Karadeniz'de Güvenlik Riskleri Navlun Maliyetlerini İki Katına Çıkardı

Karadeniz havzasında devam eden güvenlik riskleri ve seyrüsefer endişeleri, uluslararası ticaret güzergâhlarında köklü değişikliklere yol açtı. Armatörler ve yük sahipleri riskli hatlardan kaçınarak Romanya, Gürcistan, İran ve Baltık limanlarına yönelirken, uzayan taşıma mesafeleri ve limanlardaki kapasite kısıtları lojistik maliyetlerini hızla tırmandırıyor.

Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre, savaş öncesi dönemde tercih edilmeyen uzun güzergâhlar artık standart taşımacılık rotası haline geldi. Özellikle kuru yük kiracılarının rotalarını Baltık bölgesindeki St. Petersburg, Litvanya ve Ust Luga gibi limanlara çevirmesi, standart navlun fiyatlarının üzerine ton başına 100 ile 120 dolar arasında ilave maliyet binmesine neden oldu. İthalatçı firmalar artan bu farkı ödemekte zorlansa da zorunlu tedariklerini yüksek fiyatlardan karşılamak durumunda kalıyor.

Deniz hatlarındaki aksamalar karayolu ve demiryolu koridorlarına da sıçradı. Türkiye ile Tuapse arasındaki feribot seferlerinin durması ve Ro-Ro hatlarının kapalı olması, sınır kapılarındaki araç kuyruklarını artırarak yükleri alternatif karayolu koridorlarına yöneltti. Türkiye'den Rusya'ya İran üzerinden transit geçen taşımalarda navlun bedellerinin ağustos ayından bu yana 1,5 ila 2 katına çıktığı, St. Petersburg Limanı'ndan konteyner çıkarma maliyetlerinin ise yaklaşık yüzde 30 yükseldiği kaydedildi.

Lojistikteki kriz küresel tahıl ticaretini de doğrudan etkiliyor. Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanlığı verilerine göre, bu yıl beklenen 80 milyon tonluk tahıl ve yağlı tohum üretiminin 60 milyon tonunun ihraç edilmesi planlanırken, liman kısıtlamaları sebebiyle 30 milyon tondan fazla ürünün sevk edilememe riski bulunuyor. Bölgede lojistik maliyetlerinin ton başına 50 avro seviyesine tırmandığı ve buğday fiyatlarının ocak ayına kıyasla yüzde 27 artış kaydettiği belirtiliyor.

Bölgedeki hat operatörleri ise yaşanan operasyonel zorluklar karşısında sefer ağlarını yeniden yapılandırıyor. Rusya seferlerini askıya alan bazı Türk armatörlük firmaları, Türkiye ile Gürcistan arasında Derince-Poti hattında fider servisler devreye alarak Karadeniz'deki taşımacılık faaliyetlerini alternatif güzergâhlar üzerinden sürdürmeye çalışıyor.