Deniz Taşımacılığında Yakıt Maliyeti Baskısıyla Navlunlar Yükseliyor

Deniz taşımacılığında kullanılan düşük kükürtlü gemi yakıtı (VLSFO) fiyatlarının eylül ayı başındaki 875 dolar seviyesinden ton başına yaklaşık 940 dolara tırmanması, uluslararası taşımacılık navlunlarında yukarı yönlü baskıyı artırdı. Mersin Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği Başkanı Murat Uçar, yakıt maliyetlerindeki yüzde 8'lik artışın özellikle uzun mesafeli hatlarda işletme giderlerini doğrudan yükselttiğini açıkladı.

Gemi tipine ve büyüklüğüne bağlı olarak yakıt giderlerinin toplam operasyon maliyetinin yüzde 40 ila yüzde 50'sini oluşturduğunu belirten sektör temsilcileri, büyük konteyner gemilerinde bu oranın yüzde 50'nin üzerine çıkabildiğini kaydetti. Yakıt fiyatlarındaki yüzde 20'lik bir hareketin toplam operasyon maliyetini yüzde 8 ila yüzde 10 civarında yukarı taşıdığı, ton başına her 100 dolarlık artışın yüksek tüketimli gemiler açısından kritik bir maliyet kalemi yarattığı vurgulandı.

Uluslararası hatlarda artan yakıt giderleri nedeniyle armatörlerin ek ücret uygulamalarına gittiği bildirildi. Nitekim Mediterranean Shipping Company (MSC) tarafından mart ayında Akdeniz çıkışlı belirli güzergâhlara konteyner başına 30 ila 50 dolar aralığında acil yakıt ek ücreti yansıtıldığı hatırlatıldı.

Dış ticaret maliyetleri açısından navlundaki her 200 dolarlık artışın 40 feetlik bir konteyner başına aynı tutarda ilave maliyet anlamına geldiği, bu durumun birim değeri düşük ve lojistik maliyet payı yüksek ihraç ürünlerinde daha belirgin hissedildiği ifade edildi. Öte yandan kuru yük taşımacılığını gösteren Baltic Dry Index'in eylül başındaki 3 bin 157 puan seviyesinden 18 Eylül 2026 itibarıyla yüzde 7 artışla 3 bin 370 puana yükseldiği belirtildi.

Konteyner spot navlunlarında ise 17 Eylül itibarıyla Çin-ABD Doğu Yakası hattında 40 feetlik konteyner taşıma ücretinin 10 bin 948 dolara çıktığı, Shanghai-New York hattında ise haftalık yüzde 7'lik artış yaşandığı bildirildi. Jeopolitik risklerin tetiklediği rota değişikliklerinin seyir sürelerini uzatması ve savaş riski primleri gibi ilave sigorta giderleri de navlunları besleyen unsurlar arasında sıralandı.

Brent petrolün eylül ortasında varil başına 100-110 dolar bandına yerleşmesi ve VLSFO'nun 940 dolar/ton düzeyinde bulunması nedeniyle önümüzdeki aylarda lojistik maliyetlerin yüksek ve dalgalı seyrini koruması bekleniyor. Sektör temsilcileri, dış ticaret firmalarının maliyet planlamalarında liman, elleçleme ve navlun bileşenlerini bir bütün olarak dikkate alması gerektiğini belirtiyor.