Karabağ'da Tahkim Edilen İttifak: Şuşa'dan Bölgesel Barış ve İstikrar Vizyonu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in davetine icabetle 8 Kasım 2026 tarihinde Karabağ'ı ziyaret etti. İkinci Karabağ Savaşı'nın altıncı yıl dönümünde gerçekleşen bu temas, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı ve Şuşa Beyannamesi ile tesis edilen müttefiklik bağını en üst düzeyde bir kez daha teyit etti. Görüşmelerde verilen mesajlar, Türkiye ile Azerbaycan'ın ikili ilişkilerini güçlendirirken Güney Kafkasya'da çatışma ortamının yerini kalkınma ve iş birliğinin almasına yönelik ortak iradeyi ortaya koydu.

Tarihî Arka Plan ve Ziyaretin Kapsamı

Azerbaycan, Karabağ'daki otuz yıllık işgale son veren İkinci Karabağ Savaşı'nın altıncı yıl dönümünü 8 Kasım Zafer Günü olarak kutlamaktadır. Azerbaycan ordusunun 27 Eylül 2020 tarihinde başlattığı ve 44 gün süren askerî harekât neticesinde 5 kent merkezi, 4 kasaba ve 286 köy işgalden kurtarılmıştı. Ermenistan'ın 10 Kasım 2020'de imzaladığı anlaşma doğrultusunda Ağdam, Laçın ve Kelbecer illeri boşaltılmıştı. Başlangıçta 10 Kasım olarak belirlenen Zafer Günü tarihi ise Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün vefat yıl dönümüne denk gelmemesi için Cumhurbaşkanı Aliyev'in kararıyla Şuşa'nın kurtuluş günü olan 8 Kasım tarihine alınmıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu anlamlı günde gerçekleştirdiği ziyaret, geniş bir resmî heyetin katılımıyla yapıldı. Heyette Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ve Türk Devletleri Teşkilatı Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım yer aldı. Ziyaret süresince Cumhurbaşkanlığı makamına Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz vekalet etti. Fuzuli Uluslararası Havalimanı'nda karşılanan Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Şuşa Valiliği'nde Cumhurbaşkanı Aliyev ile baş başa görüşme gerçekleştirdi. Görüşmenin ardından iki lider Şuşa Kalesi'ni, Hankendi Zafer Anıtı'nı ve Hocalı Soykırımı Anıtı'nı ziyaret ederek saygı duruşunda bulundu.

Şuşa Beyannamesi ve Stratejik Birlik Mesajları

Ziyaret çerçevesinde düzenlenen ortak basın toplantısında iki lider, ikili müttefikliğin kurumsal ve manevi boyutuna vurgu yaptı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15 Haziran 2021 tarihinde imzalanan Şuşa Beyannamesi'nin Türkiye ile Azerbaycan ilişkilerini resmen müttefiklik bağıyla tahkim ettiğini ve bu bağın tarihin çeşitli sınamalarından geçerek bugünkü en ileri seviyesine ulaştığını ifade etti. İki liderin ortak açıklamalarında, iki ülke arasındaki kardeşliği zayıflatmak isteyen odakların dün olduğu gibi bugün de yarın da emellerine ulaşamayacağı kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Aliyev ise Türkiye ile Azerbaycan arasındaki birliğin ebedi ve sarsılmaz olduğunu, iki halkın birbirine benzersiz bir gönül bağıyla bağlı bulunduğunu dile getirdi. Temaslarda aynı zamanda Türk Devletleri Teşkilatı'nın bölgesel ve kurumsal rolü de gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan'ın dönem başkanlığı sürecindeki gayretlerine teşekkür ederek Türkiye'nin devralacağı dönem başkanlığında teşkilatın daha kurumsal bir yapıya bürünmesi için çalışacağını açıkladı. Bu tablo, değerlendirmemize göre Ankara ve Bakü'nün ikili iş birliğini çok taraflı bölgesel yapılar üzerinden de tahkim etme gayretini göstermektedir.

İmar Faaliyetleri ve Bölgesel Kalkınma

Güney Kafkasya'nın artık bir çatışma sahası değil, iş birliği ve kalkınma havzası olarak anılması gerektiği yönündeki yaklaşım, sahadaki somut imar adımlarıyla desteklenmektedir. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Aliyev'e gönderdiği tebrik mektubunda da ifade edildiği üzere, işgalden kurtarılan bölgelerin yeniden inşa süreci planlı biçimde ilerlemektedir. Fuzuli'den Şuşa'ya uzanan güzergâhta inşa edilen yedi tünel gibi altyapı projeleri, bölgedeki fiziksel bağlantısallığın güçlendiğini göstermektedir.

İki ülke arasındaki ortak çalışmalar yalnızca ulaşım altyapısıyla sınırlı kalmamaktadır. Ziyaret vesilesiyle Cebrayıl'da Türkiye-Azerbaycan Uluslararası Ormancılık Eğitim Merkezi ve Fidanlık tesisi hizmete açılmıştır. Ayrıca Ağdam'da temeli atılan 14 bin 500 metrekarelik ve 40 derslikli okul projesinin inşası sürmekte olup açılışının gelecek yıl iki lider tarafından yapılması planlanmaktadır. Bu projeler, güvenlik alanındaki kazanımların sosyal ve ekonomik yatırımlarla kalıcı hale getirilmesi yönündeki stratejiyi yansıtmaktadır.

Önümüzdeki Süreçte İzlenecek Başlıklar

Karabağ ziyareti, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki müttefiklik ilişkisinin en üst düzeydeki iradeyle sürdürüldüğünü teyit ederken bölgede barış ve istikrarın kurumsallaşması gerekliliğini ortaya koymuştur. Önümüzdeki günlerde, iki liderin ele aldığı ikili ve bölgesel iş birliği konularının sahadaki uygulamaları, Karabağ'daki imar ve bağlantı projelerinin seyri ile Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde atılacak yeni kurumsal adımlar yakından izlenecektir.