Fon Soruşturmasında TMSF Devirleri, SPK Müdahalesi ve Sermaye Piyasalarında Likidite Yönetimi

Sermaye piyasalarında tasfiye sürecine giren fonlara ilişkin yürütülen adli ve idari soruşturmalar, üç yatırım bankasının ortaklık haklarının Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na devredilmesi ve bir aracı kurumun faaliyetlerinin geçici olarak durdurulmasıyla yeni bir evreye taşındı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Sermaye Piyasası Kurulu tarafından eş zamanlı devreye sokulan bu adımlar, sadece soruşturmaya konu kuruluşları değil, fon piyasasında tasarrufu bulunan şirketleri ve bireysel yatırımcıları doğrudan ilgilendiren operasyonel bir süreç başlatmıştır. Mevcut müdahalelerin odağında, piyasadaki panik satışlarını önlemek, sistemik likidite tıkanıklığını gidermek ve hak sahiplerine Merkezi Kayıt Kuruluşu mutabakatı üzerinden kontrollü bir nakit akışı sağlamak yer almaktadır.

BDDK ve SPK Müdahalelerinin Kapsamı

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, 30 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 18'inci maddesinin beşinci fıkrasına dayanarak Destek Yatırım Bankası, Hedef Yatırım Bankası ve Tera Yatırım Bankası'nın temettü dışındaki ortaklık haklarını Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na devretti. Bu kapsamda Destek Yatırım Bankası'nda Altunç Kumova kontrolündeki Destek Finans Faktoring'e ait yüzde 99,99 payın; Hedef Yatırım Bankası'nda Sibel Gökalp (%10), Namık Kemal Gökalp (%10), Hedef Holding (%41) ve Hedef Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı'na (%30) ait payların; Tera Yatırım Bankası'nda ise Emre Tezmen (%95) ve Oğuz Tezmen'e (%0,01) ait payların idaresi fona geçti. Ayrıca 6361 sayılı Kanun uyarınca Destek Holding'in Destek Finans Faktoring'deki yüzde 73,81'lik payı ile Tezmen ailesinin Tera Finans Faktoring'deki toplam yüzde 90,01'lik payının altı ay içinde mevzuata uygun kişilere devredilmesi zorunlu tutuldu ve bu sürede oy hakları TMSF'ye bırakıldı.

Sermaye Piyasası Kurulu cephesinde ise 30 Eylül 2026 tarihli ve 2026/67 sayılı bültenle Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ'nin faaliyetleri 30 Eylül 2026 saat 18.10 itibarıyla geçici olarak durduruldu ve usulsüz işlemlerde sorumluluğu saptanan üç yöneticinin lisansları sürekli iptal edildi. Adli makamların da soruşturmayı derinleştirdiği, Adalet Bakanlığı açıklamasıyla spekülatif işlemlere konu olduğu değerlendirilen 26 hisse senedinin ve bu hisselerde kısa sürede olağan dışı kazanç sağlayan hesap hareketlerinin incelendiği kamuoyuna yansıdı.

Tasfiyedeki Fonlar İçin Ara Ödeme Mekanizması ve Somut Uygulama

SPK, tasfiye sürecine alınan Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy ve Hedef Portföy fonlarında mutabakatı tamamlanan katılma payı sahiplerine ara ödeme yapılmasını kararlaştırdı. Ara ödemeler, Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından hesaplanan net yatırım tutarı esas alınarak yürütülecektir. Belirlenen kurala göre, net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında olan yatırımcılara bu tutarın tamamı, 1 milyon TL ve üzerinde olanlara ise azami 1 milyon TL tutarında ivedi ödeme yapılacaktır. Ödemelere unvanında para piyasası ibaresi bulunan fonlardan başlanacak olup, A1 Capital Portföy, Bulls Portföy ve Pardus Portföy'ün tasfiye fonlarında da yatırımcı sayısı en yüksek olandan başlanarak benzer bir sıra izlenecektir.

Değerlendirmemize göre, getirilen 1 milyon TL'lik ara ödeme tavanı, tabana yayılmış küçük tasarruf sahiplerinin mağduriyetini ve likidite sıkışıklığını hızla çözerken, fonlarda yüklü kurumsal nakit tutan işletmelerin bilanço likiditesini sınırlı düzeyde rahatlatacaktır. Bu görüşe varılmasının gerekçesi, ara ödemenin portföyün toplam piyasa değerini değil, MKK kayıtlarındaki net yatırım tutarını tavanla sınırlı olarak karşılaması ve nihai tasfiye sonuçlanana kadar katılma payı iadesinin yapılmayarak payların bloke kalmaya devam etmesidir. Dolayısıyla büyük montanlı nakit varlığını bu fonlara bağlamış işletmeler, 1 milyon TL'yi aşan kısımları için tasfiyenin sonlanmasını beklemek zorunda kalacaktır.

Sürecin nasıl işleyeceğini adım adım bir senaryo üzerinden gösterelim:

• Varsayalım ki bir kurumun ya da tasarruf sahibinin tasfiye kapsamındaki bir para piyasası fonunda MKK nezdinde mutabakatı sağlanan net yatırım tutarı 650 bin TL olsun. Net tutar 1 milyon TL'nin altında kaldığı için yatırımcıya ilk etapta 650 bin TL'nin tamamı nakden ödenecektir.

• Bir diğer senaryoda, bir şirketin aynı kapsama giren fonlarda net yatırım tutarının 3 milyon 500 bin TL olduğunu varsayalım. Bu durumda SPK kararı gereği ara ödeme aşamasında şirketin hesabına tavan tutar olan 1 milyon TL aktarılacaktır.

• Şirketin geriye kalan 2 milyon 500 bin TL tutarındaki net anapara bakiyesi ile varsa nema alacakları, ara ödeme anında sonlandırılmayacak; katılma payları iptal edilmeyip nihai tasfiye sürecine aktarılacaktır.

• Nihai tasfiye tamamlandığında fon portföyündeki varlıkların nakde çevrilme değerine göre kesin hesap çıkarılacak, önceden ödenen 1 milyon TL bu nihai haktan mahsup edilerek kalan bakiye ödenecek ve katılma payı iade kaydı tamamlanacaktır.

Makro Ekonomik Dengeler ve Piyasa Senaryoları

Soruşturmanın genişlemesi, aracı kurum kapatılması ve banka yönetim haklarının TMSF'ye devri ilk bakışta piyasalarda risk algısını artırsa da uluslararası derecelendirme kuruluşlarının değerlendirmeleri sürecin sistemik bir krize dönüşmediğine işaret etmektedir. S&P Global Ratings, alınan tedbirlerin hızlı ve ikna edici olduğunu, bankacılık likiditesi, döviz kuru ve dövize yönelim göstergelerinde belirgin bir bozulma görülmediğini açıklayarak Türkiye'nin kredi notu üzerinde doğrudan aşağı yönlü bir baskı beklemediğini bildirmiştir. Kredi derecelendirme kuruluşu bu yıl için Türkiye ekonomisinde yüzde 3'e yakın büyüme ve yüzde 30 düzeyinde ortalama enflasyon tahminini korurken, yeni resmî değerlendirmesini 16 Ekim 2026 tarihinde yayımlayacağını duyurmuştur.

Önümüzdeki döneme ilişkin piyasalarda iki temel senaryo tartışılabilir:

• Olumlu senaryoda; MKK mutabakatlarının süratle tamamlanması ve para piyasası fonlarından başlayarak ara ödemelerin gecikmeksizin hesaplara geçmesiyle tabandaki likidite ihtiyacı karşılanır. 17 Eylül 2026 tarihinde işleme kapatılan ancak tasfiye listesinde yer almayan fonların portföy yönetim şirketlerince belirlenecek esaslar dahilinde yeniden alım satıma açılması, piyasaya kurumsal güveni geri kazandırır. Bu durumda fon piyasasında çözülen kaynağın döviz yerine Türk lirası mevduat ve devlet iç borçlanma senetlerinde kalması sağlanarak faiz ve kur dengesi korunur.

• Temkinli senaryoda ise; Adalet Bakanlığı tarafından mercek altına alındığı belirtilen 26 hisse senedindeki hesap incelemelerinin genişlemesi ve fon kaynaklı satış baskısının devam etmesi, Borsa İstanbul pay piyasasında işlem hacimlerini baskılayabilir. Şüpheli kazançların TMSF bünyesine devredilmesi yasal olarak öngörülse de bu varlıkların piyasada zarar gören yatırımcılara doğrudan dağıtımına dair henüz resmî bir mekanizmanın bulunmaması, mağduriyet algısını bir süre daha canlı tutabilir.

İşletmelerin mali işler yöneticileri ve portföy sahipleri açısından bu dönemde atılacak en kritik adım, ilgili fonlardaki MKK sicil kayıtlarını ve mutabakat dökümlerini titizlikle incelemektir. Ara ödeme alan mükelleflerin, alınan tutarları geçici avans ve tahsilat mantığıyla kayıtlara alması, nihai tasfiye raporu ve mahsuplaşma kesinleşmeden gelir ya da zarar kaydı oluştururken temkinli davranması muhasebe tekniği açısından önem taşımaktadır.