Sandığa Giderken Washington: Ara Seçim Dengeleri ve Küresel Senaryolar

Amerika Birleşik Devletleri, 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimlerine hem iç siyasetteki kırılmaların hem de dış politikadaki askeri adımların gölgesinde hazırlanıyor. Sandıktan çıkacak Kongre aritmetiği, yalnızca Washington'daki yasama dengelerini belirlemekle kalmayacak; küresel ticaret yollarından enerji arzına ve Orta Doğu'daki bölgesel istikrara kadar geniş bir coğrafyayı etkileyecektir. Bu nedenle sandık başına gidecek seçmenlerin tercihleri, uluslararası sistemin geleceği açısından kritik bir dönemeç niteliğindedir.

Tarihsel kırılma ve ekonomik baskılar

Amerikan siyasi tarihinde Kongre ara seçimleri, genellikle görevdeki yönetimin ekonomi ve güvenlik politikalarına yönelik bir referandum işlevi görür. Mevcut seçim sürecinde Cumhuriyetçi Parti'nin kampanyasını en fazla zorlayan başlıkların başında yüksek yaşam maliyeti geliyor. 2025 yılında ticaret ortaklarına yönelik getirilen gümrük vergileri ve başlatılan ticaret adımları, ithalat maliyetlerini yukarı çekmiştir. Buna ek olarak, 28 Şubat tarihinde İran'a yönelik başlatılan askeri saldırı sonrasında Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret akışının yavaşlaması enerji piyasalarını doğrudan sarsmıştır. Verilere bakıldığında, şubat ayından bu yana benzin fiyatlarında yaklaşık yüzde 50, motorin fiyatlarında ise yaklaşık yüzde 70 artış yaşanmıştır. Dizel fiyatlarındaki artışta Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının da etkili olduğu belirtilmektedir.

Makroekonomik cephede ise çelişkili bir tablo dikkat çekmektedir. Ülke ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,4 oranında büyümüş, tüketim harcamaları yüzde 3,8 artmıştır. Şirket yatırımları yüzde 12,7 yükselirken bilgi işleme ekipmanlarındaki artış yüzde 37,4 seviyesine ulaşmıştır. Ancak yapay zekâ yatırımlarının tetiklediği büyümenin yanında veri merkezlerinin enerji ve su tüketimi ile istihdam kaybı endişeleri seçmen nezdinde tepkilere yol açmaktadır. Eylül ayı PCE enflasyonunun yüzde 3,6 ve son çeyrek ortalama tüketici fiyat artışının yüzde 3,5 olarak ölçülmesi, büyüme verilerine rağmen hanehalklarının alım gücündeki aşınmayı ortaya koymaktadır.

Seçmen tabanındaki dönüşüm ve kritik yarışlar

Demografik dinamikler açısından bakıldığında, Latin kökenli seçmenler Temsilciler Meclisi'nin kontrolünü belirleyecek en stratejik grup konumuna gelmiştir. Pew Research Center verilerine göre, 2000 yılında 35,3 milyon olan ABD'deki Latin nüfusu 2024 itibarıyla 68 milyona ulaşarak neredeyse ikiye katlanmıştır. Sivil toplum kuruluşları, yaklaşık 39 milyon potansiyel seçmenin bulunduğu bu kitlenin 20'den fazla rekabetçi ilçede belirleyici olacağını hesaplamaktadır. ABIC analizine göre Teksas, Kaliforniya, Colorado, Florida, Arizona, Nevada, New Jersey, New York, New Mexico ve Pensilvanya eyaletlerindeki kritik seçim bölgeleri meclis çoğunluğunu doğrudan tayin edebilir.

Teksas 15. bölgede Bobby Pulido ile Mónica de la Cruz arasındaki çekişme, Florida 27. bölgede María Elvira Salazar'ın göç politikalarındaki sertleşmeyi sorgulaması, Kaliforniya 22. ve Colorado 8. bölgelerdeki yarışlar öne çıkmaktadır. Senato tarafında ise Teksas'ta Ken Paxton ile James Talarico arasındaki rekabet ile Georgia ve Kuzey Carolina yarışları sonucu etkileyecektir. The New York Times anketinde Latin seçmenlerin yüzde 61'i Demokratlara destek vereceğini ifade ederken, 2024'te bu seçmenlerin yaklaşık yarısının desteğini almış olan mevcut yönetime yönelik yaklaşımın değiştiği gözlenmektedir. FIU ve YouGov araştırmasında Hispanik seçmenlerin yüzde 46,8'inin mali durumunun kötüleştiğini, yüzde 35'inin ise en büyük sorun olarak enflasyonu gördüğünü belirtmesi bu eğilimin zeminini açıklamaktadır.

Küresel dengeler, Orta Doğu ve Türkiye senaryoları

Seçimlere sayılı günler kala Washington yönetiminin miting trafiğindeki değişiklikler dikkat çekmektedir. Başkan Donald Trump'ın Iowa ve Kansas mitingleri iptal edilmiş, sürecin çevrim içi toplantılarla sürdürüleceği ve Florida dışında yüz yüze miting planlanmadığı duyurulmuştur. Başkan Yardımcısı JD Vance'in Minnesota'daki basın toplantısı da iptal edilen etkinlikler arasındadır. Aynı süreçte Associated Press ve The Wall Street Journal kaynaklı haberlerde, ABD'nin Orta Doğu'daki ve Körfez'deki müttefiklerini seçim sonrası İran'a yönelik yeni askeri adımlar ve tırmanış ihtimaline karşı uyardığı ileri sürülmektedir.

Değerlendirmemize göre, seçimlerden sonra oluşacak Kongre tablosu küresel politikada iki temel senaryoyu gündeme getirebilir:

• Birinci senaryoda, Temsilciler Meclisi'nin veya Senato'nun Demokrat çoğunluğa geçmesi durumunda, yönetimin ticaret savaşları ve dış askeri harcamalar üzerindeki yasama denetimi artabilir; bu durum Beyaz Saray'ın agresif gümrük politikalarını ve bütçe yetkilerini sınırlandırabilir.
• İkinci senaryoda, Cumhuriyetçilerin mevcut çoğunluğunu koruması halinde tek taraflı ticaret kararlarının ve Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri tırmanış baskısının devam etmesi beklenebilir.

Bu muhtemel gelişmeler Türkiye açısından da yakından izlenmelidir. Bölgesel istikrar ve diplomasiyi önceleyen Ankara için, Basra Körfezi ve Hürmüz hattındaki askeri gerilimlerin tırmanmaması hem küresel enerji arz güvenliği hem de bölgesel ticaretin kesintiye uğramaması adına büyük önem taşımaktadır. Öte yandan, Washington'da Kongre ve yönetim arasında oluşacak yeni güç dengesi, savunma sanayii ve ikili stratejik konulardaki karar alma süreçlerinin hızını veya yasama engellerini doğrudan belirleyecektir.

Önümüzdeki günlerde sandıktan çıkacak sonuçların yanı sıra, Washington'ın seçimlerin hemen ardından enerji koridorları ve Orta Doğu güvenliğine dair atacağı diplomatik veya askeri adımlara odaklanmak gerekecektir.