazdığı mektupları temsilcilere teslim ettiğini söyledi. Zelenski ise ABD'li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner ile bir saat yarım süren bir görüşme yaptığını bildirdi.

TASS, Jared Kushner'in 5 Kasım'da X hesabından yaptığı paylaşımı aktardı. Kushner'e göre Trump yönetimi, Avrupa'da kalıcı barış için Rusya ile ABD'nin NATO müttefikleri arasında düzenlemeler yapılması gerektiğini düşünüyor. Önerilen çerçeve, kalıcı güvenlik istişareleri, güvenilir kriz iletişimi, askeri şeffaflık, tırmanma risklerini azaltacak karşılıklı önlemler ve uzun vadeli bir Avrupa güvenlik çerçevesi olmak üzere beş temel hedefe dayanıyor. Kushner'e göre her ülkenin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne tam saygı gösterilmeli, hiçbir ülkenin diğerinin tercihleri üzerinde veto hakkı olmamalı ve NATO kolektif savunmada merkezi kalmalı. Kushner ayrıca barış görüşmelerine Rusya'nın da dahil edileceğini belirtti.

Kushner'in paylaşımı ile Trump'ın büyük anlaşmadan söz ettiği bir video kesiti aynı gün yayımlandı. Ancak bu görüntünün bağımsız bir teyidi bulunmuyor.

Ne anlama geliyor

Trump'ın sözleri, Avrupa'da bazı endişelere yol açabilir; çünkü açıklanan çerçevenin Avrupa güvenlik düzenine dair yapılacak bir anlaşmaya işaret ettiği yorumu yapılabiliyor. Bu bir değerlendirmedir: Anlaşmanın içeriği, Avrupa'nın rolü ve Ukrayna'nın kabul edip etmeyeceği henüz bilinmiyor. Kushner'in açıklamaları, uzun vadeli bir güvenlik düzenlemesinin hedeflendiğini gösteriyor, ancak somut adımlar açıklanmış değil.

Bundan sonra ne olacak

Abu Dhabi'de Ukrayna, Rusya ve ABD heyetleri arasında üçlü görüşmelerin gelecek hafta yapılması planlanıyor. Trump'ın söz ettiği anlaşmanın bu görüşmelerin konusu olup olmayacağı henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Anlaşma ne zaman açıklanacak? Henüz belli değil; Trump yalnızca büyük bir anlaşma öngördüğünü söyledi.
• Anlaşma hangi ülkeleri kapsayacak? Trump Ukrayna'dan daha fazlasını, belki tüm Avrupa'yı kapsayabileceğini söyledi, ancak kapsamı açıklamadı.
• Abu Dhabi'deki görüşmeler ne zaman? Gelecek hafta yapılması planlanıyor.
• Melania Trump'ın rolü nedir? Beyaz Saray'a göre Oleşki ateşkesini aracılık ederek sağladı ve Rusya ile Ukrayna'dan teşekkür aldı.