Finansman Darboğazı Derinleşiyor: Para Piyasasında Temerrüt, Sanayide Konkordato

Finansal piyasalar ile reel sektör arasındaki likidite bağı son günlerde peş peşe gelen somut gelişmelerle ciddi bir sınavdan geçiyor. Borsa İstanbul Para Piyasası'nda Hedef Holding'in 1,08 milyar liralık borcunda temerrüde düşmesi ve yarım asırlık sanayi kuruluşu Uşak Seramik'in konkordato talebiyle mahkemeden geçici mühlet alması, bilanço yönetiminde nakit akışının artık kârlılıktan çok daha kritik hale geldiğini gösteriyor. Yüksek finansman maliyetleri ve daralan kredi muslukları, finansal aktörlerden köklü sanayi tesislerine ve hatta AVM perakendecilerine kadar uzanan geniş bir alanda ödeme zincirini zorlamaya başlamış durumdadır.

Para Piyasasından Fabrika Bacasına Likidite Sıkışması

Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası Para Piyasası bünyesinde yaşanan 1 milyar 79 milyon 264 bin 813 liralık temerrüt, likiditeye erişimin ne denli hassas bir zemine oturduğunu kanıtlamaktadır. Hedef Holding tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu'na yapılan bildirimde, genel finansman sıkışıklığı, adli soruşturmalar sebebiyle ortaklardan destek sağlanamaması ve fon tasfiyeleri gerekçe gösterilerek borcun temditi talep edilmiştir. Bu durum, piyasada kısa vadeli fonlama imkânlarının tıkandığı anda milyar liralık borç yükümlülüklerinin dahi dakikalar içinde temerrüt riskiyle yüzleşebileceğini ortaya koymaktadır.

Reel sektör cephesinde ise 1972 yılında kurulan ve 440 bin metrekarelik alanda faaliyet gösteren Uşak Seramik'in Banaz 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nden geçici mühlet kararı alması dikkat çekicidir. Şirketin 2 milyar 450 milyon lira ödenmiş sermayesine ve 6 milyar 567 milyon lira tutarındaki güçlü özkaynak yapısına karşılık, son bilançosunda 559,3 milyon lira net dönem zararı açıklamış olması meselenin özünü oluşturmaktadır. Borsadaki piyasa değeri 1 milyar 323 milyon liraya (yaklaşık 27 milyon dolar) gerileyen sanayi şirketinin özkaynaklarının beşte biri seviyesinde fiyatlanması, varlık büyüklüğünün vadesi gelen nakit yükümlülüklerini karşılamaya yetmediği an konkordatonun kaçınılmaz bir koruma kalkanına dönüştüğünü göstermektedir.

Ödeme zincirindeki bu zorlanma yalnızca borsa şirketleriyle sınırlı kalmayıp tüketim cephesine de sirayet etmektedir. Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği verilerine göre, 2026 yılının ilk sekiz ayında AVM ciroları yüzde 30 artış kaydetmesine rağmen ortalama enflasyonun yüzde 31,68 olması sebebiyle ciro reel bazda gerilemiştir. Harcamaların eğlence ve yeme-içmeye kaymasıyla giyim ve ayakkabı cirolarının sırasıyla yüzde 26 ve yüzde 17'de kalması, perakendecilerin kira ödemelerinde 1 ila 2 aylık vade veya öteleme talep etmelerine yol açmıştır. Kısacası perakendeden sanayiye kadar nakit akışı döngüsü uzamakta ve ötelenmektedir.

Valentra'nın Değerlendirmesi: Bilanço Zenginliği Likiditeyi Kurtarmıyor

Değerlendirmemize göre, piyasada yaşanan son temerrüt ve konkordato dalgası sermaye veya gayrimenkul zenginliğinin değil, doğrudan kesintisiz işletme sermayesi akışının hayati olduğunu göstermektedir; zira güçlü özkaynağa sahip sanayi devleri dahi kısa vadeli nakit yetersizliği sebebiyle mahkeme korumasına sığınmak zorunda kalmaktadır.

Bu görüşe varmamızın temel gerekçesi, yüksek faiz ve parasal sıkılaşma ortamında finansmana erişimin maliyetli olmanın ötesinde erişilemez hale gelmesidir. Şirketlerin stoklarında, fabrikalarında ya da duran varlıklarında kayıtlı milyarlarca liralık özkaynak değeri, piyasada anında nakde dönüştürülemediği sürece vadesi gelen finansman ve ticari borçları ödemeye yaramamaktadır. Nitekim Uşak Seramik örneğinde özkaynaklar piyasa değerinin neredeyse beş katı düzeyindeyken, işletmenin net dönem zararı ve nakit tıkanıklığı nedeniyle geçici mühlet talep etmesi bu aktarım mekanizmasının açık bir göstergesidir. Benzer şekilde kısa vadeli para piyasalarında oluşan bir temerrüt, zincirleme olarak alacaklı fonların ve aracı kurumların karşılık ayırmasına, dolayısıyla piyasadan çekilen likiditenin reel sektöre açılan kredileri daha da daraltmasına yol açmaktadır.

Alacaklılar ve Mali İşler İçin Somut Yol Haritası

Bu makro görünüm altında mali müşavirlerin, şirket finans yöneticilerinin ve ticari alacaklıların atması gereken adımlar hayati önem taşımaktadır. Varsayalım ki bir tedarikçi işletme, konkordato kararı alan bir sanayi kuruluşuna vadeli hammadde satışı yapmış olsun ve şirketten 2 milyon TL tutarında vadesi dolmuş veya dolacak ticari alacağı bulunsun.

Böyle bir senaryoda alacaklı işletmenin izlemesi gereken somut adımlar adım adım şöyle şekillenmelidir:

• Mahkeme kararlarının takibi: Banaz 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görevlendirilen üç kişilik konkordato komiser heyetinin yapacağı resmi ilanlar ve çağrılar Basın İlan Kurumu ve Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden eksiksiz takip edilmelidir.

• Alacak kayıt bildirimi: Süreç içinde ilan edilen yasal süre dahilinde ilgili mahkemeye ve komiser heyetine fatura, sevk irsaliyesi, cari hesap mutabakatı ve sözleşmelerle birlikte 2 milyon TL'lik alacak yazılı olarak kaydedilmelidir; süresinde bildirilmeyen alacaklar konkordato projesinin oylamasında dikkate alınmayabilir.

• Mahkeme koruma tedbirlerinin gözetilmesi: 29 Eylül 2026 tarihli mahkeme kararıyla imtiyazlı alacaklar hariç yeni icra takibi yapılamayacağı, mevcut takiplerin durduğu ve karşılıksız çıkan çeklere 'karşılıksızdır' yerine 'konkordato tedbiri' şerhi vurulacağı dikkate alınarak tahsilat projeksiyonları revize edilmelidir.

• Banka hesap hareketlerinin analizi: Bankaların geçici mühlet sonrasında hesaplara gelen paralara bloke veya mahsup uygulayamayacak olması karara bağlandığından, alacaklı işletmeler firmanın ticari operasyonlarının devamı çerçevesinde vadeli yeni siparişlerde teminat ve nakit peşinat koşullarını gözden geçirmelidir.

• Şüpheli alacak karşılığı ayrılması: Alacağı mahkemece mühlet kapsamına alınan işletme, Vergi Usul Kanunu uyarınca dava veya takip safhasında sayılan bu alacak için dönem mali tablolarında şüpheli ticari alacak karşılığı ayırma imkânını mali müşaviriyle değerlendirmelidir.

Özetle, BPP'deki temerrüt ve perakendedeki kira öteleme talepleri, önümüzdeki dönemin en büyük riskinin ciro düşüklüğü değil, alacak tahsilatındaki tıkanıklık olacağını kanıtlamaktadır. Tüm işletmelerin müşteri risk limitlerini yeniden belirlemesi, vadeleri kısaltması ve alacak sigortası gibi koruma mekanizmalarını önceliklendirmesi şarttır.