Ar-Ge ve Teknopark Şirketlerine Fon Nefesi: Alt Eşik 5 Milyon TL'ye Çıktı

Resmî Gazete'de yayımlanan 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 5746 sayılı Kanun ve 4691 sayılı Kanun kapsamındaki girişim sermayesi fonu ayırma zorunluluğunda alt had 2 milyon TL'den 5 milyon TL'ye çıkarıldı. 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren bu güncelleme, 2026 yılı içerisinde beyan edilecek 2025 dönemi kazançları için doğrudan uygulanacak olup özellikle Ar-Ge ve yazılım odaklı faaliyet gösteren mükelleflerin mali planlamasını yakından ilgilendiriyor.

Düzenlemenin Arka Planı ve Temel Parametreler

Teknoloji ekosistemini ve yerli girişimleri desteklemek gayesiyle mevzuatımıza giren girişim sermayesi fonu ayırma zorunluluğu, Ar-Ge indirimi ve Teknopark kazanç istisnasından yararlanan işletmelerin bu teşviklerin belirli bir kısmını yeniden ekosisteme aktarmasını şart koşuyor. 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu uyarınca uygulanan bu mekanizmada, yararlanılan teşvik tutarı yasal eşiği aştığında şirketlerin pasifte geçici bir fon hesabı oluşturması ve bu tutarı belirlenen süre içinde fonlara veya kuluçka merkezlerindeki girişimcilere aktarması gerekiyor.

Yayımlanan 10803 sayılı Karar ile sistemin temel işleyiş kuralları korunurken mükelleflerin yükümlülük altına girmesine neden olan parasal baremde önemli bir değişikliğe gidildi. Önceki uygulamada 2 milyon TL ve üzerindeki istisna veya indirim tutarları için geçerli olan fon ayırma zorunluluğu, yeni kararla 5 milyon TL seviyesine yükseltildi. Buna karşılık, hesaplamada esas alınan yüzde 3'lük fon ayırma oranı ile mükelleflerin aktarmakla yükümlü olduğu yıllık azami üst sınır olan 100 milyon TL'lik tavan aynen muhafaza edildi.

KOBİ'ler İçin Nakit Akışı ve Ekonomik Etkiler

Bizce bu düzenleme, yüksek enflasyon ve artan işletme maliyetleri karşısında özellikle teknoloji odaklı KOBİ'lerin işletme sermayesini kendi bünyelerinde tutmalarını sağlayarak nakit akışlarını belirgin şekilde rahatlatacaktır. Büyük ölçekli ve yüksek teşvik hacmine sahip teknoloji şirketleri için 5 milyon TL eşiği hızla aşıldığından etki sınırlı kalacak; buna karşın teşvik tutarı 2 milyon TL ile 5 milyon TL arasında kalan KOBİ'ler doğrudan yükümlülük kapsamı dışına çıkarak nefes alacaktır.

Bu görüşe varmamızın temel gerekçesi, erken aşama ve büyüme evresindeki teknoloji girişimlerinin karşı karşıya olduğu finansman mekanizmasıdır. Yazılım ve Ar-Ge alanında faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelerin en temel gider kalemi nitelikli iş gücü, sunucu altyapıları ve operasyonel giderlerdir. 2 milyon TL ile 5 milyon TL bandında istisna beyan eden görece mütevazı ölçekli şirketler, daha önce elde ettikleri teşvikin yüzde 3'ünü dışarıdaki girişim sermayesi fonlarına ya da başka girişimcilere bağlamak zorunda kalıyordu. Yüksek finansman maliyetlerinin ve ticari kredi erişiminin kısıtlı olduğu bir konjonktürde, bu kaynağın şirketin kendi kasasında ve operasyonel döngüsünde kalması, işletmelerin dış finansman arayışına girmeden Ar-Ge faaliyetlerini sürdürmelerine imkân tanıyacaktır. Alternatif bir senaryoda bu eşik sabit tutulsaydı, nominal ciro artışları sebebiyle kapsama giren KOBİ sayısı hızla artacak ve şirketler kendi likiditelerini korumakta zorlanacaktı.

Uygulama Adımları ve Somut Bir Senaryo

Düzenlemenin pratikte nasıl sonuç doğuracağını anlamak adına mükelleflerin beyan dönemlerinde izlemesi gereken adımlara ve somut bir hesaplama senaryosuna bakmakta yarar bulunmaktadır. Yürürlük tarihi 1 Ocak 2026 olarak belirlendiğinden, bu had 2026 takvim yılı içinde verilecek olan 2025 yılı gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerine uygulanacaktır.

Varsayalım ki bir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyet gösteren ABC Yazılım A.Ş., 2025 yılı faaliyetleri neticesinde 2026 yılı beyannamesinde 4.000.000 TL tutarında teknopark kazanç istisnası beyan etmiştir. Eski uygulamada söz konusu istisna tutarı 2 milyon TL eşiğini aştığı için şirket yüzde 3 oranında, yani 120.000 TL tutarında fon ayırmak ve bu tutarı girişim sermayesine yönlendirmek zorundaydı. Yeni düzenlemeyle alt sınır 5 milyon TL'ye çıkarıldığından, 4.000.000 TL'lik istisna tutarı yeni eşiğin altında kalmıştır. Dolayısıyla ABC Yazılım A.Ş. için 2025 yılı kazançlarına istinaden herhangi bir fon ayırma veya aktarma zorunluluğu doğmayacak, 120.000 TL'lik nakit şirketin kendi işletme sermayesinde kalacaktır.

İkinci bir senaryo olarak, Ar-Ge merkezine sahip XYZ Teknoloji A.Ş.'nin 2025 yılı kazançlarına ilişkin beyannamesinde 6.000.000 TL Ar-Ge indirimi bildirdiğini varsayalım. Bu mükellefin istisna tutarı 5 milyon TL'lik yeni yasal eşiği aştığı için yükümlülük devam etmektedir. Hesaplama adım adım şu şekilde gerçekleştirilecektir:

• Beyan edilen toplam Ar-Ge indirimi tutarı 6.000.000 TL olarak tespit edilir.
• Bu tutar 5 milyon TL yasal haddini aştığı için indirim tutarının tamamına yüzde 3 oranı uygulanır (6.000.000 TL x %3 = 180.000 TL).
• Hesaplanan 180.000 TL tutarındaki fonun 100 milyon TL'lik yasal tavanı aşmadığı kontrol edilir.
• Şirket, bu 180.000 TL'yi pasifte geçici bir fon hesabına aktarır.
• Söz konusu 180.000 TL'lik tutarın en geç 31 Aralık 2026 tarihine kadar Türkiye'de kurulu girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına, girişim sermayesi yatırım fonlarına veya kuluçka merkezlerinde yer alan girişimcilere mevzuata uygun şekilde sermaye olarak aktarılması zorunludur.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Takvim

Uygulayıcıların ve meslek mensuplarının bu aşamada özellikle dikkat etmesi gereken husus, fon tutarının belirlenmesi ve takvimin kaçırılmamasıdır. 5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve Tasarım merkezleri ile Tekmer girişimcileri ve 4691 sayılı Kanun kapsamındaki Teknopark şirketleri, 2025 hesap dönemine ait kurumlar vergisi beyannamesini hazırlarken indirim ve istisna toplamlarını yeni 5 milyon TL sınırına göre analiz etmelidir.

Fon ayırma zorunluluğu doğan mükellefler için nihai işlem sadece bilançoda pasif bir hesaba kayıt yapmakla tamamlanmamaktadır. Ayrılan bu tutarın 31 Aralık 2026 tarihine kadar kanunun izin verdiği alanlara fiilen yatırılması şarttır. Belirlenen süre içinde girişim sermayesi fonlarına ya da girişimcilere aktarılmayan tutarlar nedeniyle daha önce yararlanılan indirim veya istisna tutarının belirli kısımları için vergi ziyaı ve cezai yaptırımlarla karşılaşılması riski bulunmaktadır. Bu nedenle 2026 yılı vergi beyannamesi hazırlıklarında had kontrolünün titizlikle yapılması ve fon aktarım takviminin şimdiden mali planlamaya dahil edilmesi önem taşımaktadır.