İsrail'de seçim sonrası tablo: Hükümet kurma neden zor?

İsrail'de 27 Ekim'de yapılan parlamento seçiminin resmî olmayan sonuçlarına göre hiçbir blok hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamadı. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud 26 sandalye kazandı; sağcı ve ultra-Ortodoks partilerle birlikte Netanyahu bloğu 53 sandalyede kaldı. Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un liderliğindeki muhalefet bloğu ise 48 sandalye aldı. Resmî sonuçların gelecek hafta Yüksek Mahkeme Yargıcı Noam Sohlberg tarafından açıklanması bekleniyor.

Neler biliniyor

AA'nın haberine göre Likud, sağcı ve ultra-Ortodoks partilerin desteğiyle blokunu 53 sandalyeye taşıdı. Eisenkot'un Yashar Partisi'nin 21 sandalye ile parlamentonun ikinci büyük partisi olmaya hazırlandığı bildirildi. İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Arap Listesi ile Ra'am (Habertürk ve AA'da Birleşik Arap Listesi olarak geçiyor) toplam 19 sandalye elde etmesi bekleniyor. Bu sayı, Arap partilerini hükümet görüşmelerinde belirleyici bir konuma getiriyor. Kampanya sırasında hem Netanyahu hem de muhalefet bloğundaki bazı partilerin Arap partileriyle koalisyon kurmayacağını açıklamış olması, bu konumu karmaşıklaştırıyor.

Arap partilerinin tutumu

Ortak Arap Listesi yazılı bir açıklamayla, Netanyahu hükümetinin düşürülmesi ve alternatif bir hükümetin kurulması için muhalefetle işbirliğine hazır olduğunu bildirdi. Açıklamada yüksek katılımın Netanyahu ve destekçilerinin çoğunluğa ulaşamamasında etkili olduğu savunuldu; listeye göre muhalefetin gerçek bir siyasi alternatif sunması, Arap toplumunu dışlamaması ve taleplerine bağlı kalması gerekiyor. Liste, seçim sonuçlarının henüz kesinleşmediğini de kaydetti.

Muhalefet ve Trump'ın yorumu

Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, KAN televizyonuna yaptığı açıklamada Netanyahu ve Likud ile birlik hükümeti kurulmasına karşı olduğunu söyledi. Golan, partisinin 8 milletvekiliyle Meclis'te temsil edileceğini beklediğini belirtti. TRT Haber'in aktardığına göre Golan, muhalefet bloğu ile Arap partilerinin birlikte hükümet kurmak için yeterli sayıya ulaştığını savundu; bu hesap resmî sonuçlarla henüz doğrulanmış değil. Golan, geçmişteki benzer birlik hükümeti girişimlerinin başarısız olduğunu da vurguladı. Muhalefetin eski lideri Benny Gantz'ın, anketlerde baraj altında kalma işaretleri üzerine seçimlere sekiz gün kala yarıştan çekildiği de haberlere yansıdı.

ABD Başkanı Donald Trump, Axios'a yaptığı değerlendirmede ilk haberlerin kendisini endişelendirdiğini, oy sayımının ardından durumun iyileştiğini ve Netanyahu'nun 'oldukça iyi durumda' olduğunu söyledi. Trump, Netanyahu liderliğinde bir birlik hükümeti kurulması sürecine dahil olup olmayacağı sorusuna ise 'araştıracağım' yanıtını verdi. İsrail'in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, Trump'ın hükümet kurma sürecine müdahil olacağı yönündeki iddialara yanıt vererek 'Kararlar Washington'da değil, Kudüs'te alınır' dedi. Muhalif Maariv gazetesi ise Netanyahu bloğunun 53 sandalyede kalmasını eleştirdi.

Tel Aviv'de yüzlerce kişi, Yahudi ve Arap partilerinin ortak hükümet kurması ve Netanyahu'nun istifa etmesi talebiyle gösteri düzenledi. İsrail polisi göstericileri dağıtmak için müdahalede bulundu.

Ne anlama geliyor

Hiçbir bloğun çoğunluğa ulaşamaması, hükümetin kurulmasının uzun pazarlıklara bağlı olacağı anlamına geliyor. Arap partilerinin 19 sandalyesi, hangi blokun Meclis'te çoğunluk kurabileceğini belirleyebilecek ağırlıkta; ancak bu partilerle koalisyon kurulması, iki tarafın açıklanmış tutumları nedeniyle siyaseten zor görünüyor. Bu değerlendirme, mevcut açıklamalara dayanıyor; nihai tablo resmî sonuçlar ve partilerin kararlarıyla netleşecek.

Bundan sonra ne olacak

Hürriyet, İsrail'in önündeki üç temel senaryoyu aktardı: Arap partilerinin desteğiyle azınlık hükümeti, Netanyahu ile muhalefet arasında birlik hükümeti ve yeniden seçim. Hiçbir blok çoğunluğu sağlayamazsa yeni seçimlerin en erken nisan ayında yapılabileceği belirtildi. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, siyasi partilere yeni bir seçimden kaçınma çağrısı yaptı.

Sıkça sorulan sorular

• Hükümet kurmak için kaç sandalye gerekiyor? Meclis'te 61 sandalye gerekiyor; resmî olmayan sonuçlara göre hiçbir blok bu sayıya ulaşamadı.
• Resmî sonuçlar ne zaman açıklanacak? Hürriyet'in aktardığına göre Yargıç Noam Sohlberg'in gelecek hafta resmî sonuçları açıklaması bekleniyor.
• Yeni seçim yapılırsa ne zaman olabilir? Hürriyet'e göre en erken nisan ayında yapılabileceği belirtildi.
• Arap partileri hükümete girebilecek mi? Kaynaklarda Arap partileri muhalefetle işbirliğine hazır olduklarını söylüyor, ancak bazı partiler koalisyon kurmayacaklarını açıklamış; kesin bir karar henüz belli değil.