Yıl İçinde İşi Bırakıp Yeniden Başlayanlar Defter Usulünü Değiştiremez

Ticari faaliyetini sonlandırdıktan sonra aynı takvim yılı içerisinde farklı bir sektörde veya aynı alanda yeniden mükellefiyet tesis ettiren şahıs işletmelerinin tabi olacağı defter tutma usulüne ilişkin usul ve esaslar netleşti. Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen özelgede, aynı hesap dönemi içinde işi bırakıp yeniden faaliyete başlayan mükelleflerin defter tutma usulünü dönem ortasında değiştirmelerinin kanunen mümkün olmadığı belirtildi.

Özelgeye konu somut olayda, bakkaliye faaliyeti nedeniyle birinci sınıf tüccar olarak bilanço esasına göre defter tutan bir mükellef, yıl ortasında bu faaliyetini terk etmiştir. Mükellef, kısa bir süre sonra aynı takvim yılı içinde telefon ve telefon aksesuarları satışı faaliyetine başlamak istemiş ve yeni işinin ölçeği gerekçesiyle ikinci sınıf tüccar sayılarak işletme hesabı esasına göre defter tasdik ettirip ettiremeyeceği hususunda idareden görüş talep etmiştir.

Konuyu 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri kapsamında değerlendiren idare, Kanunun 174'üncü maddesinde defterlerin hesap dönemi itibarıyla tutulacağının ve hesap döneminin kural olarak takvim yılı olduğunun hüküm altına alındığını hatırlattı. Kayıtların her hesap dönemi sonunda kapatılıp ertesi dönem başında yeniden açılması ilkesi gereğince, takvim yılı boyunca mali kayıt bütünlüğünün korunması zorunluluğu bulunmaktadır.

Öte yandan Vergi Usul Kanunu'nun 220 ve 221'inci maddelerinde defter tasdik zamanları düzenlenmiştir. Mezkûr maddeler uyarınca yeniden işe başlayanların işe başlama tarihinden önce defter tasdiki yaptırmaları şarttır. Ancak mükelleflerin tabi oldukları tüccar sınıfı ve tutacakları defter türü ilgili hesap döneminin tamamı için belirlendiğinden, dönem içinde işin terk edilmesi ve yeniden başlanması gibi gerekçelerle sınıf veya defter usulü değişikliği yapılamamaktadır.

İdarenin değerlendirmesine göre, bilanço esasına göre defter tutulan bakkaliye faaliyetinin terk edilmesinden sonra aynı yıl içinde başlanan telefon ticareti faaliyetinde de bilanço esasına göre defter tutulması mecburidir. Faaliyet konusunun tamamen değişmesi ya da yeni işin hacmi bu kuralı değiştirmemektedir.

Mükelleflerin işletme hesabı esasına geçiş talepleri ancak bir sonraki takvim yılı başından itibaren dikkate alınabilecektir. Yeni hesap dönemi başında Vergi Usul Kanunu'nda yer alan işletme büyüklüğü ve had ölçüleri sağlanıyorsa, usul değişikliği için ilgili dönemden önce müracaat edilerek defter tasdikleri bu doğrultuda gerçekleştirilebilecektir.