Bütçe Maratonunda Sosyal Denge: Emekliye Ek İyileştirme ve Uzlaşma Arayışı

Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonunda yürütülen 2027 yılı bütçe mesaisi, milyonlarca vatandaşın gelir düzeyini doğrudan ilgilendiren önemli açıklamalara ve beklentilere sahne oluyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın emekli maaşlarına yönelik ilave iyileştirme hazırlıklarını duyurması ve Cumhur İttifakı ortağı MHP'den gelen kapsamlı öneriler, bütçenin mali sınırları ile toplumun sosyal refah arayışı arasındaki dengeyi yeniden gündemin merkezine taşıdı. Bu süreç, hem kamu maliyesinin sürdürülebilirliği hem de dar gelirli kesimlerin alım gücünün korunması açısından dikkatle takip edilen bir uzlaşma zeminine işaret ediyor.

Hükümetin Hazırlığı ve Ekonomi Yönetiminin Yaklaşımı

Bakanlık bütçesinin komisyondaki görüşmelerinde konuşan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, emeklilerin içinde bulunduğu ekonomik şartların farkında olduklarını ve refah seviyesini yükseltmeyi hedeflediklerini ifade etti. Açıklanan çerçeveye göre, 2027 yılının Ocak ayından itibaren geçerli olması planlanan çalışma, mevcut yasal artışların ötesinde bir ek iyileştirme paketi niteliği taşıyor. Hazırlığın odağında ise emekliler arasındaki gelir farklılıklarını gözeten, adalet ve hakkaniyeti esas alan bir yaklaşım bulunuyor.

Söz konusu çalışmanın mutfağında ekonomi yönetiminin koordineli bir şekilde yer aldığı görülüyor. Bakan Işıkhan'ın aktardığı bilgilere göre süreç, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın başkanlığında, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Ekonomi Koordinasyon Kurulunda yer alan ilgili kamu kurumlarının katılımıyla değerlendiriliyor. Hazırlanan taslak nihai hâle geldiğinde kamuoyuyla paylaşılacak ve ardından Türkiye Büyük Millet Meclisinin takdirine sunulacak. Öte yandan Bakan Işıkhan, memur ve memur emeklileri için 2026-2027 toplu sözleşme hükümleri uyarınca 2027 yılında yüzde 5 ve yüzde 4 oranındaki artışlar ile olası enflasyon farkının aylıklara yansıtılacağını, 2027 yılı asgari ücretini belirleyecek Asgari Ücret Tespit Komisyonunun ise aralık ayında toplanacağını hatırlattı.

Meclis Zemininden Gelen Talepler ve Rakamlar

Komisyon görüşmelerinde hükümet kanadının hazırlıklarına paralel olarak milletvekillerinden de somut veriler ve kapsamlı öneriler geldi. MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı, bütçe üzerine yaptığı konuşmada sosyal güvenlik sistemine ve çalışma hayatına dair dikkat çekici tespitler paylaştı. Kalaycı'nın paylaştığı verilere göre Türkiye'de 17 milyonun üzerinde kişi emekli aylığıyla geçimini sağlıyor ve bu nüfusun 5,1 milyonunu en düşük emekli aylığını alan vatandaşlar oluşturuyor.

Kalaycı, emeklilerin geçim kaygısı yaşamadan hayatlarını sürdürmesinin devletin öncelikli görevlerinden biri olduğuna işaret ederek bir dizi düzenleme önerisinde bulundu:

• Emekli aylıkları arasındaki farklılıkların giderilmesi amacıyla prim ödeme gün sayısı ve ödenen prim tutarının esas alınması,
• Prim ve maaş dengesi gözetilerek intibak düzenlemesinin kademeli biçimde hayata geçirilmesi,
• Aylık bağlama oranları ile güncelleme katsayılarının yeniden ele alınması,
• Memur ve memur emeklilerine ocak ayında ilave refah payı verilmesi,
• Kamu çalışanlarının ek ödemelerinin emekli aylığına yansıtılması ve yardımcı hizmetler sınıfının kaldırılması,
• Birinci dereceye gelen memurlara 3 bin 600 ek gösterge tanınması,
• BAĞ-KUR sigortalılarının prim gün sayısının 7 bin 200'e indirilmesi ve ev kadınlarına prim desteğiyle emeklilik hakkı sağlanması.

Ayrıca asgari ücretin net tutarının açlık sınırının üzerine çıkarılması, büyükşehirlerde çalışanlara kira ve ulaşım desteği verilmesi ile küçük esnaf ve çiftçilerin prim yükünün hafifletilerek borçların uygun şartlarda yapılandırılması da dile getirilen talepler arasında yer aldı.

Mali Disiplin ile Sosyal Adalet Arasındaki Denge

Bu tablo, bütçe yapım sürecinin en temel iki dinamiğini bir kez daha ortaya koyuyor: Bir yanda enflasyonla mücadele ve kamu maliyesinde disiplini koruma gerekliliği, diğer yanda geniş kesimlerin yaşam standardını yükseltme ve sosyal adaleti sağlama hedefi. Değerlendirmemize göre, Ekonomi Koordinasyon Kurulunun yürüttüğü çalışma ile Meclis'ten gelen taleplerin ortak paydası, özellikle düşük gelirli emeklilerin korunması ve prim ödeme dengesizliklerinin giderilmesi yönündeki ortak iradedir.

Gelir farklılıklarının azaltılması ve intibak talepleri gibi adımlar, yalnızca dönemsel bir refah artışı sağlamakla kalmayıp sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli aktüeryal dengesini de doğrudan ilgilendiriyor. Bu doğrultuda atılacak adımların bütçe imkânları ile uyumlu şekilde kademelendirilmesi, hem kamu maliyesinin dengesini muhafaza etmek hem de toplumun hakkaniyet beklentisine kalıcı cevap verebilmek açısından kritik önemdedir.

Önümüzdeki günlerde gözler, Ekonomi Koordinasyon Kurulunda olgunlaştırılacak düzenlemenin ayrıntılarına ve aralık ayında başlayacak olan asgari ücret görüşmelerine çevrilecek. Hükümetin hazırladığı çalışmanın Meclis'e ne zaman intikal edeceği ve komisyon aşamasında dile getirilen önerilerin yasa metnine ne ölçüde yansıyacağı, sosyal uzlaşmanın sınırlarını belirleyecek ana unsurlar olacaktır.