Rusya, JTI'ın Rusya'daki varlıklarına el koydu

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in kararnamesiyle Japan Tobacco International'ın (JTI) Rusya'daki faaliyetleri devlet kontrolüne geçti. Kararname 5 Kasım'da yayımlandı; şirket, dört üretim iştirakinin etkilendiğini açıkladı. Japonya Hükümeti ise el koymanın derhal geri alınmasını istedi.

Neler biliniyor

Euronews Türkçe'nin aktardığına göre kararın kapsamında JTI'ın St. Petersburg, Rostov-na-Donu, Lipetsk bölgesi ve Leningrad bölgesindeki fabrikaları yer alıyor. Operasyonlar, devletle bağlantılı AO Promyshlennye Aktivy holdingin yönetimine devredildi. Rusya'da yaklaşık 4 bin kişi çalışıyor ve şirket ülkenin sigara pazarının yaklaşık yüzde 40'ını elinde bulunduruyor.

Le Monde, şirketin 6 Kasım'da yaptığı açıklamada Rusya'da faaliyetlerini tüm ulusal ve uluslararası yaptırımlara uyarak sürdürdüğünü belirttiğini aktardı. Şirketin olası adımları ve grup üzerindeki etkiyi değerlendirdiği de bildirildi. Hangi adımların atılacağı ise henüz belli değil.

Arka plan

JTI, Rusya pazarına 1999'da girdi ve 2018'de yerel üretici Donskoy Tabak'ı satın aldı. Winston, Camel ve Sobranie gibi uluslararası markaların yanı sıra Pyotr I ve Russky Stil gibi yerel markalar portföyde yer alıyor. Euronews, JT Group'un 20 yılı aşkın sürede Rusya'ya 4,6 milyar dolar yatırım yaptığını, şirketin 2022'deki işgalin ardından ülkeden çekilmediğini ancak yeni üretim ve pazarlama yatırımlarını askıya aldığını belirtiyor.

El koyma, Rusya'nın geçen ay Hokkaido Shimbun muhabiri Yuki Imai'yi casusluk suçlamasıyla gözaltına almasının ardından geldi. Rusya Dışişleri Bakanlığı Tokyo'yu gazetecileri istihbarat amacıyla kullanmakla suçladı; Japonya bu suçlamayı reddetti. Le Monde'a göre iki ülke uzun süredir Pasifik'teki bir ada zinciri üzerindeki toprak anlaşmazlığı nedeniyle gergin ilişkiler yaşıyor. Japonya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle Moskova'ya uygulanan yaptırımlara katılması ilişkileri daha da gerdi.

Kaynaklar ne diyor

Japonya Hükümeti Sözcüsü Minoru Kihara, varlıklara el konulmasının derhal geri alınmasını talep ettiklerini açıkladı. Le Monde'a göre Rusya'yı ziyaret eden iki Japon bakan, Japonya'nın Moskova büyükelçisiyle birlikte Rus hükümetine protesto notu verdi. Rusya ise bu uygulamayı ülkesine yönelik uluslararası yaptırımlara karşılık olarak sunuyor.

Le Monde, Rusya'nın daha önce Auchan, Leroy Merlin'in eski varlıkları ve Nestlé'nin Rusya'daki varlıklarına da benzer kararlarla el koyduğunu hatırlattı. Euronews'e göre listede Metro da yer alıyor. Gerekçe olarak bu şirketlerin Ukrayna'yı destekleyen 'dost olmayan' ülkelere ait olduğu gösteriliyor.

Ne anlama geliyor

Dış yönetim uygulaması, Euronews'in aktardığına göre yabancı şirketlerin onayı veya tazminat ödenmesi olmaksızın Rusya'daki varlıkların yönetimini devletle bağlantılı yöneticilere devrediyor. Bu durumda şirketlerin mülkiyeti kâğıt üzerinde yabancı sahiplerinde kalsa da fiili kontrol Rus devletine geçiyor. Euronews'e göre temettü ödemelerine getirilen sınırlamalar ve varlık satışlarında uygulanan yüksek ücretler, kazançların ülke dışına çıkarılmasını zorlaştırıyor.

Bu mekanizmanın şirketler için anlamı, kazançların transferi ve Rusya'daki yatırım kararları üzerinde belirsizlik yaratması olarak değerlendirilebilir. Yerel çalışanlar açısından ise üretimin ve istihdamın nasıl etkileneceği kaynaklarda henüz netleşmiş değil. Putin'in 1 Ekim'de, koşullar iyileşirse varlıkların eski sahiplerine geri verilebileceğini söylediği belirtiliyor.

Bundan sonra ne olacak

Şu an için şirketin bundan sonraki adımlarına ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor. Japonya'nın talebine Rusya'nın nasıl yanıt vereceği de henüz belli değil.

Sıkça sorulan sorular

• Kimleri kapsıyor? Kararın kapsamında JTI'ın St. Petersburg, Rostov-na-Donu, Lipetsk ve Leningrad bölgelerindeki fabrikaları yer alıyor.
• Şirketin Rusya'daki çalışanlarına ne oluyor? Kaynaklarda çalışanların durumuna ilişkin bir açıklama henüz yer almıyor; yaklaşık 4 bin kişi istihdam edildiği belirtiliyor.
• Varlıklar geri verilebilir mi? Putin, koşulların iyileşmesi halinde varlıkların eski sahiplerine geri verilebileceğini açık bırakmıştı.