Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanının 103. yılı: Cumhuriyet'in kuruluş süreci

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 29 Ekim 1923'te 1921 Anayasası'nda değişiklik yaparak "Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti Cumhuriyet'tir" hükmünü kabul etti. TRT Haber'in aktardığına göre Cumhuriyet, 158 milletvekilinin oyuyla saat 20.30'da ilan edildi.

Kararın arka planında, 27 Ekim 1923'te İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve yeni hükümetin kurulamaması nedeniyle ortaya çıkan siyasi bunalım vardı. Haberde, 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü'ndeki yemekte Mustafa Kemal Paşa'nın "Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz" dediği, bu bilginin Nutuk'a dayandığı belirtiliyor.

Aynı gün yapılan Cumhurbaşkanlığı seçiminde Gazi Mustafa Kemal Paşa, 158 milletvekilinin tamamının oyunu alarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. İsmet Paşa hükümeti kurmakla görevlendirildi, Fethi Bey ise TBMM Başkanlığına seçildi.

Haberde, 26 Ekim 1924 tarihli kararnameyle Cumhuriyet'in ilanının 101 pare top atışı ve etkinliklerle kutlanmasına karar verildiği belirtiliyor. 19 Nisan 1925'te kabul edilen kanunla 29 Ekim'in milli bayram olarak kutlanmaya başlandığı aktarılıyor.

Haber, Cumhuriyet'in 103. yılında bu tarihsel sürecin ayrıntılarını bir arada sunuyor.