Fon Tasfiyesinde 16 Eylül Miladı: SPK'dan Ödeme Takvimi ve Koordinasyon Hamlesi

Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiye sürecine alınan yedi portföy yönetim şirketine ait toplam 131 yatırım fonu için hak sahipliği ve ödeme takvimine ilişkin uygulama çerçevesini duyurdu. Cumhurbaşkanlığı koordinasyonunda Fon Koordinasyon Kurulu'nun oluşturulması ve Devlet Denetleme Kurulu'nun inceleme başlatmasıyla eş zamanlı gelen bu adım, yaklaşık 455 binden fazla yatırımcıyı ve 890 milyar liralık fon büyüklüğünü doğrudan ilgilendiriyor. Kurumsal ve bireysel tasarruf sahipleri açısından sürecin nasıl işleyeceği, nakde dönüş süresi ve operasyonel belirsizliklerin giderilmesi hayati önem taşıyor.

Sürecin Arka Planı ve Belirlenen Kriterler

SPK tarafından paylaşılan çerçeveye göre tasfiye sürecinde temel ayrım noktası 16 Eylül 2026 saat 13.30 olarak belirlendi. Bu tarih ve saatten önce satış emrini iletmiş, talimatı Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na aktarılmış ve işlemi fiilen gerçekleşmiş olan yatırımcılar tasfiye havuzunun dışında tutularak alacaklarına öncelikli olarak kavuşacak. Buna karşılık 16 Eylül saat 13.30 ile 17 Eylül saat 13.30 arasında iletilen tüm emirler, ilgili fonların işlem platformunda kapatılması nedeniyle geçersiz sayıldı ve bu gruptaki yatırımcılar genel tasfiye sürecine dahil edildi.

Operasyonel süreçte aracı kurumlardan kaynaklanan aksaklıklara da açıklık getirildi. Satış talimatı 16 Eylül saat 13.30'dan önce verilmiş olsa dahi, aracı kurumun hatası ya da teknik gecikmesi sebebiyle TEFAS sistemine hiç yansıtılmayan ya da oluşturulmayan emirler öncelikli ödeme hakkı kazanamayacak. Bu pozisyondaki fon payları satılmamış kabul edilerek genel tasfiye kurallarına tabi tutulacak. Aynı şekilde, sisteme zamanında iletilmesine rağmen fonun temerrüde düşmesi veya birim fiyat açıklamaması yüzünden gerçekleşemeyen emirler de tasfiye kapsamına aktarıldı. Tasfiye kapsamındaki yatırımcılara yapılacak ödemelerde ise fon portföyündeki varlıkların nakde çevrildiği tarihteki birim fiyat ve yatırımcının sahip olduğu pay oranı esas alınacak.

Ekonomiye, Likiditeye ve Piyasalara Olası Etkileri

Değerlendirmemize göre, kurulan koordinasyon mekanizması ve netleştirilen takvim kısa vadeli panik havasını yatıştıracak olsa da 6 aylık tasfiye süresi hem kurumsal şirketlerin hem de hanehalkının nakit akışı üzerinde belirgin bir likidite baskısı yaratacaktır. Bu görüşe varmamızın temel gerekçesi, tasfiye kapsamındaki 890 milyar liralık toplam büyüklüğün önemli bir kısmının genel tasfiye havuzunda kalarak zamana yayılacak olması ve piyasadaki nakit döngüsünden geçici olarak çekilmesidir.

Gelişmenin piyasalar ve finansal istikrar üzerindeki etkileri iki farklı senaryo altında şekillenebilir:

• Birinci senaryoda, Fon Koordinasyon Kurulu'nun koordinasyonunda yürütülecek tasfiye sürecinde fon varlıkları düzenli ve dengeli şekilde nakde dönüştürülür. Fitch Ratings değerlendirmesinde de işaret edildiği üzere krizin sistemik bir risk oluşturmaması ve döviz talebini tetiklememesi durumunda, 6 aylık süre piyasada kalıcı bir tahribat yaratmadan tamamlanabilir. Böyle bir tabloda sermaye piyasalarına duyulan güven, DDK incelemesi ve ilave yasal düzenlemelerin getireceği şeffaflıkla yeniden tesis edilebilir.

• İkinci senaryoda ise fon portföylerinde yer alan menkul kıymetlerin ve varlıkların nakde çevrilmesi aşamasında piyasa derinliğinin yetersiz kalması riski bulunur. Varlık satışlarının yoğunlaşması ilgili piyasalarda fiyat dalgalanmalarına yol açabilir; bu da tasfiye sürecindeki birim pay değerlerinin öngörülenden daha düşük gerçekleşmesine neden olabilir. Özellikle bilançosunda bu fonları kısa vadeli nakit yönetimi amacıyla tutan şirketler için tahsilatın gecikmesi, işletme sermayesi finansmanında ilave kredi ihtiyacını ve dolayısıyla finansman maliyetlerini artırabilir.

Uygulamada Dikkat Edilecekler ve Somut Senaryo

Tasfiye sürecine giren Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy tarafından yönetilen fonlarda payı bulunan mükellef ve kurumların gecikmeksizin belirli adımları atması gerekmektedir. Aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketleriyle hak sahipliği mutabakatlarının yapılması, Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdindeki bakiye ve kayıtların kontrol edilmesi ilk önceliktir.

Uygulamanın nasıl işleyeceğini somut bir senaryo üzerinden ele alalım. Varsayalım ki bir ticari işletme veya bireysel yatırımcı, tasfiye kapsamına alınan portföy yönetim şirketlerinden birinin fonuna ait paylara sahip olsun:

• Birinci durum: Yatırımcı satış emrini 16 Eylül 2026 günü saat 11.00'de aracı kurumuna iletmiş, aracı kurum bu emri TEFAS sistemine aktarmış ve işlem eşik saat olan 13.30'dan önce fiilen gerçekleşmiş olsun. Bu durumda yatırımcı tasfiye havuzuna dahil edilmez; fon payları satılmış kabul edilir ve satış bedeli öncelikli ödeme takvimi çerçevesinde yatırımcının hesabına aktarılır.

• İkinci durum: Aynı işletmenin başka bir fon için 16 Eylül 2026 günü saat 14.15'te satış emri verdiğini varsayalım. Bu emir 16 Eylül saat 13.30 eşiğinden sonra iletildiği için işlem geçersiz sayılır ve TEFAS işlemlerinin durdurulması nedeniyle emir iptal edilir. Söz konusu paylar doğrudan tasfiye havuzuna devredilir. İşletme nakdini derhal çekemez; 6 aylık yasal süre zarfında fon varlıklarının nakde dönüştürülmesini beklemek zorunda kalır ve yapılacak ödeme varlıkların paraya çevrildiği günkü nihai değer üzerinden payı oranında kademeli olarak hesabına yansıtılır.

• Üçüncü durum: Yatırımcı emrini 16 Eylül günü saat 10.00'da kurumuna iletmiş olsun ancak aracı kurum operasyonel aksaklık nedeniyle bu emri TEFAS'a hiç göndermemiş bulunsun. Bu senaryoda yatırımcının erken talimat vermiş olması öncelik sağlamaz; emir TEFAS sistemine girmediği için fon payları satılmamış sayılır ve genel tasfiye sürecine bırakılır. Bu durumdaki hak sahiplerinin aracı kurum nezdindeki işlem saat kayıtlarını ve yazılı talimat dekontlarını hukuki delil olarak muhafaza etmeleri önem taşır.

Tasfiye sürecinin Cumhurbaşkanlığı koordinasyonunda tek elden yürütülmesi ve DDK denetiminin devreye girmesi, sürecin kurumsal bir çerçeveye oturtulduğunu gösteriyor. Hak sahibi mükelleflerin ve şirketlerin finans departmanlarının, MKK kayıtlarındaki durum kodlarını düzenli kontrol etmeleri ve 6 aylık nakit bütçelerini genel tasfiye havuzundaki olası gecikmeleri dikkate alarak revize etmeleri yerinde bir yaklaşım olacaktır.